'In Chinees Hongkong zullen de zaken gewoon doorgaan'

Honderdduizenden Chinezen die de afgelopen decennia uit hun totalitaire vaderland naar Hongkong zijn gevlucht, houden hun hart vast voor de machtsoverdracht op 1 juli....

DE laatste dagen van het Britse gezag over Hongkong roepen gemengde gevoelens op bij Leung Hin-ki. Hij denkt met de snelle nadering van 1 juli steeds vaker terug aan zijn halsbrekende vlucht van 27 jaar geleden. Leung waagde zijn jonge leven om aan het communisme van Mao Zedong te ontsnappen, maar zal zijn oude dag toch weer onder diens opvolgers moeten slijten.

Leung, een stevige Kantonees, zwom de vrijheid tegemoet. Maar de twee vrienden, die samen met hem op een vroege meimorgen aan de tocht van 1,5 kilometer begonnen, heeft hij nooit meer gezien. 'De Chinese patrouilleboot die ons ontdekte, schoot met scherp', zegt hij op effen toon. Hij bleef zo lang onder water dat de ademnood hem in zijn dromen nog steeds achtervolgt.

Met argusogen aanschouwde Leung twee weken geleden de komst van de eerste veertig Chinese soldaten: 'Wie geeft mij de garantie dat ze zich zullen gedragen?' Hij deelt zijn scepsis met honderdduizenden stadgenoten die het totalitarisme van de Volksrepubliek ontvluchtten.

De 56-jarige boekhouder houdt in een klein maar vol kantoor op het vliegveld Kai Tak de afhandeling van vracht bij. Hij geniet van de drukte op de luchthaven, een gevolg van Hongkongs rol als overslagplaats van goederen en toeristische trekpleister. Het weerspiegelt zijn succes. Hij woont in een degelijke overheidsflat en zijn twee kinderen studeren aan de universiteit. Maar hij vreest afgunst van de nieuwe heerser: 'Ze willen onze voorspoed voor zichzelf.'

De luchtvrachtemploye heeft extra reden om het Chinese gezag te vrezen, want zijn werkgever is Jardine Matheson, het oude Schotse handelshuis dat in de vorige eeuw opium naar China verscheepte en na een keizerlijk verbod Londen tot oorlog aanzette.

Lange tijd maakten de Schotse Taipans de dienst uit en hun arrogantie ging zo ver dat ze zelfs de Britse marine bruuskeerden door hun eigen schepen met een saluutschot uit te wuiven.

De Royal Navy werd zo boos dat ze Jardine voor straf verplichtte dagelijks het kanon af te vuren. Nog steeds weerklinkt om twaalf uur de doffe knal tussen flats aan de haven in Causeway Bay. Maar, ook in China's ogen personifiëren Leungs deftige bovenbazen het imperialistische kwaad.

Leung zelf en zijn collega's hadden liever gezien dat Hongkong onafhankelijk was geworden of Brits gebleven, maar zij leggen zich neer bij het onvermijdelijke. 'Dat zou te veel gezichtsverlies zijn voor China.' Ook mensen die geen besmette werkgever hebben, denken er zo over. Meer dan de helft van de bevolking zou volgens opiniepeilers een eigen weg prefereren boven aansluiting met het vaderland.

De Britten hebben veel ervaring met het neerhalen van hun vlag in verre buitenposten, maar het is voor het eerst dat een kolonie niet onafhankelijk wordt. Hongkong keert terug in de moederschoot, waaruit het in 1841 met geweld was losgerukt. Het is ook voor het eerst dat de Britten een gebied loslaten dat rijker is dan hun eigen land. Met een bruto nationaal product van ruim 40duizend gulden per hoofd van de bevolking is Hongkong welvarender dan de meeste West-Europese landen.

