ReportageCorona internationaal

In Engeland is corona al bijna uit het BBC News verdwenen en Zweden kent maar 800 besmettingen per dag

Voor de Britse premier Boris Johnson is covid geen onderwerp meer, afgelopen maandag bezocht hij zonder mondmasker een ziekenhuis.  Beeld Brunopress
Voor de Britse premier Boris Johnson is covid geen onderwerp meer, afgelopen maandag bezocht hij zonder mondmasker een ziekenhuis.Beeld Brunopress

Waar Nederland een ‘milde’ lockdown uit de kast moet trekken om de nieuwe covidgolf te breken, is het in veel andere Europese landen opmerkelijk rustig. In Engeland speelt covid in het dagelijks leven nauwelijks meer een rol. In Spanje en Zweden idem dito. Oké, in Frankrijk neemt de spanning toe.

Redactie

Engeland: covid? Dat is alleen nog iets voor ‘the elderly’

Mondkapjesdragers vormen een minderheid in het openbaar vervoer, een coronapas hoeft haast nergens te worden getoond en over maatregelen wordt nauwelijks gesproken. Waar Nederland weer in de ban is van covidrestricties en zelfs een milde lockdown, leven de Engelsen doodgemoedereerd door met het coronavirus. Voor de Nederlandse overheid is Engeland daarom nog steeds een ‘zeerhoogrisicogebied’.

Bij het BBC-nieuws worden nog dagelijks de coronacijfers weergegeven, een ritueel dat teruggaat naar het voorjaar van 2020. Het aantal besmettingen schommelt doorgaans rond de 30 duizend, het aantal ziekenhuisopnamen rond de duizend en het aantal aan covid-19 toegeschreven doden rond de 200. De cijfers zijn inmiddels zo voorspelbaar als de weersvooruitzichten die daarna volgen.

Afgezien van het recente nieuws dat de regering-Johnson een vaccinatieplicht wil voor artsen en verpleegkundigen, is corona van de nieuwslijsten verdrongen door andere zaken, zoals de klimaatcrisis, de schandalen in Westminster en het racisme in de cricketwereld. Anders dan in Nederland zijn er in Engeland geen praatprogramma’s waarin virologen en internisten het hoogste woord hebben.

Na anderhalf jaar lang ‘de wetenschap te hebben gevolgd’, luistert de regering-Johnson amper meer naar Sage, de Britse variant van het OMT. Dat leidde vorige maand tot het opstappen van de epidemioloog en regeringsadviseur Sir Jeremy Farrar, dit uit onvrede over het in zijn ogen ‘lakse’ coronabeleid van 10 Downing Street. Boris Johnson lijkt al zijn interesse in de pandemie te hebben verloren.

De Britse premier nam in juli een gok door alle coronaregels in één keer af te schaffen, in Engeland dan. Alleen het ‘testen en traceren’ bleef nog een maand in stand. Daarna werden ook de internationale reisbeperkingen een voor een afgeschaft, al is er nog wel een dure sneltest nodig voor mensen die naar het eiland reizen. Volgens Johnson kon hij zijn landgenoten hun vrijheid teruggeven dankzij het vaccinatiesucces en de goede cijfers.

Meer dan 90 procent van de Engelsen heeft antistoffen tegen covid-19.

Het aantal besmettingen liep sinds juli wel weer op, zeker nadat de scholen weer waren opengegaan. Maar de regering kijkt vooral naar ziekenhuisopnamen en sterfgevallen. Vooralsnog kunnen de ziekenhuizen, en dan met name de ic-afdelingen, het redelijk aan. Toen de besmettingen de 50 duizend gevallen per dag passeerden, was er begin vorige maand even paniek en was er sprake van nieuwe maatregelen, maar inmiddels dalen de cijfers weer. Meer dan negen miljoen Britten hebben al een derde prik laten zetten.

Een coronapas bestaat, maar hoeft in Engeland haast nergens te worden getoond. Nergens is het dragen van mondkapjes verplicht, al eist de Londense burgemeester Sadiq Khan wel dat ze in bus en metro worden gedragen. Meer dan de helft van de reizigers negeert die eis, met name mannen. In supermarkten dragen vooral oudere klanten nog mondkapjes. In Wales en Schotland moet de coronapas worden getoond bij grote evenementen.

De Engelsen doen wat de chief Medical Officer Chris Whitty in april reeds had aangekondigd: leren leven met covid, iets dat mogelijk is bij een hoge vaccinatiegraad en genoeg ziekenhuisbedden. Onlangs herhaalde de vooraanstaande socioloog Robert Dingwall dit uitgangspunt met de constatering dat ‘een positieve test in oktober 2020 niet hetzelfde is als een positieve test in 2021’.

