'In Rusland bestaat geluk niet'

Het roerende levensverhaal van een Moldavische muzikant verwerkt tot jeugdtheater.Door Annette Embrechts

'Mijn bayan heeft mij gered! Muziek heeft mij gered!' De zinnen klinken misschien wat dramatisch in de voorstelling Reis van een Rus die dit weekend in première gaat in Den Bosch. Maar ze zijn er niet minder waar om. Deze muzikale jeugdtheatervoorstelling (9+) van Theater Artemis is geïnspireerd op leven en lot van de Russische muzikant Oleg Fateev (43).


Geboren in Moldavië beleefde hij even toevallige als bizarre omzwervingen: van het conservatorium in Moskou naar het Russische leger en via een leven als straatmuzikant naar podia als Carré en Concertgebouw. Inmiddels is hij in Nederland een veel gevraagd begeleider van artiesten als kleinkunstenaar Herman van Veen, Brel-vertolker Jeroen Willems en zangeres Mathilde Santing. En heeft hij met zijn eigen trio een cd uitgebracht, Dreams.


Twintig jaar geleden stond hij echter nog klaar met een enkeltje Afghanistan, om met een bevriende muziekstudent te vechten aan het front. 'We hadden geen idee van wat ons daar te wachten stond. In Rusland kan vragen stellen gevaarlijk zijn. Die kunnen het erger maken. We wilden alleen maar snel van onze militaire dienst af zijn, om daarna verder te studeren aan het conservatorium', zegt Fateev na afloop van de eerste doorloop van Reis van een Rus, waarin hij zelf musicerend op het podium staat naast vertellend acteur Adri Overbeeke.


Op zijn 20ste was Fateev al in het gelukkige bezit van een knoppenaccordeon, bij elkaar gespaard door zijn arme familie uit Moldavië, nog voor het verkeersongeluk waarbij Olegs broertje overleed. Dankzij zijn bayan werd hij, één dag voor vertrek naar het Afghaanse front, aangenomen op de enige vacature in de militaire kapel. 'Vandaar die hartekreet, dat instrument was mijn redding.'


Fateev kreeg maanden later alsnog een kalasjnikov in handen gedrukt, toen hij als soldaat-muzikant werd gedwongen mee te doen aan etnische gevechten in Azerbeidjan en Armenië. Tijdens dat conflict kreeg hij een shock. 'Mijn moeder is Armeense. Het voelde als het doden van mijn eigen familie. Ik zag bloedende mensen en kinderen met doodsangst in hun ogen. Toen kon ik niet meer.' Na ziekenhuisbezoek wilde een psychologe hem opnemen in een psychiatrische kliniek. 'Op dat moment besloot ik: ik moet weg. Hier spuiten ze mij plat.'


Hoewel net getrouwd, vertrok Fateev uit Rusland om in Duitsland en Frankrijk op straat te spelen. 'De straat is een mooi podium. Je maakt de gekste en warmste dingen mee. De Duitse politie stuurde hem de grens over naar Nederland. Daar trof hij een nieuwe liefde, een Tilburgse. 'Mijn hart werd wel verscheurd. In Rusland beviel mijn ex van ons kind, een zoon. Maar ik voelde dat ik in Nederland gelukkiger was. In Rusland bestaat geluk niet. Het grote, drukkende staatssysteem sijpelt ieders leven binnen.'


Nard Reijnders, saxofonist van Herman van Veen, hoorde Fateev een keer spelen op straat in Limburg. Van het een kwam het ander: 'Voor ik het wist auditeerde ik bij Erik van der Wurff voor het combo van Herman van Veen. Stond ik in Duitsland te spelen voor vijfduizend man, tijdens een festival waarin ook Juliëtte Gréco optrad. Brel, Van Veen, Gréco, ik had nog nooit van hen gehoord. .'


En nu dan deze voorstelling, geïnspireerd op zijn leven. Ook voor tieners. Fateev voelt zich er een tikje verlegen mee. 'Mijn moeder in Moldavië heeft mij ervan overtuigd dat ik mijn verhaal moet vertellen. Zij was ooit geselecteerd voor een studie operazang, maar mocht niet. Mijn muziek is haar droom.' En zijn droom? Zachtjes: 'Mijn zoon Jura heb ik vernoemd naar mijn overleden broer. Hij is nu 16 en drumt fantastisch. Ik zou hem zo graag naar Nederland halen.'


Meer over