Hoewel communistisch China al jaren de grootste investeerder is in de kapitalistische kolonie, is de angst groot dat Hongkong wordt besmet met de grootste kwalen van het vasteland, corruptie en rechteloosheid. 'Alle rampscenario's die na 1 juli afbraak voorspellen, komen voort uit de afgunst van verliezers', zegt onroerend-goedmagnaat Ronnie Chan.

Zijn kantoor op de 29-ste verdieping in het centrum van de stad biedt uitzicht op een woud van dure wolkenkrabbers. 'De zaken gaan gewoon door.' Chan heeft ook weinig op met vertegenwoordigers van de Democratische partij die waarschuwen dat China de vrijheid van meningsuiting de nek zal omdraaien. 'Zij scheppen een volslagen foutief beeld.'

De in Californië opgeleide miljonair cultiveert met zijn collega's de connecties met Peking. Kort na 1984, toen Londen en Peking het akkoord sloten over Hongkong, vervingen de magnaten Britse conservatieven in hun vriendenkring door Chinese communisten.

Chan, die het vastgoedimperium Hang Lung van zijn vader erfde, vindt het de hoogste tijd dat de perfide Britten een toontje lager zingen en dat er een einde komt aan de schande van de Opiumoorlogen. 'China staat op het punt zijn rechtmatige plaats in de wereld weer in te nemen. De overdracht van Hongkong maakt daar deel van uit.'

De belofte van China om de kapitalistische ex-kolonie als Speciale Bestuursregio (SAR) vijftig jaar lang zijn eigen zaakjes te laten regelen, toont volgens Chan aan dat Peking belang hecht aan een succesvolle overdracht. Hij is onvermurwbaar in zijn voornemen de beledigingen uit het verleden ongedaan te maken. 'Anderhalve eeuw lang zijn wij achtergesteld en de Britten bevoorrecht. Nu is het onze beurt.'

Chan, in het bezit van een Amerikaans paspoort, onderhoudt ook hechte betrekkingen met Tung Chee-hwa, de door Peking uitgezochte reder die de regio na 1 juli moet leiden. Hij en andere topondernemers loeren op nieuwe kansen en hopen met grote infrastructurele projecten de stad verder te ontwikkelen. Zijn vinger wijst tussen de belendende hoogbouw door op de haven, waar het een komen en gaan is van veerboten en vrachtschepen: 'We moeten snel verder bouwen aan de toekomst.'

Veel magnaten uit Tungs omgeving lopen rond met plannen voor nog hogere wolkenkrabbers en langere bruggen. Deze aderlating van de staatskas dreigt ten koste te gaan van de sociale zekerheid. Ook hier vinden de miljonairs en de communisten elkaar. Onder druk van China is op de huidige begroting de groei van de sociale uitgaven met eenderde bekort.

Daarmee staan de oude Pekinggezinde bondgenoten in de kou, die pleitten voor snelle uitbreiding van de verzorgingsstaat. Bij de benoemingen in commissies en bestuursorganen voor na 1 juli zijn oude linkse bondgenoten opvallend vaak gepasseerd ten faveure van de zakenelite.

'Sommige mensen kunnen maar niet aan de realiteit wennen', waarschuwt Nellie Fong, lid van de door Peking benoemde voorbereidingscommissie en voorzitter van de Stichting Beter Hongkong, een club van rijke zakenlieden die het imago van hun stad in het buitenland willen verbeteren. 'Hongkong wordt deel van China en wie dat niet accepteert kan beter vertrekken', zegt Fong. Ze beschikt zelf over een Brits paspoort.

Jardine Matheson heeft deze raadgeving ter harte genomen. De oude duivelse vijand werkt nijver aan betere betrekkingen met de Chinese leiders. Afgelopen week mocht bedrijfspresident Simon Keswick zelfs op de thee bij vice-premier Zhu Rongji, die beloofde dat het koloniale conglomeraat bij toewijzing van contracten eerlijk zou worden behandeld.

Boekhouder Leung hoopt dat China woord houdt.

Toine Berbers

Meer over