ReportageWenen

In de straten van Wenen is het stil na de aanslag: ‘Dit gaat alle Oostenrijkers aan’

De dag na de aanslag in Wenen heerst er verdriet en ongeloof in de stad. Op een paar terrastafels van het uitgaanskwartier staan nog volle en halfvolle bierpullen. Kijk voorbij de tafeltjes, voorbij de omgevallen stoelen en het gebroken glas op de kasseien, en je ziet kogelgaten.

Een rabbijn verlaat de synagoge in Wenen.  Beeld Reuters
Een rabbijn verlaat de synagoge in Wenen.Beeld Reuters

Ongeveer tien minuten – zo lang duurde de grootste moslimterroristische aanslag ooit in Oostenrijk. Maandagavond opende een 20-jarige man het vuur in een van de smalle straten tussen pastelkleurige Habsburgpanden. Gewapend met onder meer een automatisch geweer doodde de schutter vier mensen: twee mannen en een vrouw overleden ter plekke, een andere vrouw bezweek dinsdag aan haar verwondingen. Ruim 22 anderen raakten gewond, van wie een aantal in kritieke toestand in het ziekenhuis werd opgenomen. Drie verkeren nog in levensgevaar.

Voordat de politie de schutter doodde, had hij op zes plekken in de Weense binnenstad op mensen geschoten. Dinsdag maakte de Oostenrijkse minister van Binnenlandse Zaken bekend dat de dader een sympathisant was van Islamitische Staat. De terreurorganisatie eiste dinsdagavond de aanslag op. Hij zou eerder plannen hebben gehad om af te reizen naar Syrië en zich daar aan te sluiten bij IS.

De avond na de aanslag zijn de straten vrijwel uitgestorven, alles is dicht. Er zijn voornamelijk camera’s, journalisten en veel zwaarbewapende politieagenten. Af en toe komt iemand een roos neerleggen of een kaarsje branden op plekken waar de sporen van de terreurdaad nog zichtbaar zijn. Een opgedroogde plas bloed, niet ver van de synagoge, of een kogelgat in een ruit van een koffietentje.

‘Ontzettend van streek’

De 27-jarige bakker Titzian (hij wil alleen zijn voornaam geven) brandt een kaarsje voor de slachtoffers. ‘Mijn vrienden en ik zijn ontzettend van streek’, zegt de grote, blonde man die zijn tranen nauwelijks kan bedwingen. ‘Deze gebeurtenis treft Wenen, en ook mij als Wiener, heel hard.’ Zelf was hij maandagavond thuis, maar zijn vrienden waren op stap in de populaire uitgaansbuurt. ‘Gelukkig zijn ze ongedeerd.’

Maandagavond was het hier buitengewoon druk. De dag erna gingen namelijk strengere maatregelen in om het aantal coronabesmettingen terug te dringen. Vooral jonge mensen besloten het er nog een avond van te nemen. De vele barretjes en terrassen van deze wijk, de ‘Bermudadriehoek’, leenden zich daar uitstekend voor. In het wijkje ligt ook de grootste synagoge van Wenen, in de Seitenstettengasse, waar eveneens geschoten is. Het is nog onduidelijk of de synagoge een specifiek doelwit van de aanslag was. De Oostenrijkse bondskanselier Sebastian Kurz sluit een antisemitisch motief nog niet uit.

null Beeld ANP Graphics
Beeld ANP Graphics

Een paar straten verderop verzamelen mensen zich voor de Stephansdom, waar sommigen naar binnen gaan voor een herdenkingsmis. Aan het gotische dak van de dom hangt een zwarte vaan. Het gebouw wordt geflankeerd door tientallen zwaarbewapende agenten en militaire politie. Op het plein staan twee jongens met een opvallende roodoranje uniformpet: van een katholieke studentenvereniging, verduidelijkt Sebastian Aste (21), die hier in Wenen studeert. ‘Je houdt niet voor mogelijk dat zoiets kan gebeuren’, zegt hij, nog steeds enigszins verbijsterd over de aanslag. Zelf was hij ‘godzijdank’ thuis. Maar het is belangrijk om de slachtoffers te gedenken en hier steun te betuigen, vindt hij.

Verdelen van de maatschappij

De 21- jarige Riel Blakcuri valt hem bij. ‘Dit gaat ons allemaal aan als Oostenrijkers.’ Blakcuri haalt ook de woorden aan van Sebastian Kurz eerder die dag. De bondskanselier zei dat moslimterroristen erop niet alleen op uit zijn dood en leed veroorzaken, maar ook om de maatschappij te verdelen. Daar moet niemand intrappen, aldus de bondskanselier. Tegenstellingen tussen christenen en moslims, en Oostenrijkers en immigranten noemde hij vals. Het gaat om een ‘grote groep mensen die vrede wenst en een klein groepje enkelingen dat oorlog wil’.

Vooralsnog gaat de politie uit van één dader, eerder was nog sprake van mogelijk meerdere daders. Wel is een aantal mensen uit de omgeving van de terrorist opgepakt. Doordat maandagavond niet duidelijk was hoeveel mogelijke aanslagplegers er waren, werd de gehele binnenstad door de politie geblokkeerd. Gasten van cafés en restaurants mochten op sommige plekken pas rond middernacht weer naar buiten. Ook dinsdag overdag werden de inwoners van Wenen opgeroepen thuis te blijven. De leerplicht werd voor een dag opgeschort. In heel Oostenrijk zijn drie dagen van nationale rouw afgekondigd. De straten van Wenen zullen stil blijven.

Lees ook

Politie gaat uit van één dader schietpartij in Wenen; veertien arrestaties verricht
In tegenstelling tot eerdere berichten, gaat de politie in Oostenrijk uit van één dader bij de schietpartij in hoofdstad Wenen gisteravond. Wel zijn er veertien arrestaties verricht, en zijn er op achttien locaties invallen gedaan.

Wenen was al langer mogelijk doel van islamitische terroristen
Oostenrijk was maandagavond niet het ‘eiland der gezegenden’ dat het zo graag wil zijn. Het door de 20-jarige terrorist Kutjim F. aangerichte bloedbad in het centrum van Wenen, herinnerde velen aan de vijftig jaar oude uitspraak van voormalig bondskanselier Bruno Kreisky.

Meer over