ReportageBrexit

In Rotterdam staat alles klaar om onvoorbereide vrachtwagenchauffeurs op te vangen

Het asfalt, de vuilcontainers en de belijning zijn klaar: Oranjeheuvel kan vanaf 1 januari 200 gestrande vrachtauto’s verstouwen. Beeld Arie Kievit / de Volkskrant
Het asfalt, de vuilcontainers en de belijning zijn klaar: Oranjeheuvel kan vanaf 1 januari 200 gestrande vrachtauto’s verstouwen.Beeld Arie Kievit / de Volkskrant

Al vier keer waren ze er klaar voor, en vier keer ging de Brexit niet door. Nu dan wel. ‘Bufferparkeerlocaties’ gaan de vrachtwagens opvangen waarvan de papieren niet in orde zijn. Dat moet nachtmerriefiles voorkomen. ‘Maar overlast zal er zijn, dat weten omwonenden ook.’

Je kunt je papieren vanaf 1 januari maar beter op orde hebben, als vrachtwagenchauffeur op weg naar Harwich of Killingholme, want aangenaam toeven is het niet op ‘bufferparkeerlocatie Oranjeheuvel’. Rijkswaterstaat heeft aan alle logistieke rampscenario’s rond de Brexit gedacht, maar het zijn geen hospitality professionals.

De maagdelijke vier hectare asfalt, omringd door prikkeldraad en camera’s, is voorzien van negen identieke vuilniscontainers, zeven wc’s, en tweehonderd parkeerplaatsen voor vrachtwagenchauffeurs die slecht zijn voorbereid op de nieuwe grens met Groot-Brittannië. Op een steenkoude maandagmiddag, terwijl een harde zuidoostenwind golfjes maakt in het regenwater op de nog lege parkeerplaats, bekruipt je de gedachte dat je hier niet graag met je tandenborstel bij het toiletgebouw zou staan.

Dat is ook niet de bedoeling, zegt Marcel van der Meulen (44), bij Rijkswaterstaat verantwoordelijk voor ‘omgevingsmanagement Brexit’ van het havengebied in Rotterdam. Het verkeerscirculatieplan is erop gericht om chauffeurs zonder de juiste papieren zo snel mogelijk uit de rij naar de haven te vissen en richting een van de parkeerplaatsen te dirigeren, desnoods met honderden vrachtwagens tegelijk. Daar kunnen ze vervolgens bellen met de baas, regelen wat ze nodig hebben, en zich alsnog spoeden naar de boot. Overnachten op de parkeerplaats kan, maar alleen in uiterste nood.

Al twee jaar zijn ze bezig met de Brexit, Van der Meulen en zijn collega’s bij Rijkswaterstaat. Samen met de ferrybedrijven, diverse brancheorganisaties, de douane, het Havenbedrijf Rotterdam, de Voedsel- en Warenautoriteit, de marechaussee, de politie, betrokken gemeenten, het provinciebestuur, de veiligheidsregio. Deze ‘transporttafel’ – een van vele ‘Brexittafels’ – kwam voor het eerst samen in januari 2019, toen de Brexit voor maart dat jaar op de agenda stond. Anderhalve maand later lag het asfalt op de Oranjeheuvel er.

Inmiddels zijn het er vijf, rond de ferryterminals nabij de Rotterdamse Haven, met plek voor bijna zevenhonderd vrachtwagens; tienduizenden tonnen vracht. Ook bij de haven in IJmuiden is zo’n locatie ingericht.

Dat is meer dan alleen asfalt storten. Kentekenregistratiesystemen moeten voorkomen dat vrachtwagens hier langer dan 24 uur blijven of de parkeerplaats als gratis stalplek gebruiken; verhuurder Boels heeft een toiletgebouw neergezet, geflankeerd door twee drinkwatersilo’s en een generator; een vuilophaaldienst leegt dagelijks de negen containers, en een cateringservice gaat straks broodjes verstrekken; de coronaregels worden in acht talen uitgelegd en bewegwijzering op het asfalt is in de maak.

Bovendien is er anti-inklimbeveiliging: infraroodcamera's, hekwerk met prikkeldraad, en menselijke beveiligers moeten voorkomen dat illegale migranten aan boord klauteren van een vrachtwagen op weg naar Groot-Brittannië; Oranjeheuvel mag geen nieuwe Jungle van Calais worden.

