nieuws

Iets meer gevallen van bijwerkingen Janssenvaccin, VS blijven doorprikken

Het in Nederland ontwikkelde vaccin van Janssen veroorzaakt in VS meer bijwerkingen dan tot dusver bekend. Het aantal gevallen van trombose met bloedplaatjestekort blijkt hoger te liggen dan men tot dusver aannam. In plaats van de eerdere 6 gevallen op 7 miljoen prikken, zijn er in de VS inmiddels 15 gevallen bekend.

Huisarts Sylvia van den Berg van GGZ Rivierduinen bereidt in Rijksmuseum Boerhaave de eerste prikken met het Janssen-vaccin voor.  Beeld ANP
Huisarts Sylvia van den Berg van GGZ Rivierduinen bereidt in Rijksmuseum Boerhaave de eerste prikken met het Janssen-vaccin voor.Beeld ANP

Dat hebben de Amerikaanse gezondheidsautoriteiten CDC en FDA afgelopen weekeinde bekendgemaakt. Het Janssen-vaccin geeft niet structureel minder bijwerkingen dan dat van AstraZeneca. Daarmee is de kous wat betreft de gezondheidsdiensten overigens af: zo eens op de 500 duizend keer de bijwerking is ruimschoots acceptabel om het vaccin te blijven gebruiken, oordeelt de FDA.

Wel krijgt het vaccin een waarschuwing in de bijsluiter: kan in extreem zeldzame gevallen de bloedreactie VITT veroorzaken.

De bijwerkingen in de VS troffen vooral jonge vrouwen. Drie van hen overleden, zeven liggen nog in het ziekenhuis. Daarnaast onderzoekt de CDC nog eens tien verdachte gevallen, van vrouwen die ziek werden na inenting met het vaccin.

Nederlandse aanpak

Of de nieuwe bevinding van de Amerikaanse gezondheidsautoriteiten gevolgen heeft voor de Nederlandse aanpak, is onduidelijk. Een woordvoerder van het ministerie laat maandagochtend weten later met een reactie te komen.

Vorige week nog zei minister Hugo de Jonge geen reden te zien om het vaccin, net als dat van AstraZeneca, voor bepaalde groepen mensen aan banden te leggen. Daarbij speelt mee dat het Janssenvaccin (11,3 miljoen doses besteld) een van de fundamenten is van de vaccinatiecampagne bij volwassenen tussen 18 en 65 jaar.

Net als bij het vaccin van AstraZeneca blijkt de bijwerking sterk afhankelijk van de leeftijd. Volgens een tabel die de CDC heeft opgesteld is het risico bij vrouwen van in de dertig ongeveer één op honderdduizend. Bij 50-plussers boven de vijftig jaar zagen de Amerikanen slechts twee gevallen van de bijwerking, op 1,4 miljoen inentingen. Bij 65-plussers vond men na een slordige 750 duizend prikken de bijwerking nog geen enkele keer.

Hoogleraar epidemiologie en trombose-expert Frits Rosendaal (LUMC) is niet verrast. Het was de verwachting dat er in de VS nog nieuwe gevallen aan het licht zouden komen, zei de Europese geneesmiddelenautoriteit EMA vorig week ook al. ‘En dit is toch ongeveer dezelfde soort bijwerking als we hebben gezien bij AstraZeneca. Het is niet zo’n gekke gedachte dat je dan ook ongeveer dezelfde aantallen kunt zien.’

Plaatjesfactor-4

Duitse onderzoekers maakten vorige week bekend een idee te hebben waarom de problemen ontstaan. In het vaccin van AstraZeneca zitten wat restmoleculen van het kweekproces, die in kunnen klonteren met een bloedeiwit genaamd plaatjesfactor-4. In zeer zeldzame gevallen brengt dat een kettingreactie op gang waarbij antistoffen tegen deze eiwitklontertjes het bloed opdragen om stolsels te vormen.

Aangezien het vaccin van Janssen op dezelfde manier wordt gemaakt, verwachten kenners dat ook het Nederlandse vaccin in zeer zeldzame gevallen de bijwerking zal geven.

Overigens wijst Rosendaal er op dat er wellicht sprake is van een fabriekseffect: op de ene plek lijkt de bijwerking meer voor te komen dan op andere plaatsen. Zo is de bijwerking bij AstraZeneca in India na 83 miljoen vaccins nog niet één keer vastgesteld. Dat doet vermoeden dat de vaccins wellicht met bepaalde aanpassingen in de productie alsnog een stuk veiliger zijn te krijgen.

Meer over