Profiel

‘Iets tussen lam en leeuw’: de nieuwe Kamervoorzitter Vera Bergkamp luistert eerst en komt pas later met een oordeel

Afgetekend en verrassend is Vera Bergkamp (49) gekozen tot voorzitter van de Tweede Kamer. Partijgenoten en politieke concurrenten prijzen haar vermogen om te luisteren en zich in te leven in anderen. ‘Ik ben geen lammetje’, zegt zij zelf. ‘Ik ben misschien ook geen leeuw. Ik denk iets ertussenin.’

Bergkamp voor het eerst met de voorzittershamer, nadat ze woensdag werd verkozen.  Beeld ANP
Bergkamp voor het eerst met de voorzittershamer, nadat ze woensdag werd verkozen.Beeld ANP

Niet alle leden van de lhbti-gemeenschap zijn enthousiast als Vera Bergkamp tijdens de Canal Parade van 2011 in de regeringsboot naast onderwijsminister Marja van Bijsterveldt (CDA) gaat staan. De onderwijsminister van het eerste kabinet-Rutte is niet van plan homovoorlichting op scholen verplicht te stellen, juist een van de speerpunten van lhbti-belangenorganisatie COC, waar Bergkamp dan voorzitter van is. Maar Bergkamp is vasthoudend: zij gaat die boot op. Net in het stukje gracht waar alle cameraploegen staan opgesteld, trekt zij pal naast Van Bijsterveldt een poster te voorschijn waarop staat: ‘Voorlichting op elke school’.

Vera Bergkamp als COC-voorzitter tijdens de Canal Parade van 2011, Amsterdam. Links van haar toenmalig minister Van Bijsterveldt (Onderwijs, CDA) Beeld Osman Sorikaya voor COC Nederland
Vera Bergkamp als COC-voorzitter tijdens de Canal Parade van 2011, Amsterdam. Links van haar toenmalig minister Van Bijsterveldt (Onderwijs, CDA)Beeld Osman Sorikaya voor COC Nederland

Namens het COC heeft Vera Bergkamp vóór haar Kamerlidmaatschap al een stevige voet tussen de deur in politiek Den Haag. Als Van Bijsterveldt later toch akkoord gaat met de verplichte voorlichting, staat Bergkamp bij het COC te dansen op de gang. Daags voor de Tweede Kamerverkiezingen in 2012, waarbij zij gekozen wordt tot D66-Kamerlid, sluit ze als COC-voorzitter met acht partijen het allereerste 'roze stembusakkoord’ met maatregelen voor de lhbti-gemeenschap, die uiteindelijk allemaal werden doorgevoerd. Het kenmerkt de gedreven polderaar, die de afgelopen jaren tot tweemaal toe werd uitgeroepen tot het effectiefste Kamerlid met het hoogste aantal aangenomen moties en amendementen van alle volksvertegenwoordigers.

Amsterdamse jeugd

Vera Alida Bergkamp (1971) groeit op in Amsterdam Oud-Zuid. Haar vader is een sanitairverkoper van Marokkaanse afkomst, haar moeder inkoper en etaleur bij warenhuis Metz & Co in de Leidsestraat. Op de kleuterschool vindt ze de leidster al ‘zo leuk’, vertelt ze in 2013 aan de Volkskrant. Uiteindelijk komt ze op haar 17de uit de kast.

Over haar Marokkaanse achtergrond zul je Bergkamp niet horen, althans niet uit eigen beweging. Op haar 20ste neemt ze de naam van haar moeder aan, naar eigen zeggen omdat haar vaders naam moeilijk uit te spreken en te schrijven is. Mensen die nauw met haar samenwerken, ‘ontdekken’ de Marokkaanse roots doorgaans pas later of vernemen die uit de media. Als commissaris van het Amsterdamse theater Carré komt ze veel en graag in theaters, onder anderen met goede vriend en oud D66-leider Alexander Pechtold.

Na de opleidingen personeel en arbeid aan de Hogeschool van Amsterdam en bestuurskunde aan de Vrije Universiteit in Amsterdam, is Bergkamp werkzaam in bestuursfuncties voor onder meer het rijvaardigheidsbureau CBR, de Sociale Verzekeringsbank en het COC. Ze is al stadsdeelraadslid in Amsterdam Centrum voor D66 als ze in 2012 door Pechtold wordt gevraagd voor het Kamerlidmaatschap. Ze wordt op plek vijf de hoogste nieuwkomer bij D66.

Meidenkamer

Eenmaal gekozen deelt ze een werkkamer met Pia Dijkstra, de voormalig Journaal-presentator die in 2010 verrassend met voorkeursstemmen voor D66 in de Kamer is gekomen. Bergkamp neemt een deel van de zorgportefeuille over van Dijkstra. Maar belangrijker: het klikt wonderbaarlijk tussen de twee. Als min of meer bekende Nederlanders hoeven ze niet te vechten om aandacht in de media. Ze delen echter een terughoudende opstelling: eerst zaken proberen te regelen, dan pas naar buiten treden.

Dijkstra forceert zo een doorbraak met haar donorwet. Ook Bergkamp blijkt niet het type volksvertegenwoordiger dat met pikante citaten de journaals haalt, maar achter de schermen weet ze meerderheden bij elkaar te polderen op het gebied van lhbti-rechten, de veelbesproken ‘wietwet’ (het experiment met de gereguleerde wietteelt) en voor haar initiatief om het meerouderschap rechtsgeldig te maken.

