In Nederwetten stemt men voor de provincie

In en rond Eindhoven en Helmond is 'de Ruit' hét verkiezingsthema. Het provinciebestuur is voor de rondweg, de regio verzet zich. 'We hebben op D66 gestemd, omdat ze tegen de Ruit zijn.'

Peter de Graaf
null Beeld Marcel van den Bergh
Beeld Marcel van den Bergh

De provinciale verkiezingen gekaapt door de landelijke politiek? Niet in Nederwetten, kerkdorp behorend bij de gemeente Nuenen (in de regio-Eindhoven), achthonderd inwoners, met prachtige natuur net buiten de bebouwing: het dal van het riviertje de Dommel. Wie je woensdagmiddag ook aanspreekt bij het stembureau in dorpshuis De Koppelaar, iedereen is tegen 'de Ruit'.

De Ruit is de rondweg rond Eindhoven en Helmond. Het provinciebestuur wil de weg dolgraag aanleggen. CDA en VVD zijn de felste pleitbezorgers en hebben coalitiegenoot SP gedwongen mee te doen. De regio is echter overwegend tegen; niet alleen de dorpen, maar ook de steden Eindhoven en Helmond. In Provinciale Staten van Noord-Brabant heerst grote verdeeldheid over de vierbaansweg: CDA, VVD en PVV zijn voor; PvdA, D66, SP en GroenLinks zijn tegen.

Het is hét verkiezingsthema in de dorpen die geraakt worden door de nieuwe weg, zoals Aarle-Rixtel, Lieshout en Nederwetten. Lokale actiegroepen, verenigd in de koepel Stuit de Ruit, maakten een verkiezingsflyer: 'Gum de Ruit uit.' Daarop staat precies aangegeven welke partijen voor en tegen zijn en over welke partijen onduidelijkheid bestaat. In Nederwetten ging het actiecomité 'Nederwetten zegt nee' langs de deuren met de flyer, bedoeld als stemadvies.

'Het leeft enorm in het dorp', zegt zangeres en dorpsbewoner Lenny Kuhr voor de deur van het stembureau. Zij gaat D66 stemmen. 'Het Dommeldal is zo'n mooi, nog niet gemanipuleerd natuurgebied. Ga daar maar eens wandelen, dan begrijp je wat ik bedoel. Dat ze daar een weg doorheen trekken, dat is zo grof.'

'Waarom hier niet?'

Rob Frank, PvdA-stemmer: 'Ik ben niet tegen de Ruit, maar ik ben tegen de Ruit hier, in Nederwetten. Hij mag niet door het Dommeldal. In Maastricht leggen ze zo'n weg in een tunnel, waarom hier niet?'

Corine en George van de Horst komen met hun honden aanlopen, de stempassen in de hand. Ze gaan D66 stemmen. 'Oorspronkelijk zijn we van de VVD, maar de laatste jaren zijn we steeds meer naar het midden opgeschoven. Door die Ruit hebben we helemaal geen twijfels meer wat we gaan stemmen.'

Ze vinden dat het economisch belang van de weg niet is bewezen en dat het Dommeldal 'vreselijk wordt aangetast'. Ze hebben ook een derde 'meer egoïstische reden': het is in hun achtertuin. 'We kijken straks echt op die Ruit.'

Marcel (58) en Anne (53) zijn oorspronkelijk van het CDA. 'Die weg heeft honderd procent invloed gehad op ons stemgedrag', zegt hij vlak na het stemmen. 'We hebben samen op D66 gestemd, omdat ze tegen de Ruit zijn. Dat kon je precies lezen in een foldertje dat is thuisbezorgd. Zo'n weg hoor je van ver, zeker omdat hij zo goedkoop mogelijk op palen wordt aangelegd.'

Zover durfde CDA'er Jan Renders, lid van het stembureau, niet te gaan. Hij is ook tegen de weg ('Ik ben bang dat ik er te veel herrie en last van heb') en heeft heel lang getwijfeld, vertelt hij. Maar toch is hij de partij van CDA-gedeputeerde Ruud van Heugten, de kartrekker van het project en voor de tegenstanders de grote boeman, trouw gebleven. 'Het gaat er al zoveel jaren over', verzucht Renders. 'Maar van uitstel komt helaas geen afstel. Ik vrees dat die weg er gewoon gaat komen.'

Een 58-jarige vrouw heeft de hoop nog niet verloren. Ze heeft 'strategisch gestemd', op één van de partijen die tegen de Ruit zijn. 'Die weg is helemaal niet nodig. Vroeger stemde ik altijd CDA, maar de laatste jaren ben ik niet meer zo partijvast.'

De opkomst op het enige stembureau van Nederwetten is in de loop van de middag hoger dan het landelijk gemiddelde. 'Nederwettenaren zijn plichtsgetrouw volk. De opkomst is altijd hoog. Maar de Ruit speelt dit keer zeker mee', aldus Henri Schouten, lid van de dorpsraad. De opkomst kwam uiteindelijk uit op 62 procent, even hoog als in 2011.

Ook de dorpsraad heeft iedereen in een nieuwsbrief 'wakker geschud voor de verkiezingen'. Schouten: 'De provincie stelt de situatie niet juist voor. De verkeersberekeningen kloppen niet. Ze slaan ook met hun pr de plank mis. Als je de website ziet, met twee pubers in de natuur langs de weg, dat straalt iets verkeerds uit. Ze zeggen ook dat veel grondeigenaren positief zijn, dat is flauwekul. Ze rekenen veel dingen naar zichzelf toe.'

De tegenstanders hopen dat de progressieve partijen de verkiezingen gaan winnen, zodat ze in het nieuwe provinciebestuur een streep kunnen halen door het peperdure project. Bij de brug over het Wilhelminakanaal staan protestborden. 'Een enkele ondernemer verwacht wat tijdwinst', zo staat geschreven. Maar nut en noodzaak zijn niet aangetoond, vinden de actievoerders: 'Dit is een verspilling van driekwart miljard.'

Meer over