analyse

In een poging China’s macht in te perken, komen G7-landen terecht in complexe balanceeract

De Britse premier Boris Johnson wacht zaterdag met zijn vrouw Carrie op de gasten tijdens de G7-top in Cornwall. Beeld AP
De Britse premier Boris Johnson wacht zaterdag met zijn vrouw Carrie op de gasten tijdens de G7-top in Cornwall.Beeld AP

Op de eerste G7-top met de Amerikaanse president Biden bespraken de zeven leidende westerse landen afgelopen weekeinde een gezamenlijke China-strategie. Duitsland en Italië probeerden Bidens harde opstelling te matigen.

Geen land was zo aanwezig op de top van de G7, de groep van zeven leidende westerse industrielanden, als het land dat er niet bij was: China. Onder aanvoering van de Amerikaanse president Joe Biden probeerden de zeven landen in het Britse Cornwall een strategie overeen te komen om de groeiende economische en politieke macht van het autocratische land in te perken. Tegelijkertijd mochten ook niet alle deuren worden dichtgegooid.

Enerzijds zochten de G7-landen (VS, Canada, Japan, Duitsland, Frankrijk, Italië en gastheer Groot-Brittannië) de confrontatie met China op het gebied van mensenrechten en internationale handel, anderzijds bleek dat op het gebied van klimaat samengewerkt zal moeten worden met hetzelfde China. Zondagochtend was een extra sessie van 90 minuten ingelast, waarbij elke wifiverbinding was afgesloten om afluisteren te voorkomen, om over deze complexe balanceeract te praten.

Nieuwe Zijderoute

Niet alleen zal China in de komende jaren de VS als grootste economie ter wereld naar de kroon steken, ook streeft het land naar technologische suprematie en probeert het mondiaal zijn politieke systeem als alternatief te promoten voor de westerse democratie. Overeenstemming werd bereikt over een nieuw wereldwijd infrastructuurproject waarmee de westerse landen en Japan China’s Nieuwe Zijderoute willen gaan beconcurreren. Alleen is er nog geen overeenstemming over de financiering van dit plan, behalve dat honderden miljarden aan publiek en privaat geld nodig is.

De Nieuwe Zijderoute – een heel netwerk van wegen, havens, spoorlijnen en ook digitale routes – is bedoeld om de verbinding van China met andere continenten zoals Afrika en Europa te verbeteren en daarmee de handel te stimuleren. Zo’n honderd landen doen daaraan mee. Er zijn 2.600 projecten in gang gezet met een totale omvang van 3.000 miljard euro. De VS vrezen dat landen hierdoor in het krijt komen te staan bij China en daardoor ook politiek onder curatele worden gesteld. Het westerse plan, dat de naam heeft van B3W (Build Back Better World), zal de westerse normen van zakendoen moeten uitdragen.

De G7 heeft China ook aangesproken op de schendingen van de mensenrechten ten opzichte van de Oeigoeren. Daarnaast werd steun uitgesproken voor Taiwan, waarop China aanspraken maakt, en was er kritiek op de wijze waarop China de democratie in Hongkong aantast. Pikant was dat de G7 ook een nieuw onderzoek verlangt naar het ontstaan van covid-19 in een laboratorium in Wuhan – een theorie die de laatste weken weer overal opduikt.

Mensenrechten

Biden kreeg voor een harde houding tegen China de meeste steun van de Britse premier Boris Johnson. Maar ook de Canadese premier Justin Trudeau en de Franse president Emmanuel Macron toonden zich zeer kritisch ten opzichte van de schendingen van de mensenrechten in China. Duitsland en Italië probeerden de vijandige houding te matigen.

Bondskanselier Merkel wil niet dat de Duitse handelsbetrekkingen met China hieronder zouden kunnen lijden. China is een belangrijke voor de Duitse machine-industrie. Italië, die voorzitter is van de G20 waarvan ook China lid is, zei bij monde van de huidige premier Mario Draghi dat samenwerking met China nodig blijft. Maar er is meer eensgezindheid binnen de G7 dan tijdens het presidentschap van Donald Trump.

Biden ziet China in tegenstelling tot zijn voorganger Donald Trump China niet alleen als een economische vijand die via oneerlijke concurrentie manier handelsoverschotten creëert. Hij wil dat de westerse landen ook moreel een voorbeeld zijn voor andere landen in de wereld. Terwijl Trump in zijn ‘America First‘-campagne tegelijkertijd tekeerging tegen de Europese landen en handelssancties afkondigde, toonde Biden de bereidheid om met die landen samen te werken. ‘Het is geweldig dat we nu een Amerikaanse president hebben die weer deel uit wil maken van de club en wil samenwerken’, zei Macron.

China reageerde fel op de resultaten van de G7-top. ‘De tijd is voorbij dat een klein clubje van de landen de rest van de wereld zijn wil kan opleggen.’ In een Chinese krant verscheen zondag een cartoon onder de titel ‘De laatste G7’ als verwijzing van ‘het laatste avondmaal van Jezus Christus’. Een betekenisvolle top zonder China kan niet meer.

Afspraken G7

- Er zullen 1 miljard doses vaccin extra worden geleverd aan ontwikkelingslanden

- Er is een pot van 100 miljard voor klimaathulp aan arme landen. Organisaties als Oxfam kritiseerden het plan omdat het oude wijn in nieuwe zakken is. Daarnaast zijn er geen nieuwe details bekendgemaakt

- Steenkool mag alleen nog worden gebruikt als er technologie is om de CO2-uitstoot af te vangen. Er is een apart potje van 3 miljard dollar, zodat arme landen steenkool inruilen voor duurzame energie

- Het plan voor het laten doorgaan van de Olympische Spelen en Paralympische Spelen wordt door de G7 ondersteund

- Er werd een diepe bezorgdheid uitgesproken over in de Ethiopische regio Tigray en een oproep tot een staakt-het-vuren

- Landen steunen afspraken voor een wereldwijd minimumtarief van 15 procent voor de vennootschapsbelasting