Column

In de nieuwe wereld bestaan geen sprookjes meer

Detectivespel Cluedo ondergaat een witwasoperatie: nooit geweten dat er een zwarte was omgelegd.

Jean-Pierre Geelen
De Gouden Koets op Prinsjesdag. Beeld anp
De Gouden Koets op Prinsjesdag.Beeld anp

Amerika trilt op z'n grondvesten, zoals dat heet, en de wereld schudt mee. Rassenrellen op leven en dood, dat is oorlog.

Intussen houdt de wereld - ook Nederland - grote schoonmaak en toegegeven: er viel best wat rommel op te ruimen. Zwarte Piet verbleekt ervan. De slaven op de gouden koets van Willem-Alexander representeren een - met de kennis van nu - weinig verheffend deel van de Nederlandse geschiedenis. Wegpoetsen mag van mij, het wist het vuile verleden niet uit, maar er is geen enkele reden om met dat vuil statig over het Lange Voorhout te schrijden.

Met de reiniging van de moraal zie je pas de vlekken op je eigen inborst. We zijn gewetenloze monsters tot op het bot. Zo herinner ik me het waarschijnlijk satanische genoegen waarmee ik jaren geleden met mijn jonge dochter in de Efteling tegen Monsieur Cannibale aanliep. Het kan door de duizeling zijn gekomen, maar mij stond bij dat we in zijn attractie rondjes draaiden in reusachtige gekleurde koffiemokken. Het blijken nu kookpotten, waarop de donkere Mr Cannibale verlekkerd toekeek met bot door zijn neus en een enorme ijsco voor z'n mik. Noem het wegkijken, maar in het bonte sprookjesbos van de Efteling had ik die hele Cannibale niet opgemerkt.

In de nieuwe wereld bestaan geen sprookjes meer. Elke verbeelding hoort tot de werkelijkheid. Kannibalisme kende ik uit Kuifje in Afrika. Maar ja, Kuifje is ook al fout. Met z'n fascistische drollenvangertje.

Vorige week dook een bericht op dat veel minder ophef veroorzaakte dan de protesten tegen Zwarte Piet en Mr Cannibale. Het ging om Cluedo. Het detectivespel ondergaat een witwasoperatie: spelmaker Hasbro vervangt mevrouw De Wit (Mrs. White in de internationale versie) door dokter Orchid. Zo wordt voorkomen dat het slachtoffer, Dr. Zwart, ooit nog vermoord blijkt door mevrouw De Wit.

In de Nederlandse spelregels is de naam van de vermoorde trouwens lafjes verhaspeld tot Dr. Swart. Typisch weer die VOC-mentaliteit, waarin de wrede waarheid werd verdoezeld.

Hele middagen en avonden heb ik met vrouw en kind doorgebracht in de zitkamer, waar we dit intrigerende spel van list en leugen speelden.

De personages waren allen verdacht. Zelf heb ik dominee Groenewoud altijd de grootste gluiperd gevonden, met die gladde haren op dat gereformeerde smoelwerk van hem. Maar alles was fout, inclusief ikzelf. Ik zat vuistdiep in het complot van blanke onderdrukking.

De fabrikant zwijgt over de beweegredenen, maar als ze een omstreden feit willen verdoezelen, waarom dan niet de vermoorde een nieuwe identiteit gegeven? Nu blijft de dode zwart terwijl mevrouw De Wit vrijuit gaat - leg dat maar eens uit in het huidige Amerika.

Het nieuws van vorige week drukte me opnieuw op de pijnlijke feiten: ik heb volop gemoord, maar nooit heb ik geweten dat het ene Zwart was die was omgelegd. Kun je een racistisch spel spelen als je je niet bewust bent van de daad?

Ik, kolonel Van Geelen, ben schuldig. Ik werkte mee aan moord met voorbedachten rade op dokter Zwart, pardon: Swart. Het was in de bibliotheek, met een kandelaar. Maar, edelachtbare, noem me een witte man, maar hand op mijn hart: ik ontken alle racistische motieven. Ik beroep me op mijn onnozelheid.

Meer over