Beste hopen

Hoop op het beste, maar plan voor het slechtste scenario. Dat is het devies van Van der Meulen. Rijkswaterstaat verwacht dat 15 tot 20 procent van de 2500 vrachtwagens die zich dagelijks bij Rotterdam melden in januari niet over de juiste papieren zal beschikken (de douane verwacht zelfs 25 procent). Het verkeersplan is gericht op het worst case scenario: de helft van alle vrachtwagens komt de boot bij de eerste poging niet op; pakweg 1250 stuks per dag.

Zonder voorbereiding zou dat een historische verkeersinfarct betekenen, op de wegen richting Hoek van Holland, Europoort, Vlaardingen en Rozenburg. Eerst slippen de N-wegen naar de havens vol. Dan ontstaan nachtmerriefiles op de A20, de A15, de A4. Bewoners kunnen niet meer naar huis, vrachtwagens stranden in de berm, wildplassende chauffeurs maken zich daar op voor de nacht, woedende automobilisten raken slaags met Bulgaarse truckers. De lijst met potentiële problemen is schier eindeloos – kijk maar naar de onrust bij Dover, toen Frankrijk deze maand wegens het coronavirus plotseling de grens met Groot-Brittannië sloot.

Om dat te voorkomen hebben Rijkswaterstaat en partners een drietrapsraket opgesteld voor de Brexit.

Stap 1: verkeersregelaars bij de ingang van de ferryterminals checken vrachtwagens op papieren vóórdat ze het haventerrein oprijden en niet meer kunnen omkeren. Wie een papiertje mist, gaat naar de dichtstbijzijnde parkeerlocatie.

Stap 2, als de file voor de poort groeit en doorstroming in gevaar komt: Rijkswaterstaat leidt het lokale verkeer om via secundaire routes, zodat omwonenden thuis kunnen komen.

Stap 3, als het echt uit de hand loopt: Rijkswaterstaat leidt verkeer in heel Zuid-Holland om. ‘Als het moet, kunnen we zelfs al op de borden bij Venlo waarschuwen: Rotterdam staat vast, blijf weg’, zegt Van der Meulen. ‘Maar ik verwacht zeker niet dat het zover komt. We hebben ons uitstekend voorbereid.’

Overlast komt

Dat is overigens niet voor het eerst; vier keer eerder al tuigde Van der Meulen het hele bufferparkeerlocatiecircus op. En telkens gebeurde er toen: helemaal niets. De Brexit werd uitgesteld. Dus het toiletgebouw, de generatoren, en de drinkwatersilo’s werden weer weg getakeld door de firma Boels. De beveiligers en verkeersregelaars werden afbesteld, de broodjesleverancier geannuleerd. Maar dit keer is er geen ontkomen aan: de vrije handel met Groot-Brittannië komt op 1 januari ten einde.

Overlast gaat er komen. Dat weten omwonenden en bedrijven in de buurt van de ferryterminals ook; zij leven met de boten en de vrachtwagens. ‘We hebben elders op het wegennet ook verkeersknelpunten die we niet oplossen’, zegt Van der Meulen. ‘Het gaat erom de overlast maximaal te beperken, en Hoek van Holland, Vlaardingen of IJmuiden bereikbaar te houden.’

Gevraagd of hij blij is dat de harde grens met Groot-Brittannië er nu eindelijk komt, begint Van der Meulen te knikken, herpakt zich, en glimlacht. ‘Natuurlijk hoop ik, zoals iedereen, dat de economische schade beperkt blijft. Maar puur uit professionele interesse ben ik wel benieuwd naar de effectiviteit van onze plannen.’

Verslaggever Remco Andersen brengt voor en na 1 januari in kaart hoe in Nederland de grens met Groot-Brittannië tot stand komt. Voorgaande afleveringen:

Bloemen- en groentenhandelaren worden noodgedwongen Brexit-proefkonijn

Hamsteren in het groot: Nederlandse bedrijven verschepen massaal spullen naar VK vóór 1 januari

Lees ook:

De Brexit-deal is ook in Den Haag met opluchting onthaald, maar over de manier waarop de deal is gesloten was de Tweede Kamer maandag niet te spreken. ‘Totaal bizar’ en ‘buitengewoon karig’ noemden partijen de grote tijdsdruk en het gebrek aan formele inspraak voor de nationale parlementen.

De financiële gevolgen van de Brexit moeten nog blijken. De belangenorganisaties van Nederlandse vissers, dienstverleners en de land- en tuinbouw voorzien nog veel onderhandelingen, en hopen verder het beste van deze ‘nieuwe start’.

Meer over