‘We waren allebei bezig met vrijheden, zij met haar onderwerpen, ik met medisch-ethische zaken’, blikt Dijkstra terug. Na de verkiezingen in 2017 wordt het koppel door de fractieleiding gescheiden. ‘We werden ieder op een kamer gezet met een nieuw Kamerlid. Maar dat werkte niet’, zegt Dijkstra. Binnen de kortste keren zaten ze weer samen op de ‘meidenkamer’.

Zoeken naar het compromis

Bergkamps wetsvoorstel voor de invoering van het meerouderschap ligt nu bij de Eerste Kamer. ‘Wij hadden veel zorgen over de consequenties’, zegt net afgezwaaid CDA-Kamerlid en bevriende collega Madeleine van Toorenburg, die merkte hoe Bergkamp altijd het compromis zoekt. ‘Je zoekt dan samen naar: wat willen we tenminste bereiken? Dat werd deelgezag. Voor het CDA een manier om verantwoordelijkheid te organiseren, voor D66 een eerste stap naar meer. Vera wil ook zien waar de problemen van anderen zitten.’

Dat hoeft niet altijd met kneden en masseren te gaan: ‘We zijn het op heel veel dossiers niet eens, dan vechten we elkaar de tent uit’, zegt Van Toorenburg. ‘Maar je krijgt nooit een conflict, omdat zij, als de ander boos is, eerst luistert en later, soms de volgende dag pas, met een oordeel komt. Als het niet meer zo emotioneel beladen is.’

Boze tongen in Den Haag fluisteren dat Bergkamp haar voorzitterschap eerder te danken heeft aan een afspraak tussen VVD, D66 en mogelijk het CDA, dan aan haar kwaliteiten als voorzitter. Zo gewiekst en gewaardeerd (Bergkamp kreeg bij de verkiezingen 29 duizend voorkeurstemmen) als ze is als Kamerlid, zo onervaren is ze immers ten opzichte van de andere kandidaten Martin Bosma en Khadija Arib. ‘Ik denk niet dat ik de honderd debatten aantik, zoals mijn collega’s. (...) Dit is natuurlijk wel de Champions League, het is een eervol ambt en dat moet goed gebeuren. Ik ben natuurlijk bereid om mij daar zo veel mogelijk verder voor te equiperen’, zei Bergkamp daarover woensdag tijdens het ‘sollicitatiedebat’.

Deelbelangetjes

Arib lag vanwege haar managementstijl van het Kamerbedrijf – een organisatie met zo’n 800 medewerkers – niet bij alle Kamerleden even goed, waar Bergkamp als nieuweling het voordeel van twijfel heeft gekregen. Maar er wordt veel meer van de voorzitter verwacht. De Kamer wil hersteld worden in haar controlerende rol, met een betere informatievoorziening door bewindslieden, geen mak lammetje meer zijn maar een leeuw. Dan is er nog de grootscheepse verhuizing van het parlement als de verbouwing van het Binnenhof deze zomer begint. De beperkingen van de coronacrisis blijven het parlementaire werk intussen beïnvloeden.

Bovendien zullen de zeventien fracties met ieder hun eigen deelbelangetjes in toom moeten worden gehouden, anders dreigen ellenlange en chaotische debatten. Dat is een ware ‘uitdaging’ voor de wat ingetogen en afwachtende Bergkamp. Daar komt nog een persoonlijke makke bij, zoals Bergkamp zelf onderkoeld aankondigt: ‘Een slechte eigenschap is dat ik niet zo goed ben in namen. Ik onthoud gezichten, maar in namen moet ik echt getraind en geoefend worden. Dat wordt dus nog wat met het stemmen, als het zover komt.’

Het voorzitterschap is een zeer publieke functie. Inclusief afbreukrisico en een koor van critici dat altijd paraat staat, zoals Anouchka van Miltenburg tussen 2012 en 2015 ervoer. Van Toorenburg maakt zich over Bergkamp geen zorgen. ‘Ze is niet iemand die openlijk de strijd aangaat. Ik ben benieuwd hoe dat zal uitpakken, ik denk in haar voordeel. Ze laat je gewoon in je sop gaarkoken.’

CV Vera Alida Bergkamp

1971 geboren Amsterdam

1984-1989: Vwo, Sint-Nicolaas lyceum, Amsterdam

1990-1994: personeel en arbeid, Hogeschool van Amsterdam

1994-1996: bestuurskunde/politicologie, Vrije Universiteit

1994-1998: organisatieadviseur

1999-2001: manager organisatie en management development bij het CBR, Rijswijk

2001-2004: adjunct directeur CBR

2005-2008: directeur ondersteuning, Amsterdam Thuiszorg

2008-2012: directeur human resource, Sociale Verzekeringsbank

2010 - 2012 voorzitter COC, belangenorganisatie voor lesbische vrouwen, homoseksuele mannen, biseksuelen en transgenders

2010-2012: raadslid gemeente Amsterdam, stadsdeel Centrum

2012-nu: Kamerlid voor D66

2021-nu: Kamervoorzitter Voorzitter van de Tweede Kamer

Vera Bergkamp is getrouwd en heeft twee dochters

Meer over