bericht uitKampala

In Tanzania lijkt het einde van een beklemmend tijdperk aangebroken

Mijn oog viel donderdag op een opvallend bericht: Tanzania ontvangt graag coronavaccins. President Samia Suluhu blijkt korte metten te maken met het ‘beleid’ van haar voorganger John Magufuli, voor wie de remedie tegen covid bestond uit stoombaden en gebeden. Het bericht voert me in gedachten terug naar maart, naar de uitvaart van de geheel onverwacht gestorven Magufuli. De plechtigheid liet zien wat een paranoïde leider zoal teweeg kan brengen, ook in de omgang met de pers.

De kist van John Magufuli tijdens zijn uitvaart in Chato, maart 2021. De Tanzaniaanse president stierf onverwacht.  Beeld Luke Dray / Getty
De kist van John Magufuli tijdens zijn uitvaart in Chato, maart 2021. De Tanzaniaanse president stierf onverwacht.Beeld Luke Dray / Getty

Tot stomme verbazing van mijzelf en een Britse collega, een fotograaf, hadden we accreditatie voor Magufuli’s uitvaart gekregen. We waren verrast omdat het eens zo gemoedelijke Tanzania onder Magufuli was veranderd in een gesloten staat. De kans om als enige buitenlandse journalisten bij de uitvaart aanwezig te zijn, grepen we met beide handen aan: hup, de auto in, voor een 500 kilometer lange rit langs de oevers van het Victoriameer, vanaf Kampala in Oeganda naar Chato, Magufuli’s geboortedorp en tevens zijn laatste rustplaats.

Halverwege, bij de grens met Tanzania, begon een absurd theaterstuk in vele delen. ‘Waar is je covid-testresultaat?’, zo probeerde een immigratiebeambte een eerste obstakel op te werpen. Een covid-test? Die is hier toch helemaal niet nodig volgens Magufuli? ‘Oké, vooruit dan maar’, luidde het wonderlijke antwoord. Twee medewerkers van de geheime dienst staken beduidend meer tijd en moeite in het doorlichten van de bezoekers, maar na een uitgebreide ondervraging en talloze telefoontjes naar mensen hogerop konden we toch verder.

Eenmaal in Chato aanbeland, bij het Magufuli Stadion, waarbinnen Magufuli lag opgebaard, diende zich een volgend kenmerk van het Magufuli-tijdperk aan: een verplichte persbegeleider. Deze keurig geklede jongeman luisterde mee met elk gesprek. Omdat hij in weerwil van zijn donkere brillenglazen iedere geïnterviewde zo indringend mogelijk in de ogen wilde kijken – ze moesten vooral geen kritiek op Magufuli en zijn corona-aanpak uiten – liep hij voortdurend met zijn kin op de borst.

Mijn eigen bril bleek een groot probleem te vormen toen ik in het stadion een glimp van Magufuli probeerde op te vangen. ‘Afdoen!’, gebaarde een functionaris naast de geopende grafkist. Hij wist zeker dat ik in mijn montuur een camera had verstopt, iets wat ik bij nader inzien misschien had moeten doen.

Wie al helemaal niet van onze aanwezigheid was gediend, was de familie van Magufuli. Die had ons eenvoudig waargenomen in het bomvolle stadion. ‘Ze willen dat jullie accreditatie wordt ingetrokken en dat jullie onmiddellijk vertrekken’, legde onze persbegeleider ons uit, met zijn kin nog steeds op de borst, toen we weer buiten bij de auto stonden. Als om het punt extra duidelijk te maken, kwam een geheim agent opvallend onopvallend tegen de wagen leunen. ‘Hé, hoe gaat het!’

Misschien was het ook wel tijd om te gaan, beseften we toen we na de uitvaart even wilden uitrusten in het restaurant van het enige echte hotel in Chato. De tafels en stoelen waren bezet door tientallen hoogwaardigheidsbekleders uit de regering-Magufuli. Toen we er onze gezichten lieten zien, kon je er zogezegd een speld horen vallen.

Aan deze beklemmende sfeer in Tanzania komt hopelijk een einde onder Magufuli’s opvolger. Behalve een rationele aanpak van het coronavirus, belooft president Suluhu een vrijere pers. Misschien komt de regering van Tanzania eindelijk bij zinnen.

Meer over