In elke haven een andere naam

Iran wacht de VN-sancties niet af. Met nepfirma’s en steeds nieuwe namen voor schepen lijkt het z’n achtervolgers te snel af....

The New York Times

New York Op 24 januari 2009 ging een roestig vrachtschip onder de vlag van Hongkong voor anker in de Zuid-Afrikaanse havenstad Durban. De haven lag niet op de gebruikelijke route en het schip bleef slechts een uur liggen, net genoeg om zijn clandestiene lading op te pikken: een Bladerunner 51 speedboot, die met torpedo’s kan worden uitgerust en voor snelle aanvallen in de Perzische Golf kan worden gebruikt.

Toen het schip Durban verliet en koers zette naar de Iraanse havenstad Bandar Abbas, heette het de Diplomat en was het eigendom van het bedrijf Starry Shine. Zes maanden eerder heette het schip nog Iran Mutafeh en maakte het deel uit van de vloot van de Iraanse staatsrederij Irisl.

Kort na de episode in Durban meldden de Amerikaanse autoriteiten dat Irisl het schip herdoopt had en de rederij Starry Shine had opgericht om de Amerikaanse exportbeperkingen te ontduiken. Maar tegen die tijd voer het schip al weer onder een andere naam: de Amplify. In april dit jaar had de Amplify weer een andere mysterieuze eigenaar.

Maar alleen op papier.

De Mutafeh-Diplomat-Amplify is onderdeel van een grootscheepse verdwijntruc waarmee de Iraanse rederij onder druk van Amerikaanse sancties zich probeert te verschuilen achter een wirwar van nepfirma’s verspreid over heel Europa en Azië.

In de sanctieresolutie waarover de Veiligheidsraad vandaag stemt, is een aantal maatregelen opgenomen die er voor moeten zorgen dat de Iraanse rederij het wapenembargo niet kan ontduiken. Maar uit alles blijkt dat Iran zijn achtervolgers steeds net te snel af is.

‘We hebben te maken met mensen die net zo slim zijn als wij, en natuurlijk lezen ze onze lijst’, zegt Stuart Levey, onderminister van Financiën die toeziet op naleving van de sancties en de zwarte lijst van Irisl en zijn vloot.

De zwarte lijst is niet up to date. Van de 123 schepen van Irisl op de lijst zijn er nog maar 46 eigendom van Irisl of van zijn in de VS geregistreerde dochterondernemingen. Dat blijkt uit een analyse van het in Groot-Brittannië gevestigde IHS Fairplay, dat grote koopvaardijschepen hun registratienummers verschaft en gedurende hun hele bestaan tevens volgt.

De overige schepen – op vier gezonken vaartuigen na – staan te boek als eigendom van maatschappijen die niet op de zwarte lijst voorkomen. Maar al die bedrijven worden geleid door functionarissen van Irisl of zijn geheel in handen van Irisl.

Vorig jaar herfst heeft Groot-Brittannië sancties opgelegd aan de Iraanse rederij. Als gevolg daarvan kwamen de verzekeringen voor veel Iraanse schepen te vervallen. De Britse sancties treffen echter alleen Irisl, maar niet aanverwante bedrijven. Zeker tien schepen die op de zwarte lijst staan, worden nog steeds verzekerd bij verzekeringsmaatschappijen in Groot-Brittannië of Bermuda.

Nog moeilijker wordt het om greep te krijgen op de Iraanse schaduwvloot als de schepen niet op de zwarte lijst staan, hoewel ze in feite wel in handen zijn van de Iraanse rederij.

Meer over