In Washington raakt geduld met China op

De VS en China staan lijnrecht tegenover elkaar. President Bush weigert de excuses te maken waar de 'onfeilbare' Chinese leiders om vragen....

Van onze correspondent Bert Lanting

De Amerikaanse regering heeft dit weekeinde haar groeiende ergernis laten blijken over de weigering van China de bemanningsleden van een spionagetoestel dat een noodlanding op Chinees grondgebied moest maken, te laten gaan. Tegelijkertijd sloeg ook Peking een harde toon aan.

De bemanning zette het vliegtuig ruim een week geleden aan de grond op het eiland Hainan, nadat het in botsing was geraakt met een Chinees gevechtsvliegtuig.

Vice-president Dick Cheney, minister van Buitenlandse Zaken Colin Powell en nationale-veiligheidsadviseur Condoleezza Rice verschenen een voor een in de zondagochtend-shows op tv om de Chinezen duidelijk te maken dat de VS hun geduld beginnen te verliezen. 'Ik wil er geen tijdslimiet aan stellen, maar iedere dag die verstrijkt zonder dat dit is opgelost, neemt het gevaar toe dat onze lange-termijnrelatie schade oploopt', zei Cheney.

China heeft geëist dat de VS formeel hun excuses aanbieden voor het incident, waarbij een van de Chinese toestellen in zee stortte; de piloot is daarbij vrijwel zeker omgekomen. Powell maakte echter duidelijk dat Peking niet op een verontschuldiging hoeft te rekenen. 'We hebben onze spijt en ons verdriet uitgesproken. Maar de kwestie van een verontschuldiging ligt anders, omdat ons dan wordt gevraagd de verantwoordelijkheid te aanvaarden. En dat doen we niet en kunnen we niet doen', aldus Powell.

Powell waarschuwde China dat de handelsbetrekkingen op het spel komen te staan, als het de bemanningsleden niet laat gaan. Het Congres besloot China vorig jaar de permanente status van normale handelspartner te geven om de weg te effenen voor toetreding van China tot de Wereldhandelsorganisatie (WTO).

'Wij staan nog steeds achter China's toetreding tot de WTO, maar ik kan wel zeggen dat de situatie niet gunstiger is geworden, als het tot een nieuwe stemming over het normaliseren van de handelsbetrekkingen komt', zei Powell. Hij wees er ook op dat het conflict de stemming in het Congres kan beïnvloeden als er een besluit moet worden genomen over de levering van geavanceerde wapens aan Taiwan.

Amerikaanse diplomaten zijn achter de schermen druk bezig te proberen een oplossing te vinden voor het conflict. Powell stelde de Chinese vice-premier Qian Qichen eind vorige week voor een gemengde commissie te vormen die het incident onder de loep moet nemen.

Maar Qian liet Powell dit weekeinde weten dat Peking op een formele verontschuldiging staat. De Chinese minister van Defensie, Chi Haotian, zei dat de 'Chinese strijdkrachten en het volk het niet zullen accepteren' als Washington zijn 'verantwoordelijkheid probeert te ontlopen'.

President Bush was dit weekeinde bezig een antwoord op te stellen op een emotionele brief die de vrouw van de verongelukte Chinese piloot hem eerder stuurde. Daarin zei ze dat hij de kwestie op een 'laffe' manier afhandelde. Volgens Powell had Bush' antwoord een 'heel persoonlijke' toon.

Opvallend is dat Bush zich steeds meer op de achtergrond houdt. Volgens de Amerikaanse media is Bush bang dat hij zal worden vergeleken met president Carter, die destijds in zijn maag zat met de gijzeling van het Amerikaanse ambassadepersoneel in Iran.

Verontrustend voor Bush is dat sommige Republikeinse Congresleden nu al de term 'gijzelaars' gebruiken als ze het over de bemanningsleden hebben. Bush is bovendien onder vuur komen te liggen vanuit het conservatieve kamp. Het conservatieve weekblad Weekly Standard verweet de regering dat ze blijk heeft gegeven van 'angst' en 'zwakte'.

Meer over