In de etalage van het Front National zijn kritische journalisten niet welkom

In Hénin-Beaumont in Noord-Frankrijk maakt het Front National al jaren de dienst uit. En ja, de stad is er flink van opgeknapt. De keerzijde is er ook: ambtenaren worden geïntimideerd en kritische journalisten geweerd.

Marine Le Pen aan de koffie in Hénin-Beaumont, rechts naast haar burgemeester en partijgenoot Steeve Briois. Beeld getty
Marine Le Pen aan de koffie in Hénin-Beaumont, rechts naast haar burgemeester en partijgenoot Steeve Briois.Beeld getty

Van vaderskant waren het boeren in Beaumont-en-Artois, van moederskant drogisten in Hénin-Liétard. Marine Tondelier (30) wil maar zeggen: ik ben geen import Parisienne met linkse ideeën en dikke portemonnee, maar een kind van hier, van Hénin-Beaumont. Hier heeft ze op school gezeten, hier kent ze de mensen.

Wat je niet kunt zeggen van de leden van het Front National die tegenwoordig in haar gemeente de dienst uitmaken. De meesten komen van buiten. Hénin-Beaumont werd uitverkoren om de vitrine van het Front National te worden. Hier zou de partij van Marine Le Pen laten zien in staat te zijn een flinke gemeente (26.000 inwoners) tot bloei te brengen. Een soort toelatingsexamen voor het presidentschap.

Het is de missie van Tondelier te laten zien dat daar niks van waar is. Dat achter de façade van orde en netheid een niemand ontziende propagandamachine schuilgaat. Die de gemeenteambtenaren met intimidatie de ziektewet injaagt en van de raadsvergaderingen een partijdag van het FN maakt. Die maar één credo hanteert: wie van de burgemeester houdt, houdt van de stad. En vice versa.

Tondelier spreekt uit ervaring. Sinds 2014 is ze raadslid, namens de EELV, de Franse groene partij. Als ze tijdens raadsvergaderingen het woord neemt, wordt ze uitgejoeld. 'U hebt bloed aan uw handen', voegde loco-burgemeester Bruno Bilde haar toe. Steeve Briois, de burgemeester, was nog straffer: U bent een nul op elk gebied; u was al madame pipi, nu bent u ook madame caca. Het publiek had flink gelachen.

Die laatste kwalificatie dankt ze aan het boek dat ze schreef over haar belevenissen als raadslid in een FN-gemeente: Nouvelles du Front - Nieuws van het Front. Ze beschrijft hoe het nieuwe bewind met cameratoezicht en het gericht inzetten van sociale media de ambtenaren onder druk zet. En hoe de journalisten van La Voix du Nord, de krant van de streek, het werken onmogelijk wordt gemaakt.

In het voorjaar van 2009 was ik al eens in Hénin-Beaumont. Het Front National van Jean-Marie Le Pen stond toen te boek als een partij die op zijn laatste benen liep. Zijn dochter, Marine, legde zich daar niet bij neer. Ze liep zich warm als europarlementariër en was in Hénin neergestreken, in de arme mijnstreek van noord-Frankrijk waar de onvrede groot is en de werkeloosheid in veel gemeenten rond de twintig procent ligt. Ik liep er met haar over de markt, zag hoe ze de hand schudde van dames met een hoofddoekje en verontwaardigd op een kapotte stoep wees: 'Schande dat daar niks aan gebeurt.'

We zijn acht jaar verder. Haar vertrouweling Steeve Briois - tijdelijk ook voorzitter van het FN - werd in 2014 burgemeester, haar voormalig campagneleider Bruno Bilde is diens adjunct. De gevel van het stadhuis staat in de steigers, net als die van de kerk Saint-Martin. De stoepen en straten zijn strak geplaveid, de bloembakken staan er vrolijk bij. Hénin heeft tegenwoordig een middeleeuws feest met paarden, het carnaval is nieuw leven ingeblazen. Allemaal initiatieven van de gemeente.

Vriend en vijand is het er over eens: voor het oog is Hénin opgeknapt. Dat er ook minder prettige maatregelen zijn, vergeet je dan allicht. Zoals het verbod op bedelen. Of het verbod op de aanwezigheid van migranten en zigeuners. Of het sluiten van het kantoortje van mensenrechtenorganisatie Ligue des Droits de l'Homme en van de ruimte van Secours Populaire, de armenhulp.

'Briois en Bilde vormen een hels duo', vindt Tondelier. Hun verdienste moet je niet overdrijven, waarschuwt ze. 'Ze doen net alsof ze hier de Augiasstal hebben schoongeveegd. Maar de grote tekorten op de gemeentebegroting waren al door het vorige gemeentebestuur opgelost. De stad was op orde toen het FN kwam. Daardoor kon Briois meteen na zijn aantreden de gemeentebelasting verlagen.'

Belangrijk slachtoffer van het FN-bewind is de lokale journalistiek. Omdat de berichtgeving het gemeentebestuur niet beviel, heeft La Voix du Nord zijn plaats op de perstribune verspeeld, is niet meer welkom bij wijkvergaderingen en krijgt de burgemeester niet te spreken.

'Het is voor ons veel moeilijker geworden', zegt journalist Christophe Lecouteux. 'Briois noemt ons activistische militanten die geen recht hebben op een perskaart. Zijn daden zijn vaak niet in overeenstemming met de waarden die we willen uitdragen. Maar de mens Briois hebben we nooit bekritiseerd.' Lecouteux vindt dat het gemeentebestuur zichzelf in een slachtofferrol manoeuvreert.

Le Pen komt nog maar een paar maal per jaar naar Hénin. Voor de jaarlijkse processie, en de braderie in september. Aanstaande zondag is ze er weer. Dan brengt ze om 11 uur haar stem uit. Voor het oog van de wereldpers, en van La Voix du Nord.

Tondelier is niet gerust op de afloop zondag. Ze vergelijkt Hénin met een kookpan voor kikkers. In 2002, toen vader Le Pen de tweede ronde haalde tegenover Chirac, waren de Fransen als een kikker die in kokend water gaat: die springt er meteen uit. In Hénin worden de inwoners in lauw water gestopt. Dan wennen ze geleidelijk. En als de temperatuur omhoog gaat, zijn ze versuft en maakt niemand zich uit de voeten. 'Mijn angst is dat ze zich geleidelijk met het FN gaan identificeren.'

Op woensdagavond, vlak voordat half Frankrijk voor de televisie kruipt om het debat tussen Macron en Le Pen te volgen, gebeurt er in Hénin iets zelden voorkomt: een linkse manifestatie. Zo'n honderdvijftig demonstranten met vlaggen en spandoeken worden omcirkeld door verbazend veel agenten. Terwijl de kleine stoet oprukt naar het stadhuis, wijst Guillaume Sayon op de bloembakken. 'Dat is om de armoede te verhullen. Ze zouden voor werk moeten zorgen, de armen moeten helpen. Maar daarover hoor je ze niet.'

Hénin-Beaumont, stad van 26 duizend inwoners in het arme noorden van Frankrijk, is sinds 2014 de vitrine van het Front National. De oppositie heeft er niets in te brengen. En precies daar bundelen de linkse organisaties woensdagavond de krachten om van zich te laten horen.

Le Pens partij riekt, maar ze heeft gelijk, volgens Ross Douthat.

De man van Marine Le Pen schittert door afwezigheid. Hoewel langdurig actief in het Front National, houdt Louis Aliot zich afzijdig en zal hij Marine Le Pen niet volgen naar het Elysée. (+)

Meer over