'Ik denk dat het extremer kan, abstracter, epischer'

Componist Paul van Brugge (1959) is dit jaar gastprogrammeur van het Jazz International Rotterdam Festival. Het thema is jazz en compositie....

Koen Schouten

Jazz en compositie, dat is wel een heel breed thema. In bijna alle jazz zitten gecomponeerde elementen.

‘Ja, het klink wel een beetje knullig eigenlijk, hè. Maar wat ik met de programmering wil zeggen, is niet in een paar woorden te vatten.’

Wilt u de jazz en de klassieke wereld samenbrengen?

‘Helemaal niet. Ik heb geen missie, ik moet er niet aan denken. Ik ben niet geïnteresseerd in de verschillen tussen jazz en klassiek. Je moet muzikanten in hun waarde laten en hun eigen taal laten bezigen. Maar ik wil ze wel nieuwe woorden leren.’

Waarom?

‘Weet je hoe het zit: ik ben componist. Maar ik heb ook een jazzachtergrond als pianist, ik heb compositie gestudeerd bij jazztrombonist Bob Brookmeyer. Ik hoor bepaalde muziek in mijn kop, maar als ik die wil laten uitvoeren, loop ik tegen grenzen aan omdat de beroepspraktijk musici in hokjes dwingt. Er zou in de klassieke wereld meer vanuit vrije vormen kunnen worden gedacht. Terwijl er in de jazz compositorisch een wereld te winnen is.’

In plaats van bekende standards te spelen, zijn al steeds meer jonge jazzmusici zelf gaan componeren.

‘Dat levert lang niet altijd leuke stukken op. Ik hoor heel vaak dingen langskomen waarvan ik denk: dit hebben we al zesentwintighonderd keer gehoord. Heel gemakzuchtig. Wat mij een goed idee lijkt: betrek een componist bij je bandje. Zoek inspiratie bij moderne muziek waar men al een stuk verder is in de zoektocht naar nieuwe mogelijkheden zoals chromatiek en diatoniek. Onder jazzmuzikanten wordt toch vooral veel over vrouwen en auto’s gepraat en eigenlijk heel weinig over muziek. Met een componist erbij open je de dialoog, kun je samen een zoektocht maken. Je voelt je dan als muzikant meer verantwoordelijk voor het eindresultaat.’

Hoe zien we uw ideeën terug in het programma?

‘Er zijn onder meer concerten van het Clazz Ensemble, van de jonge Bulgaarse pianist en componist Dimitar Bodurov en van het Starvinsky Orkestar van Martin Fondse – één van mijn favoriete componisten, hij weigert voor voorspelbaarheid te gaan. De Italiaanse Cristina Zavalloni treedt op, zij improviseert maar is ook de muze van de moderne componist Louis Andriessen. Het strijkkwartet Basquiat Strings uit Londen speelt met de jazzdrummer Seb Rochford, bekend van de bands Polar Bear en Acoustic Ladyland. En het Codarts Symphonic Jazz Orchestra speelt nieuwe werken van enkele van mijn compositiestudenten aan het Rotterdams Conservatorium, onder wie Jan Meihorn, Esteve Molero en Marco C. de Bruin.’

In de jaren vijftig is er al een link gelegd tussen jazz en klassiek, bijvoorbeeld door Gil Evans. Tegenwoordig voert Maria Schneider de erfenis van concertante jazzmuziek door. Hoe moeten we Paul van Brugge in die traditie plaatsen?

‘Er is al wel het een en ander gedaan, natuurlijk. Maria Schneider is een studiegenoot van me. Maar toch wordt er niet bij elkaar over de schutting gekeken. Ik denk dat het extremer kan. Abstracter, epischer, het grote avontuur. Er valt nog zo veel te ontdekken op dat vlak. Het hoeft ook helemaal geen kunstmuziek te zijn. Gewoon, goeie muziek. Goeie muziek communiceert. Nieuwe muziek communiceert ook.’

Meer over