Reportage

In Utrecht laat een 'groene golf' zien hoe hard je mag fietsen

Een groene golf voor fietsers is vaker geprobeerd, maar in Utrecht testen ze een innovatieve variant. Een lichtspoor laat zien hoe hard je moet rijden om het volgende stoplicht te halen.

Bij een experiment in Utrecht moet bewegend licht fietsers verlossen van hun grootste ergernis: moeten wachten voor een rood stoplicht. Beeld Marcel van den Bergh / de Volkskrant
Bij een experiment in Utrecht moet bewegend licht fietsers verlossen van hun grootste ergernis: moeten wachten voor een rood stoplicht.Beeld Marcel van den Bergh / de Volkskrant

Soms lukt het. De fietser rijdt op het juiste moment over de sensor op het fietspad. In de dunne, 75 meter lange ledbuis die langs het fietspad ligt ontstaat een groen stukje licht dat door de buis beweegt, in de richting van het stoplicht. Als de fietser met het opschuivende licht meefietst, op dezelfde snelheid, treft hij een groen stoplicht en kan hij doorrijden.

Soms lukt het niet, dinsdag aan de Kardinaal de Jongweg in Utrecht, tijdens de test van deze Licht Compagnon. Die moet fietsers een groene golf geven. Als zij in groepjes hun snelheid aan die van het looplicht aanpassen, treffen ze op hun route louter groene stoplichten, is het idee.

Maar deze middag blijft soms het bewegend licht in de ledbuis uit als een fietser de sensor passeert. In de berm fronst dan de technicus van innovatiebureau Springlab, achter zijn laptop en omringd door snoeren, zijn wenkbrauwen. Als even later een groepje tieners wel met het licht kan meefietsen, klaart zijn gezicht weer op.

'We testen dit vandaag voor het eerst in een echte verkeerssituatie, het systeem is nog volop in ontwikkeling', zegt innovatiemanager Jan-Paul de Beer van Springlab. De gemeente Utrecht helpt hen erbij. Als het systeem optimaal gaat werken, als het betaalbaar is en als blijkt dat fietsers zich niet te veel laten afleiden door de looplichtjes, gaat Utrecht het systeem gebruiken. Bijvoorbeeld voor een groene golf voor fietsers van het centrum naar de universiteitswijk de Uithof, zegt verkeerswethouder Lot van Hooijdonk (GroenLinks). 'We zijn er nog niet, maar ik ben enthousiast over deze belofte voor de toekomst.'

Krentenbollen

Lang wachten voor een rood stoplicht is de grootste ergernis van fietsers. Zeker in de stad Utrecht, waar sommige stoplichten voor hen zo ongunstig zijn afgesteld dat de lokale afdeling van de Fietsersbond bij een recente actie krentenbollen uitdeelde aan wachtenden bij beruchte kruispunten. Ruim een kwart van de fietsers rijdt door rood, mannen vaker dan vrouwen, jongeren vaker dan ouderen.

'De provincie Utrecht heeft bovendien de hoogste stoplichtendichtheid, met elke 2,5 kilometer een licht', vertelt adjunct-directeur Saskia Kluit van de Fietsersbond. Zij juicht het experiment met de groene golf voor fietsers toe. 'Het is goed als gemeenten de positie van fietsers in het verkeer verbeteren. Als het systeem goed werkt, kan er ook meer ruimte ontstaan op het fietspad, omdat men elkaar niet meer nodeloos hoeft te passeren.'

Doorfietsen

Je kunt natuurlijk ook gewoon een groene golf voor fietsers bewerkstelligen door de verkeerslichten op hun snelheid af te stellen, zoals gebeurde op de route van de Rozengracht naar de Raadhuisstraat in Amsterdam. Maar dat is minder ingenieus dan de Licht Compagnon van Springlab.

Het publiek is in elk geval meteen enthousiast. 'Je staat hier eindeloos bij het stoplicht', zegt een omwonende die even naar de proefneming is komen kijken.

Veel deelnemende fietsers vinden het bovendien een leuk spelletje om het licht te volgen. Een vrouw uit de nabijgelegen wijk Overvecht zegt niet te kunnen wachten tot het systeem wordt ingevoerd. Het zou haar veel tijd schelen 's ochtends als ze gewoon kon doorfietsen, op weg naar haar werk.

null Beeld Marcel van den Bergh / de Volkskrant
Beeld Marcel van den Bergh / de Volkskrant

Doorstroming

Ook een groepje medewerkers van de Hogeschool van Amsterdam is een kijkje komen nemen, nieuwsgierig naar de gebruikte techniek.

Margreeth (65) en Peter Brinkers (75) zijn speciaal een stukje omgefietst om zelf mee te doen aan het groenegolfexperiment. 'Het idee is hartstikke leuk', zeggen ze. Maar, vragen ze zich af, zou het ook werken in het drukke Utrechtse centrum? 'Daar bewegen bussen, voetgangers en fietsers kriskras door elkaar en belanden fietsers regelmatig in een file'

'Juist op de drukste punten, zoals op het Smakkelaarsveld bij het Centraal Station, zou dit middel de doorstroming kunnen bevorderen', zegt wethouder Van Hooijdonk. 'Het zal het rijcomfort van fietsers verhogen als zij niet telkens hoeven op te trekken. Ik krijg er veel klachten over, over dat telkens voor rood moeten stoppen. Van ouderen bijvoorbeeld, maar ook van ouders die zich soms met meerdere kinderen per fiets door de stad verplaatsen.'

'De aandacht voor innovatie is in Nederland wel heel groot', zegt meneer Brinkers bedachtzaam, als hij een aantal keer het testtraject heeft gefietst, niet altijd met het gewenste resultaat van een groen stoplicht. 'Misschien kun je op een veel simpelere manier ook resultaat behalen. Door bijvoorbeeld de onnodige stoplichten uit te zetten. Dat zou ook al heel wat schelen.'

Meer over