In Nederland vragen om asiel dom idee voor Snowden

AMSTERDAM - Een van de domste dingen die Edward Snowden kan doen, is asiel aanvragen in Nederland. De kans dat bij binnen acht dagen wordt afgewezen en in een vliegtuig naar Amerika zit, is levensgroot. Het Nederlandse asielsysteem is juridisch zo dichtgetimmerd dat het nauwelijks ruimte laat voor bijzondere gevallen. Jarenlang procedures rekken is er niet meer bij.

Nederland is een van de landen waar de klokkenluider om asiel heeft gevraagd. Het ministerie van Justitie bevestigt dat er een brief met die strekking is ontvangen. Die is echter niets waard, want sinds 2003 moet een asielverzoek ter plekke worden ingediend.

Stel dat hij het probeert en het vliegtuig neemt van Moskou naar Schiphol. Op de luchthaven meldt Snowden zich eerst als asielzoeker bij de marechaussee en wordt hij vervolgens overgedragen aan de Immigratie- en Naturalisatiedienst IND. Die houdt kantoor in het aanmeldcentrum voor asielzoekers, waar ambtenaren dan uitzoeken of Snowden een echte vluchteling is.

Medewerkers van de IND stellen vragen aan Snowden en proberen binnen acht dagen tot een oordeel te komen. Lukt dat niet, dan komt hij in de 'verlengde procedure', die zes maanden mag duren. In dat geval verhuist hij naar een asielzoekerscentrum, waar hij 'bed, bad en brood' krijgt tot er duidelijkheid is.

Internationale verdragen

De kans is groot dat de IND er binnen acht dagen wel uit is, zegt Hemme Battjes, hoogleraar Europees Asielrecht aan de Vrije Universiteit in Amsterdam. Nederland beoordeelt asielverzoeken aan de hand van twee internationale verdragen: het Vluchtelingenverdrag van Genève en het Europees Verdrag voor de Rechten van de Mens. In beide gevallen geeft Battjes Snowden geen kans.

Het Vluchtelingenverdrag biedt bescherming aan iedereen die een gegronde angst heeft om in eigen land vervolgd te worden vanwege ras, religie, nationaliteit of lidmaatschap van een sociale groep of politieke mening. 'Dat hem in Amerika een onmenselijke behandeling wacht, is moeilijk aan te tonen. Je kunt er van alles over zeggen, het is een democratische rechtsstaat.'

Als afgewezen asielzoeker moet Snowden Nederland binnen 28 dagen verlaten. Waarschijnlijk heeft Amerika dan al om zijn aanhouding en uitlevering gevraagd. Ook in die procedure maakt hij geen schijn van kans, want Nederland heeft sinds 1983 een uitleveringsverdrag met Amerika en het is maar één keer gelukt, zegt advocaat Mark Teurlings, om uitlevering tegen te houden. 'Wij hebben een groot politiek vertrouwen in Amerika. De rechter zal zo'n verzoek alleen marginaal toetsen.' Enige lichtpuntjes zijn een dreigende doodstraf (daar mag een uitwijzing niet toe leiden), of het gevangenzetten van Snowden in Guantánamo Bay (daar heeft Nederland in een andere uitleveringszaak voorwaarden aan gesteld). 'Maar het verspreiden van staatsgeheimen is ook in Nederland strafbaar, dus je kunt aannemen dat de rechter hem naar Amerika stuurt.'

Hooguit kan Snowden zijn verblijf met twee jaar rekken: de uitleveringsprocedure duurt een jaar, het beroep (cassatie) acht maanden en dan kan hij nog een kort geding aanspannen en de minister vragen om clementie. Al die tijd zit hij in een gevangenis. Teurlings: 'Ik zou er niet aan beginnen.' Battjes: 'Een verstandige move zou het niet zijn.'

undefined

Meer over