nieuws

In Frankrijk winnen Le Pen en Macron nergens, en de oude partijen bijna overal

De tweede ronde van de Franse regioverkiezingen zondag zijn uitgelopen op een verlies voor zowel de partij van president Emmanuel Macron als die van Marine Le Pen. Geen van beide partijen slaagde erin in ook maar een van de regio’s een overwinning te boeken.

President Emmanuel Macron komt tussen de covid-gordijnen uit het stemhokje. De verkiezingen waren geen succes voor zijn partij. Rechts zijn echtgenote Brigitte.  Beeld REUTERS
President Emmanuel Macron komt tussen de covid-gordijnen uit het stemhokje. De verkiezingen waren geen succes voor zijn partij. Rechts zijn echtgenote Brigitte.Beeld REUTERS

Ruim een week geleden waren alle ogen nog gericht op Marine Le Pen en haar partij Rassemblement National (RN): zou ze dan eindelijk aan de macht komen in een of misschien zelfs meerdere Franse regio’s? De peilingen voorspelden een verkiezingszege voor RN – een unicum voor de partij, die bovendien zou fungeren als belangrijke springplank naar de presidentsverkiezingen in april volgend jaar.

Twee stemrondes later is van die hooggespannen verwachtingen weinig meer over. Al na de eerste ronde, vorige week zondag, leek de winst van Le Pen beperkt te blijven tot de zuidelijke regio Provence-Alpes-Côte d’Azur. Maar afgaande op de eerste stembusuitslagen verliest RN het ook daar opnieuw van de zittende regiopresident Renauld Muselier, die gesteund wordt door Les Républicains en Macrons La République en Marche (LREM).

Graadmeter

Op voorhand werden de regionale verkiezingen bestempeld als belangrijke graadmeter voor de strijd om het presidentschap. Tot dusver was de verwachting dat die opnieuw zal uitlopen op een duel tussen president Macron en Marine Le Pen. Dat was terug te zien in de campagne voor de regioverkiezingen: hoewel de regio's nauwelijks bevoegdheden hebben op het gebied van veiligheid en migratie, waren juist die twee landelijke thema's dominant.

Maar in plaats van een eerste krachtmeting zijn de regioverkiezingen vooral een nederlaag geworden voor zowel Rassemblement National als LREM. Zoals verwacht wist ook LREM in geen van de regio's een overwinning in de wacht te slepen.

Tekenend was dat president Macron zondag niet eens zijn stem kon uitbrengen op zijn eigen partij. In de noordelijke regio Hauts-de-France, waar Macron zou stemmen, was LREM al in de eerste ronde van de regioverkiezingen uitgeschakeld. Hetzelfde gold voor Occitanië in het zuiden, waar premier Jean Castex noodgedwongen op een concurrent moest stemmen na uitschakeling van LREM in de eerste ronde.

Sterker nog: waarschijnlijk hielp president Macron zondag zijn toekomstige rivaal in het zadel. In Hauts-de-France sleepte Xavier Bertrand met een eigen lijst zijn herverkiezing als regiopresident in de wacht. Bertrand had het opgenomen tegen een kandidaat van Rassemblement National, de partij die Macron koste wat kost de pas wil afsnijden. Bovendien had de volkse Bertrand op voorhand gezegd zich bij herverkiezing eveneens kandidaat te stellen voor de presidentsverkiezingen in april volgend jaar.

Volstrekt onhoudbaar

Vijf jaar na de oprichting heeft LREM nog altijd geen wortel geschoten op lokaal niveau. Bij de gemeenteraadsverkiezingen vorig jaar boekte de partij eveneens magere resultaten. De nieuwe nederlaag op regionaal niveau roept de vraag op over de toekomst van LREM.

Zelf had Macron op voorhand gezegd geen nationale conclusies te willen verbinden aan de resultaten van regionale verkiezingen. Maar met deze uitslagen is dat een ‘volstrekt onhoudbaar standpunt’, liet een van zijn ministers zich ontvallen tegenover de Franse krant Le Parisien. Vooral vanwege het verlies voor de partij, maar ook vanwege de dramatisch lage opkomst. Wie zelfs dan geen lessen trekt, verklaarde de minister anoniem, geeft de Fransen het gevoel hun dubbele waarschuwing niet te hebben begrepen.

Wat die waarschuwing precies inhoudt, is moeilijk te duiden – juist vanwege die opkomst, die de toch al lage verwachtingen overtrof. Ook in de tweede ronde ging slechts een op de drie Fransen naar de stembus.

Maar met de presidentsverkiezingen in aantocht wordt binnen LREM gespeculeerd over de vraag of de partij moet opgaan in een bredere beweging. Bijvoorbeeld door verdere samenwerking met partijen die nu de president steunen, zoals centrumpartij Mouvement Démocrate.

Voor de 'traditionele’ partijen op links en rechts, Parti Socialiste en Les Républicains, gold de uitslag van zondag als hoopvol. In alle regio’s werden de zittende regiopresidenten herkozen, en die zijn voornamelijk afkomstig van deze partijen. De kaarten voor de presidentsverkiezingen kunnen weer opnieuw worden geschud, klonk het al op rechts. Volgens Xavier Bertrand, voormalig lid van Les Républicains, is na vandaag voor iedereen duidelijk dat die strijd geen duel, maar een drierichtingenstrijd zal worden.

Meer over