In tien jaar is er wel veel veranderd bij familie Lela

Het kleine Albanië is dankzij streng politiek isolement lang een witte vlek gebleven in de wereldmuziek. In 1992 kwam daar verandering in, door een optreden van de familie Lela uit Permet in het televisieprogramma Reiziger in muziek....

Ton Maas

Permet ligt in het zuidelijke deel van Albanië, dat in cultureel opzicht veel raakvlakken heeft met het noord-westen van Griekenland. De klagelijke melodieën van de Lela's doen dan ook sterk denken aan de miroloi uit Epirus. Temidden van de typische Balkanculturen met hun hitsige blaaskapellen en jachtige strijkjes, waar solisten elkaar maar al te graag de loef afsteken in virtuositeit, is de muziek uit die streek een uitzondering.

De meeste stukken hebben lange en breed uitgesponnen intro's, vaak zonder duidelijke maat of ritme. De dramatiek schuilt in trage golfbewegingen, waarbij het volume aanzwelt en weer wegsterft. Soms wordt er na zo'n minutenlang 'intro' nog even een dansritme ingezet, waarna het stuk plotseling is afgelopen. De meeste instrumenten hebben een dienende rol. Accordeon, trommels en luit vormen de basis waarop een viool en een nasale klarinet lyrische melodielijnen trekken en geraffineerde harmonische accenten aanbrengen.

Opvallend is ook de samenzang. De stemmen zetten vrijwel nooit gelijktijdig in en worden ook nadrukkelijk verschillend gekleurd - de een scherp en snijdend, de ander juist omfloerst. Fraai zijn de gezamenlijk uitgevoerde vocale glissandi, de ongebruikelijke harmonieën en de merkwaardige, soms bijna gemompelde tussenwerpsels.

Na het televisieoptreden destijds, dat werd gevolgd door een zo mogelijk nog indrukwekkender concert in Paradiso, waren de verwachtingen rond de terugkeer van dit legendarische gezelschap hoog gespannen.

Dat in tien jaar tijd veel kan veranderen, werd zaterdag in de kleine zaal van het KIT in Amsterdam pijnlijk duidelijk. Het kán natuurlijk dat de muzikanten gewoon hun dag niet hadden, maar waarschijnlijk zijn de problemen structureler van aard.

Van de zes Lela's die de groep ooit telde, zijn er nog maar drie in leven. Zanger Shqiponja en de klarinettisten Myslym en Remzi worden in de huidige bezetting node gemist, vooral om hun authentieke en innemende podiumresentatie. Het is een beetje als the Doors zonder Jim Morrison of Little Feat zonder Lowell George. Het is en blijft vakwerk, maar er is een leegte die blijft knagen.

Meer over