'Ik blijf me een soort pionier voelen'

Annet Heijerman (29) is psychologe en kreeg haar eerste kind op haar 24ste. haar omgeving reageerde verbaasd, maar zelf ziet ze vooral voordelen aan jong moeder worden....

'Voor ik Martin leerde kennen, was ik helemaal niet bezig met kinderen. Ik wist niet eens zeker of ik ze wel wilde. We ontmoetten elkaar tijdens de introductieweek van de universiteit, ik was net achttien, hij negentien. Ik wist meteen dat het 'm was en dat gevoel is altijd gebleven. Na een jaar zijn we gaan samenwonen, wat onder studenten niet heel gebruikelijk is. Je hoort met veel mensen in een studentenhuis te wonen en niet zoals wij met zijn tweeën in een klein appartementje. Maar ik woonde liever met hem samen dan met allerlei huisgenoten die ik niet zelf uitgekozen had.

Het duurde niet lang voor ik me geregeld afvroeg hoe het zou zijn als ik de pil zou vergeten. Zolang we nog studeerden, kon er om financiële en andere praktische redenen geen sprake zijn van kinderen, maar ik fantaseerde er wel vaak over. Het was een instinct, een oerdrang, die opkwam zonder dat ik er iets over te zeggen had. Eerst kwam die kinderwens vooral van mijn kant, maar op een gegeven moment begon Martin het ook leuk te vinden. Van mijn vriendinnen was er één die zichzelf ook wel jong moeder zag worden, voor alle anderen was het heel ver van hun bed.

Ook met trouwen waren wij in onze vriendenkring verreweg de eersten, ik kon me amper herinneren ooit op een bruiloft te zijn geweest. Maar wij vonden het na ons afstuderen een mooie stap in de relatie, we waren 23 en 24 toen.

In onze directe omgeving wisten de meesten wel dat we graag een kind wilden, en iedereen vond dat leuk, dus toen ik zwanger raakte hadden we geen last van vrienden of familie die geschokt reageerden. Maar mensen die ons niet goed kenden, begrepen er vaak niets van dat we zo jong aan kinderen begonnen, en ik had soms het gevoel dat ik me moest verantwoorden.

Volgens de geldende normen moet je als hoogopgeleide vrouw eerst een carrière opbouwen, geld verdienen, een huis kopen en reizen maken, om rond je dertigste pas te gaan denken aan een gezin. Het is een kwestie van mode, tot de jaren zeventig werd je als een gevoelloze bitch gezien als je kinderen krijgen uitstelde ten gunste van je carrière. Toen was de leeftijd waarop vrouwen hun eerste kind kregen nog 24, nu ruim 29.

In mijn vak, de klinische psychologie, lag het werk niet voor het oprapen toen ik met mijn studie klaar was. Ik vond een tijdelijke aanstelling als onderzoeker in een psychiatrisch ziekenhuis; toen mijn contract afliep was ik al hoogzwanger, dat kwam eigenlijk prima uit. Ik besloot me voorlopig uitsluitend op het moederschap te richten, totdat ik weer zin zou krijgen om aan het werk te gaan.

Het eerste jaar na de geboorte van de oudste was tamelijk zwaar, omdat ik helemaal geen voorbeelden had en alles zelf moest uitvinden. Ook in mijn familie had ik niemand aan wie ik dingen kon vragen, behalve mijn moeder die kon vertellen hoe het dertig jaar geleden ging.

Ik wist echt helemaal niets: zag ik op het lijstje van kraamspullen "hydrofiele doeken" staan, ik had geen idee wat het was. Borst voeding, ook zoiets. Van tevoren had ik zelfs geen flauw benul hoe vaak een kind moest drinken op een dag. Dat soort dingen moest ik allemaal van de kraamverzorgster leren, terwijl mijn vriendinnen die nu kinderen krijgen op die praktische zaken al lang voorbereid zijn. Zij hebben al veel gezien van vrienden en collega's.

