Ik zal zoet naar school toegaan

Ook in Duitsland zijn de scholen weer begonnen. Op hun allereerste schooldag krijgen Duitse kinderen een grote puntzak mee met snoep en cadeautjes, om het leed te verzachten.

SAMENSTELLING TAMMO SCHURINGA TEKST ROLF BOS

Ook het buurjochie moest er van de week aan geloven. Daar stond hij op het binnenhof in zijn mooiste pakje. Grote rugzak om de schouders, met in beide handen een enorme puntzak vol lekkernijen en andere zaken die begerenswaardig zijn voor een klein ventje. Hij keek er wat beteuterd bij, terwijl zijn moeder met haar smartphone enthousiast foto's maakte.

In Berlijn, maar ook in andere delen van Duitsland, is deze week de schoolvakantie afgelopen. Voor kinderen die voor het eerst naar school gaan (in Duitsland zijn ze dan 6 of 7 jaar oud), is het gebruik dat zij een enorme puntzak met snoep en cadeautjes meekrijgen. Die zak moet de pijn van de eerste schooldag enigszins verlichten. De Einschulung gebeurt traditioneel vreemd genoeg op de laatste zaterdag voordat de vakantie is afgelopen.

De Schultüte of Zuckertüte kan enorme proporties aannemen, soms is de puntzak zelfs groter dan het kind zelf. Bij een zak van de ouders blijft het meestal niet; ook oma en opa en andere familieleden komen langs met hun eigen Schultüte. Voor broertjes en zusjes die nog niet naar school hoeven, is er gelukkig ook de - veel kleinere - Geschwistertüte.

Het uitdelen van de Tüte is een oud gebruik in Duitsland. Tweehonderd jaar geleden kregen schoolkinderen in Thüringen op de eerste schooldag al zo'n puntzak mee naar school. In die tijd ging de mare rond dat in de kelder in het huis van de onderwijzer een Schultütenbaum groeide waaraan Schultüten groeiden. Eenmaal volgroeid konden ze geplukt worden en was het tijd om naar de echte school te gaan.

Een zoete zak om de pijn van de eerste schooldag te verzachten. Tucht, regelmaat en niet zelden een corrigerende tik waren in de 19de eeuw in de klas nog heel normaal, leve de Pruisische discipline. Het waren de tijden dat je als Duits student op de universiteit alleen fatsoenlijk over straat kon als je een snee op je gezicht had, een Schmiss, als teken dat je met een medestudent had geduelleerd.

Het is gebruikelijk dat kinderen op die eerste schooldag met hun suikerzak op de foto worden gezet. Tegenwoordig doet mama dat met haar smartphone, vroeger kwam de echte fotograaf langs. Daarvan zijn al prachtige voorbeelden te zien in het boek Zuckertütenbuch für alle Kinder, die zum ersten Mal in die Schule gehen uit 1850. De Schultüte-foto's uit de 19de eeuw en het begin van de 20ste eeuw geven vaak een fraai tijdsbeeld. Niet ongebruikelijk was het om op de zak keizer Wilhelm af te beelden. De tijden veranderen: nu is het Barbie of My Little Pony.

Over de inhoud voeren ouders hele discussies. Zoet snoepgoed wordt tegenwoordig vaak vervangen door fruit, uiteraard is in groene kringen ook de bio- of fairtrade Schultüte populair. Suikervrije Schultüten worden aangeboden onder de noemer: 'auch zuckerfreie Schultüten versüßen den Start' .

Ooit was het de bedoeling dat ouders de zak zelf in elkaar knutselden, daar is tegenwoordig in het drukke bestaan nog maar weinig tijd voor. Nestler Feinkartonagen, de grootste Schultütenfabrikant in Duitsland, produceert 2 miljoen Schultüten per jaar. Buiten snoep worden in de moderne Tüte ook boeken, knuffeldieren, poppen, cd's, springtouwen en spelletjes verstopt.

Maar ook dan blijft er nog voldoende ruimte voor al dat saaie, verplichte schoolmateriaal: een gum, een liniaal en pennen.

undefined

Meer over