Het oude normaal is evenwel nog niet helemaal terug. Veel Engelsen werken nog vanuit huis, maar dat heeft meer te maken met gemak en gewenning, dan met angst voor het kantoor. De anderhalvemetersamenleving is al lang verleden tijd. Bij het cijfer 1,5 wordt vooral gedacht aan het beperken van de opwarming van de planeet. Zelfs de invloedrijke epidemioloog Neil Ferguson, alias professor Lockdown, is optimistisch gestemd.

In ziekenhuizen is het druk, hetgeen vooral te maken heeft met uitgestelde zorg, een inhaalslag die nog jaren kan duren. Komende wintermaanden worden chaotische taferelen verwacht, maar dat is elk griepseizoen het geval. Dat Johnson geen boodschap meer heeft aan covid bleek toen hij onlangs zonder mondkapje een bezoek bracht aan een ziekenhuis. De ophef die dat veroorzaakte, leidde tijdelijk de aandacht af van een lobbyschandaal. (Patrick van IJzendoorn)

Zweden: 800 besmettingen per dag, dat is het wel zo’n beetje

In Zweden is iets mysterieus aan de gang. Waar het aantal besmettingen in de buurlanden toeneemt, blijft het in Zweden laag: zo’n 800 per dag. Het zou kunnen dat de toename niet opgemerkt wordt: met zo’n 20 duizend testen per dag zit Zweden, afgezet tegen de bevolkingsomvang, wat onder het Europees gemiddelde. Tegelijkertijd valt het aantal patiënten in de ziekenhuizen mee: er liggen 37 coronapatiënten op de intensive care

Van een herfstgolf is dus geen sprake. En dat is bijzonder, want Zweden kent sinds 1 oktober weinig tot geen restricties meer. Ambtenaren mogen weer naar kantoor en de stadions zitten vol, zoals deze week bij het uitverkochte tennistoernooi van Stockholm. En dat allemaal zonder coronapas.

Ja, veel mensen zijn gevaccineerd. 85 procent van de 16-plussers heeft ten minste één prik gehad. Maar in buurland Denemarken is ook veel geprikt, en toch lopen de besmettingen daar snel op.

Wat is dan een verklaring? Wat opvalt is dat veel Zweden nog altijd voorzichtig zijn en afstand bewaren. Ook geldt het dringende advies om jezelf en je kind bij klachten een paar dagen thuis te houden.

Of misschien ligt Zweden gewoon iets achter op de trend. ‘We moeten ons erop voorbereiden dat er nog een golf komt’, waarschuwde het Zweedse RIVM deze week. Eerder werd bekend dat 65-plussers en zorgwerkers de komende maanden een boosterprik kunnen halen. (Jeroen Visser)

Heerlijk in het zonnetje in het Spaanse Benidorm, afgelopen zondag. Beeld David Ramos / Getty
Heerlijk in het zonnetje in het Spaanse Benidorm, afgelopen zondag.Beeld David Ramos / Getty

Spanje: eindelijk hét voorbeeld voor de rest van Europa

‘Een voorbeeld voor iedereen.’ Het zijn woorden die Spanje niet vaak in Europees verband hoort, maar deze week toch echt uit de mond kwamen van Hans Kluge, directeur Europa van de Wereldgezondheidsorganisatie (WHO). Die lofprijzing heeft het land te danken aan de zeer hoge vaccinatiegraad.

Van de bevolking ouder dan 12 jaar is 89 procent gevaccineerd, 7 procentpunten meer dan in Nederland. Kluge wil zelfs documenteren hoe Spanje daar in is geslaagd, opdat landen die ploeteren met hun vaccinatieprogramma ervan kunnen leren.

Het gevolg is dat het nieuws al wekenlang niet wordt gedomineerd door het coronavirus, maar door een lavaspuwende vulkaan op La Palma. Mondkapjes zijn het hele jaar verplicht gebleven in de horeca, culturele instellingen en nachtclubs, al is in de laatste categorie in de praktijk geen mondkapje meer te zien. Groene vinkjes worden alleen gevraagd om het land binnen te komen en zijn geen splijtzwam in de samenleving. 70-plussers en kwetsbaren krijgen sinds eind oktober hun derde prik.

De vraag is hoe Spanje (en Portugal, waar de vaccinatiegraad nóg hoger ligt) het houdt, nu ook op het Iberisch Schiereiland de kou is ingezet. Sinds half oktober neemt het aantal nieuwe besmettingen allengs toe. Groei die – dankzij die hoge vaccinatiegraad – nog niet heeft geleid tot zorgwekkende drukte in de ziekenhuizen. (Dion Mebius)

Italië: alleen in Triëst klinken wat zorgelijke geluiden

Vanaf 1 december kunnen alle 40-plussers in Italië hun derde prik halen. Het land besloot al eind september om de booster aan ouderen en zorgpersoneel te geven: tot nu toe kreeg zo’n 4,5 procent van de bevolking de prik. Toch bereikten de besmettingen, woensdag een kleine 8.000, het hoogste punt sinds half mei.