Na dat jaar van alleen maar zorgen was ik wel weer toe aan bezig zijn met mijn hoofd. Ik zocht werk voor twee dagen, liefst iets in de buurt, maar dat lukte niet. Zo is het idee ontstaan om dan maar zelf iets te gaan doen, thuis. Ik had altijd al een boek willen schrijven, maar wist nooit waarover.

Het was een romantisch beeld: een schrijver die jarenlang aan iets zat te werken in een schrijfkamertje, met uitzicht op een mooie tuin, totdat het eindelijk klaar was en hij die kamer uitkwam. In mijn behoefte aan informatie over bewust jong moeder worden, had ik ontdekt dat daar eigenlijk nooit iets over geschreven was, en daarmee had ik meteen het onderwerp voor mijn boek. Ik heb drie jaar gewerkt aan Moeder worden voor je 25ste, afgelopen juni is het boek uitgekomen.

Jonge moeders vallen vaak tussen wal en schip, die ervaring heb ik ook. Je komt een beetje alleen te staan tussen je leeftijdgenoten, die nog niet moeten denken aan een gezin, en andere moeders, die vaak tien jaar ouder zijn. Mijn vriendinnen krijgen nu ook kinderen. Maar ik blijf me een soort pionier voelen. Marnix en Erik zijn intussen al vijf en drie, maar bij elke nieuwe fase moet ik het wiel opnieuw uitvinden. Toen de oudste naar de kleuterschool ging bijvoorbeeld, had ik er helemaal niet bij stilgestaan dat hij ook met halve dagen kon beginnen. Andere ouders blijken dat dan al lang te weten.

Ik heb het altijd vreemd gevonden dat ik in mijn wijde omgeving de enige was die ruim voor haar dertigste kinderen kreeg, want ik zie veel meer voordelen dan nadelen. Dat ik mijn jeugd zou vergooien, zoals vooral oudere mensen wel zeiden, vind ik al helemaal niet kloppen. Je geeft tijdelijk een deel van je vrijheid op, maar daar staat tegenover dat je weer eerder uit de luiers bent en dat je kinderen eerder het huis uit zijn. Het heeft ook te maken met de tijd waarin we leven, waarin het ongewoon is om je zo vast te leggen. Materiële welstand wordt erg belangrijk gevonden, en zonder kinderen kun je natuurlijk sneller een goede financiële positie opbouwen dan met. Hoewel Martin een goede baan heeft als advocaat, ligt onze levensstandaard stukken lager dan die van onze tweeverdienende vrienden. Ik ben niet ongevoelig voor luxe, vooral als ik die prachtige koophuizen met hun gladde keukens zag, kon ik weleens een zweem van spijt voelen: zo had het bij ons ook kunnen zijn. Maar het interesseert me steeds minder. Een beetje krom vind ik het wel dat wij met ons niet al te grote inkomen alle babyspullen nieuw hebben moeten kopen, en dat we ze nu aan niemand door kunnen geven omdat de aanstaande ouders die we kennen veel gekregen hebben van anderen of liever alles nieuw kopen in dezelfde stijl.

De medische nadelen van op latere leeftijd kinderen willen, zijn bekend. Zelf bleek ik verminderd vruchtbaar, en ik ben dankzij hormoonpilletjes zwanger geraakt. Als ik tien jaar gewacht had, was dat misschien niet meer gelukt. Verder denk ik dat het een voordeel kan zijn dat je als jonge moeder zelf nog volop in ontwikkeling bent, je bent vaak flexibeler en hebt nog niet zulke vaste gewoonten. Het is niet zo dat ik vrouwen in het algemeen wil aanmoedigen om jong moeder te worden, er zijn vaak heel goede redenen om kinderen krijgen uit te stellen. Ik zou het wel leuk vinden als mijn boek mensen stimuleerde om hun eigen keuzen te maken en zich wat minder aan te trekken van de maatschappelijke norm.

Een vriendin van me is nu net zwanger, als ze bevalt is ze dertig. "Ha lekker", denk ik dan. "Als ik dertig ben, zitten die van mij allebei op school."'

Meer over