In Syrië dreigt een tweedeling

Het regime-Assad wordt steeds verder teruggedreven, maar de oppositie kan geen echte vuist maken. Zo dreigt het land op den duur zelfs uiteen te vallen.

REMCO ANDERSEN

Sinds rebellen afgelopen weekend tot aan de rand van de Damasceense binnenstad marcheerden, schieten de MiGs van het regime koortsachtig heen en weer over het centrum. Tanks hebben positie ingenomen op nauwelijks een kilometer van de ommuurde oude stad. Maar hoeveel bommen Assad ook op zijn hoofdstad gooit, hij krijgt de oppositiestrijders niet weg.

In de dorpen ten zuiden en oosten van Damascus is het regime allang de controle kwijt, in de zuidelijke wijk Daraya blijven rebellen terugschieten, en in de noordwestelijke wijk Jobar zijn ze sinds kort akelig dichtbij.

In het noorden van Syrië rollen de rebellenbrigades belangrijke bolwerken van het regime omver als waren zij een stel dominostenen. Deze week begon met de inname van de grootste stuwdam van het land. Toen volgde een luchtmachtbasis nabij Aleppo. De dag erop een legerbasis die onder andere de civiele luchthaven bij Aleppo moet beveiligen, en daarna weer een deel van een belangrijk olieveld.

De rappe opmars doet sympathisanten van de oppositie hoopvol de handen ineen slaan. Te vroeg: opdeling van Syrië is op korte termijn waarschijnlijker dan een overwinning van de oppositie.

Naarmate het regime legerbases en bevoorradingsroutes moet opgeven, verdwijnt het stipje voor stipje van de kaart in het noorden en oosten. De kans is groot dat daarop uiteindelijk hele steden in handen van rebellen vallen: Deir ez-Zor, waar het regime nog maar een paar legerbases in handen heeft, Raqqa, Aleppo.

Het regime wordt gedwongen zich in te graven in de gebieden waar het troepen heeft geconcentreerd: centraal Damascus, Homs, de kuststrook en bergen rond Lattakia en Tartous. In die gebieden - en in bepaalde delen van Damascus - zitten ook relatief veel alawieten, de religieuze stroming waaruit Bashar al-Assad afkomstig is en die de ruggengraat van zijn regime vormt.

In het beste geval dreigt zo min of meer een tweedeling van het land. In het slechtste geval, als een oplossing jaren uitblijft, kan het zelfs leiden tot fragmentatie van het land. De rebellen missen immers elk krachtig centraal militair leiderschap.

Rond Idlib hebben rebellen hun eigen brigades, nabij Aleppo zijn het deels anderen. In het zuiden, vele honderden kilometers verderop groeit ook militair verzet. Het regime zit daar tussenin. De Koerden in het noordoosten proberen hard om hun autonomie daar te vergroten. In het woestijngebied rond het oostelijke Deir ez-Zor, waar sterke banden zijn met soennitische stammen in naburig Irak, geldt weer een andere dynamiek.

Een politieke doorbraak zou die tendens kunnen stoppen. Nadat oppositieleider Moaz al-Khatib eind vorige maand een voorstel tot dialoog deed, zei een regeringswoordvoerder dat hij Khatib zonder voorwaarden vooraf overal ter wereld te woord wilde staan. Maar een dag later was hij blijkbaar tot de orde geroepen en nodigde hij ieder oppositielid uit om in Damascus te komen praten. Er gebeurt je niets, heus waar, was de belofte.

Rusland kondigde aan dat deze maand zowel Khatib als de Syrische minister van Buitenlandse Zaken Walid al-Muallem in Moskou over de vloer komt. Een doorbraak is niet uitgesloten - veel oppositieleden toonden zich verrassend positief over de laatste ontwikkelingen - maar gezien de resultaten behaald in het verleden, hebben veel waarnemers er een hard hoofd in.

Dat is slecht nieuws voor de inwoners van Damascus, de hoofdprijs in het conflict. Daar dreigt nu een bloedige en langdurige strijd. Het regime zal voorlopig nog wel stand kunnen houden in het centrum, maar rebellen verhogen gestaag de druk vanuit het noorden, zuiden en oosten.

Als uiteindelijk ook het centrum van Damascus verandert in een slagveld, kan het regime vanaf de westelijke bergen het eindgevecht voeren - het kan immers nergens anders meer heen. Dat kan best nog even duren: het strategisch hooggelegen terrein zit vol legerbases, het regime heeft er de meest loyale troepen verzameld, en er wonen veel alawieten.

In dat geval gaat Damascus waarschijnlijk Aleppo achterna, en is de toekomst van een van 's werelds oudste en beroemdste steden totéén woord terug te brengen: verwoesting.

undefined

Meer over