Ook in Italië is er een luid protesterende minderheid die geen vaccin wil. Zelfs na invoering van het verplichte coronabewijs op de werkvloer kruipt het aantal nieuwe ingeënte personen trager omhoog dan gezondheidsminister Roberto Speranza had gehoopt. Met ruim 87 procent aan de eerste dosis lijkt het plafond van de vaccinatiebereidheid in zicht te komen.

Tot nu toe is de drukte in de meeste ziekenhuizen te overzien. Alleen uit antivaccinatie-bolwerk Triëst klinken zorgelijke geluiden over een tekort aan ic-bedden. Speranza hoopt binnenkort ook te beginnen met het vaccineren van kinderen.

Als de ziekenhuisopnames ondanks alle vaccinatie-inspanningen te ver oplopen, heeft de minister al aangekondigd het oude kleurensysteem weer van stal te halen. Daarin krijgt iedere regio maatregelen op maat, dus ook deze Kerst kan de Italiaanse laars zomaar weer veranderen in een lappendeken van milde, gemiddelde en strenge lockdowns. (Rosa van Gool)

Bij de Eifeltoren in Parijs dragen toeristen ook buiten netjes hun mondkapje. Beeld EPA
Bij de Eifeltoren in Parijs dragen toeristen ook buiten netjes hun mondkapje.Beeld EPA

Frankrijk: antivax-protesten worden steeds kleiner

Voor het eerst sinds afgelopen zomer sprak de Franse president Emmanuel Macron dinsdagavond het land vanuit het Elysée toe over de coronasituatie. Ook in Frankrijk neemt het aantal besmettingen opnieuw toe, met gemiddeld 9.000 nieuwe gevallen per dag. Om de aankomende vijfde golf het hoofd te bieden, kondigde Macron een verplichte derde dosis aan voor 65-plussers en kwetsbaren, als zij hun gezondheidspas (pass sanitaire) geldig willen houden. Die pas is onder meer verplicht in horeca, ziekenhuizen en op langeafstandsreizen. Onlangs werd het gebruik van de pas al verlengd tot de zomer van 2022. Verder kunnen 50-plussers vanaf begin december ook een herhaalprik krijgen, en geldt vanaf aanstaande maandag op alle basisscholen in Frankrijk een mondkapjesplicht.

Sinds de uitbreiding van de gezondheidspas en de invoering van vaccinatieplicht voor zorgpersoneel wordt wekelijks gedemonstreerd tegen de maatregelen. Tegenstanders vrezen een tweedeling tussen gevaccineerden en niet-gevaccineerden. Toch neemt de omvang van het protest vrijwel iedere week af. Afgelopen weekend gingen 29 duizend Fransen de straat op, tegenover ruim 230 duizend op het hoogtepunt deze zomer. De regering wijst vooral op het succes van de vaccinatiecampagne, die zwaardere maatregelen voorlopig nog op afstand moet houden. Ondanks grote vaccinatiescepsis en een trage start van de vaccinatiecampagne is intussen 74,7 procent van de Franse bevolking volledig ingeënt. (Eline Huisman)

België: boostervaccin op komst voor alle 18-jarigen

De Belgische regering is de afgelopen weken in rap tempo van inzicht veranderd: half september zei Frank Vandenbroucke (minister van Volksgezondheid) nog dat het beter was om ‘de Derde Wereld te vaccineren dan ouderen een derde prik geven’, maar twee weken later werd het licht op groen gezet voor een boostervaccin voor 65-plussers. Deze week werd besloten dat alle Belgen boven de 18 in 2022 een extra prik krijgen: de acht (!) ministers van Volksgezondheid die België telt, moeten uiterlijk 27 november een scenario op tafel hebben.

Want ook in België loopt het aantal besmettingen fors op, evenals de bezette bedden op de ‘intensieve zorg’, zoals ze de ic daar gewoon in het Nederlands noemen. De maatregelen zijn dan ook sinds eind oktober aangescherpt: mondkapjes zijn weer verplicht in onder andere winkels, musea en de horeca. Om het café, restaurant en fitnesscentrum binnen te komen, moesten mensen in Wallonië en Brussel al een QR-code laten zien, en sinds 1 november moeten ook de Vlamingen daaraan geloven. Grootschalige protesten hiertegen zijn uitgebleven, maar privacy-activisten trekken wel naar de rechter om het zogenoemde Corona Safe Ticket aan te vechten.

Sinterklaas zal in de meeste Vlaamse gemeenten gewoon doorgaan, maar de goedheiligman kan beter wel een mondkapje dragen en afstand houden. ‘Op zijn leeftijd behoort hij toch tot een risicogroep’, zegt de voorzitter van het Sint-Nicolaasgenootschap Vlaanderen. (Sacha Kester)

- Beeld -
-Beeld -
Meer over