'In licht van de tragedie is dit bescheiden missie'

De Nederlandse diplomate Sigrid Kaag leidt een 'ongeëvenaarde' missie. Voor 1 juli moeten alle chemische wapens uit Syrië zijn verdwenen. 'Van uitstel komt geen afstel.'

Met gepaste trots kon de Nederlandse topdiplomate Sigrid Kaag de VN-Veiligheidsraad vorige week melden dat 'haar' missie heeft geleid tot de eerste verscheping van chemische wapens uit Syrië. Tijdens een korte tussenstop op Schiphol, zaterdag, tussen vluchten uit New York en naar het Midden-Oosten, spreekt Kaag vertrouwen uit in het welslagen van de riskante operatie. 'Maar de Syrische autoriteiten moeten zich wel extra inspannen'.

Op voorspraak van chef Ban Ki-moon van de Verenigde Naties (VN) leidt de 52-jarige Kaag een, wat ze noemt, 'ongeëvenaarde' missie. De VN en de in Den Haag gevestigde Organisatie voor het Verbod op Chemische Wapens (OPCW), die vorig jaar de Nobelprijs voor de Vrede kreeg, moeten in oorlogstijd enorme hoeveelheden gifgassen verzamelen, het land uit brengen en onschadelijk maken. Vóór 1 juli moeten alle chemische wapens vernietigd zijn, of uit Syrië verwijderd.

Kaag, twintig jaar werkzaam bij de VN, is vol lof over de internationale steun. 'Vanaf het begin van de missie, in oktober, hebben we vliegtuigen, helikopters, schepen enzovoorts aangeboden gekregen. Als ik het vergelijk met andere missies kunnen we niet klagen over gebrek aan steun. Integendeel. Vanuit Damascus en Cyprus coördineren wij, zo'n honderd mensen, de internationale samenwerking die ertoe moet leiden dat het chemische materiaal wordt vernietigd. We leveren Syrië alle assistentie om de deadline van eind juni te halen.

'Zeker, het is een zeer ambitieuze doelstelling. Maar we hebben enorm veel vooruitgang geboekt. Ik zou bijna zeggen: tegen alle verwachtingen in. We doen ons werk onder buitengewoon moeilijke omstandigheden. De veiligheidssituatie baart zorgen. Niet alleen ons, maar ook de humanitaire werkers die door het land trekken. Chapeau voor hen.'

Voor uw veiligheid bent u aangewezen op Syrische troepen die de bevolking terroriseren. Geeft dat geen onbehaaglijk gevoel?

Over haar gevoelens wil Sigrid Kaag niet spreken. Diplomatiek antwoordt ze: 'In elk land waar VN-personeel, diplomaten en ander internationale werkers opereren ligt de verantwoordelijkheid primair bij de regering. Wij zijn afhankelijk van het veiligheidssysteem van de Syrische autoriteiten. Onze eigen veiligheidsmensen maken dreigingsanalyses en overleggen met hen. Soms besluiten we dat een activiteit niet doorgaat, omdat die teveel risico's met zich meebrengt. Het is ook voorgekomen dat de Syrische autoriteiten zeiden dat ze onze veiligheid niet konden garanderen. Dan zoeken we een beter moment. Van uitstel komt geen afstel. Dat kan ook niet bij verificatie en inspectie. Er zijn nooit garanties in het leven, zeker niet onder oorlogsomstandigheden. Je kunt ondanks alle voorzorgsmaatregelen onder vuur genomen worden. Nee, dat is bij deze missie nog niet gebeurd.'

In New York noemde u de samenwerking met de regering in Damascus constructief. Spreekt u ook met president Assad?

'Met hem hebben we op dit moment geen gesprekken. Mijn belangrijkste gesprekspartner is de onderminister van Buitenlandse Zaken, Faisal Meqdad, oud-ambassadeur bij de VN. Ik ben vaak in Syrië, maar ik besteed ook veel tijd aan overleg met Washington, Moskou, de directeur-generaal van de OPCW in Den Haag, en vooral in de regio. De missie heeft brede politieke steun nodig. Deze maand ga ik naar Qatar en Saoedi-Arabië (beide landen betalen en bewapenen opstandelingen die de VN slecht gezind zijn, red.). We zijn ons ook bewust van de vele slachtoffers van conventionele wapens. Sommige landen hebben invloed op gewapende oppositiegroepen. Ik ga uitleggen wat we doen en hoop dat dat zijn uitwerking heeft terwijl we in Syrië werken.

'Onze missie is belangrijk maar bescheiden, in het licht van de humanitaire tragedie in Syrië. De secretaris-generaal van de VN heeft gezegd dat onze missie een 'opstart' kan zijn voor verbetering van de situatie en een politieke oplossing. Er is geen rechtstreeks verband tussen ons werk en de onderhandelingen met de strijdende partijen, waar iedereen op hoopt. Maar de verwachting is dat we daaraan indirect toch een bijdrage leveren. Onze missie is helder, meetbaar. We kunnen resultaten tonen.'

Wanneer worden de eerste chemische wapens op zee vernietigd - een operatie zonder precedent?

Glimlachend, want Kaag mag geen operationele informatie prijsgeven: 'Het Amerikaanse schip (waarop de wapens vernietigd worden, red.) komt eind januari aan in de Middellandse Zee. Intussen moet nog een aantal vrachten verscheept worden vanuit Syrië. Op de kortst mogelijke termijn, maar we kunnen niet inschatten hoe moeilijk dit zal zijn. De Veiligheidsraad en de OPCW vinden een versnelling nodig, en verlangen van de Syrische autoriteiten een extra inspanning.

'Het is uniek dat we, VN en OPCW samen, een missie uitvoeren met een hele constellatie van landen als China, de VS, Rusland, tal van Europese landen, en uiteraard Syrië. Zelf hebben we niet helemaal door dat we met iets heel bijzonders bezig zijn. Elke dag maken we iets nieuws mee. Amerikanen kennen de uitdrukking: Building an airplane while flying in a warzone. We bouwen aan het vliegtuig terwijl we al vliegen, en hebben ons vliegbrevet net op zak.'

CV SIGRID KAAG

1961

Geboren te Rijswijk

Na functies bij het ministerie van Buitenlandse Zaken en Shell vanaf 1994 werkzaam voor de VN. Onder meer:

1998-2004

Manager vluchtelingenorganisatie voor Palestijnen UNWRA

2007-2010

Regionaal directeur Midden-Oosten/Noord-Afrika kinderorganisatie Unicef

2010-2013

Assistent secretaris-generaal, directeur ontwikkelingsorganisatie UNDP

2013-heden

Hoofd van gezamenlijke VN/OPCW-missie ter vernietiging van Syrische chemische wapens

Kaag is getrouwd en heeft 4 kinderen

undefined

Meer over