'In mijn film is iedereen alleen'

LUCRECIA Martel kan erom lachen. Maar het antwoord is bevestigend. Ze komt zelf ook uit Salta, de regio waarin haar eerste speelfilm La Ciénaga zich afspeelt....

Ronald Ockhuysen

Martel is een van de boegbeelden van wat wel wordt genoemd het nieuwe élan uit Argentinië; jonge filmmakers die vanuit een persoonlijk gezichtspunt de benarde toestand van hun land benaderen.

Het zoeken naar een identiteit is een van de hoofdthema's van de Argentijnse cinema, erkent Martel, in Rotterdam aanwezig om op de Cinemart haar volgende film te verkopen. 'Maar het is niet zo dat ik reageer op de onrust, die mijn land al zo lang in de greep heeft. Ik weet niet beter of er zijn in Argentinië economische problemen.'

La Ciénaga gaat niet, benadrukt Martel, over de decadentie van de Argentijnse bovenklasse. 'Ik ben geinteresseerd in de onthechting, in de manier waarop mensen los zijn geraakt van hun waarden en normen. In mijn film is iedereen alleen. Iedereen zoekt naar een vorm voor zijn leven.'

La Ciénaga steunt op de sfeer. In het landhuis heeft ieder personage zijn eigen manier om te vluchten voor de verveling en de hitte. Kinderen gaan jagen in het oerwoud en volwassenen drinken. Met regelmaat wordt het personeel de huid vol gescholden. 'Dat is de praktijk. Zo gaat dat, in een systeem waarin de sociale klasses zo strikt gescheiden zijn.'

Volgens Martel leren kinderen uit de upper-middle class al op jonge leeftijd eisen te stellen. 'Niet alleen huishoudelijke eisen, zoals schone kleren, maar ook liefde en tederheid. Het dienstmeisje biedt troost als dat nodig is. In het verlengde daarvan liggen bijna vanzelfsprekend seksuele diensten.'

In haar film blijft veel onuitgelegd. De relaties zijn niet altijd helder. 'Ik ben het realisme uit de weg gegaan - dat is meer iets voor de televisie. Mijn belangrijkste inspiratiebron zijn de verhalen die bij ons thuis altijd werden verteld. Ook die verhalen veranderden in de loop der jaren. Hoe hoekiger en onaffer, hoe mooier. Die manier van vertellen laat ruimte om te speculeren over de personen. Je mag ermee doen wat je wilt.'

Een oordeel vellen over de ontspoorde bovenklasse is te makkelijk, vindt Martel. 'Ik ben meer geinteresseerd in de binnenkant. Hoe gaan die mensen om met hun idealen, die diep van binnen nog altijd branden?'

Natuurlijk, ze kent de Nederlandse kritiek op de schoonvader van de kroonprins. In Argentinië wordt daar met verwondering naar gekeken. 'Op zo'n afstand, over zo'n moeilijke materie oordelen - dat is gevaarlijk. Argentijnen niet gewend om goed en slecht zo makkelijk uit elkaar te trekken. In mijn film doe ik dat ook niet. Het zou de materie oninteressant maken.'

Meer over