nieuws

In het eerste debat met de Kamer mag het kabinet meteen uitleggen waarom de AOW niet omhooggaat

Het nieuwe kabinet stevent af op een harde confrontatie met de oppositie over de hoogte van de AOW. Het kabinet wil de ouderenuitkering niet extra verhogen, zoals dat wel gebeurt met het minimumloon. De Tweede Kamer debatteert dinsdag en woensdag over de regeringsverklaring.

Gijs Herderscheê
Bezoekers van Slot Loevestein in Poederoijen (Gelderland) lunchen in de uiterwaarden van de Waal. Beeld Marcel van den Bergh / de Volkskrant
Bezoekers van Slot Loevestein in Poederoijen (Gelderland) lunchen in de uiterwaarden van de Waal.Beeld Marcel van den Bergh / de Volkskrant

Het nieuwe AOW-debat komt direct voort uit de plannen met het minimumloon. In het regeerakkoord staat dat er een minimumuurloon komt op basis van een 36-urige werkweek. Nu is er nog een minimummaandloon dat hetzelfde is bij een 36-urige en een 40-urige werkweek. Als het minimum wordt geënt op het uurloon bij een 36-urige werkweek, gaat iemand die nu 40 uur voor het minimummaandloon werkt, er 10 procent op vooruit.

Daarnaast staat in het regeerakkoord dat het minimumloon stapsgewijs 7,5 procent wordt verhoogd. Andere minimumuitkeringen volgen deze verhoging, zoals de Wajong en bijstand, maar de AOW niet. Ouderen wordt wel een hogere ouderenkorting in het vooruitzicht gesteld. De verhoging van de uitkeringen, exclusief de AOW, kost de schatkist volgens het Centraal Planbureau (CPB) 1,5 miljard euro. Als de AOW de 7,5 procent verhoging van het minimumloon ook volgt, kost dat volgens het ministerie van Financiën jaarlijks nog eens 2,4 miljard euro. Wel krijgen de ouderen een vrijstelling, de ouderenkorting, voordat zij belasting betalen. Maar wie alleen AOW heeft, heeft daar weinig aan.

Toon gezet door 50Plus

De toon in het protest tegen deze voorstellen is gezet door 50Plus-senator Martin van Rooijen. Die keert zich sinds de publicatie van het regeerakkoord fel tegen de ontkoppeling van de AOW en het minimumloon. Zijn stelling is dat een statushouder die bijstand krijgt, straks meer ontvangt dan een oudere met AOW. De bijstand blijft volgens het regeerakkoord wel gekoppeld aan het minimumloon.

De campagne van Van Rooijen won vaart door steun van ouderenorganisaties. Zo schreven de ‘seniorennetwerken’ van CDA, VVD en D66 een brief aan de fracties van hun partijen om de AOW wel te koppelen aan het minimumloon. Daarmee appelleren zij aan een sluimerend trauma in politiek Den Haag. In 1994 kondigde het CDA in de aanloop naar de Tweede Kamerverkiezingen aan dat de AOW zou worden losgekoppeld van het minimumloon en de verhogingen niet zou volgen. Bij de verkiezingen leed het CDA een grote nederlaag en kwamen voor het eerst ouderenpartijen in de Tweede Kamer.

Oppositiepartijen van links tot rechts, van SP tot PVV, volgen Van Rooijen. Ook JA21 en de PvdA keren zich fel tegen het plan van de coalitie. Hun opstelling is belangrijk omdat zij ieder de coalitie in de Eerste Kamer aan een meerderheid kunnen helpen. ‘Mensen die hard voor onze zekerheden hebben gewerkt, werk dat we nu onmisbaar vinden, gaan er bij dit plan niet op vooruit als het minimumloon stijgt’, liet PvdA-leider Ploumen vorige week in Nieuwsuur weten. ‘Ik vind dat de bijl aan de wortel van de solidariteit. Ik vind het unfair om met miljarden te smijten en tegelijk AOW’ers met een steeds leger wordende portemonnee achter te laten.’

Technisch verweer

Het kabinet krijgt er nog een harde dobber aan om het beeld bij te stellen, omdat het verweer technisch zal zijn. Dat komt erop neer dat de halfjaarlijkse koppeling van de AOW aan verhogingen van het minimumloon wel gewoon blijft bestaan, alleen niet bij deze extra verhoging.

De compensatie voor de ouderen ligt in de verhoging van de fiscale ouderenkorting met 376 euro. Het CPB meldt hierover: ‘Het verhogen van de ouderenkorting met 376 euro verkleint onder de lagere inkomensgroepen het verschil van ouderen met werkenden.’ Maar ouderen die alleen AOW hebben, hebben niets aan deze hogere ouderenkorting, en degenen met een klein aanvullend pensioen weinig. De korting vermindert immers de belasting die zij over hun pensioen betalen.

Overigens is het niet zo dat de bijstandsgerechtigden en jonggehandicapten wel volop profiteren van de hogere uitkeringen. Zij krijgen te maken met het versnellen van de afbouw van de dubbele algemene heffingskorting in de bijstand en het halveren van de jonggehandicaptenkorting. ‘Daardoor blijft de koopkrachtontwikkeling van uitkeringsgerechtigden achter bij die van werkenden in de laagste inkomensgroepen’, meldt het CPB.

Meer over