Ierse elite wacht keihard pak slaag

Gert-Jan van Teeffelen

DUBLIN - Het prachtige Kilkea Castle, gebouwd in 1180 en op een uurtje van Dublin, was tot voor kort een geliefde plek voor Ieren om te trouwen. Driemaal per week sloegen stellen er gemiddeld 25 duizend euro stuk om hun gasten te vermaken.


Dit was immers het nieuwe Ierland, de natie van kleine boeren die uitgroeide tot het op één na rijkste land van Europa, waar ook nieuwe auto's en verre vakanties doodgewoon waren geworden. Totdat de Ierse huizenmarkt een piramidespel bleek, en de 4,5 miljoen Ieren ruw ontwaakten uit hun decadente droom die bijna vijftien jaar duurde.


Het kasteel met golfresort ging failliet en werd te koop gezet voor 16 miljoen euro. Niemand meldde zich. Het complex, inclusief dertig half voltooide vakantiehuizen, staat nu te verpieteren in de motregen. Gisteren werd de vraagprijs met tien miljoen euro verlaagd.


Het is slechts een voetnoot in de onstuitbare stroom deprimerend nieuws, die de Ieren nog dagelijks over zich heen krijgen - en liefst negeren. Het land, dat na het bezwijken van zijn banken overleeft dankzij 85 miljard euro van de EU en het IMF, lijkt in een staat van apathie.


'We schamen ons dat we zo diep zijn gevallen', zegt Colm Morgan, een onderhoudsmonteur die slechts met moeite zegt rond te komen. 'Het zit bovendien niet in onze aard in opstand te komen. We blijven bankroet. Maar bij de stembus kunnen we ons eindelijk wreken. De rotzakken die dit lieten gebeuren, krijgen een les die ze niet snel zullen vergeten.'


Hij doelt op de verkiezingen van morgen, die uniek beloven te worden in de Ierse geschiedenis. Na IJsland is Ierland de tweede Europese natie waar de regering ten val kwam door de financiële crisis.


Sinds Ierland in de jaren twintig onafhankelijk werd, is de politiek gedomineerd door Fianna Fail, een brede republikeinse middenpartij. In de laatste dertig jaar haalde ze gemiddeld 43 procent van de stemmen, en leverde ze zeven van de tien premiers. Onder de laatste twee leiders, de goedlachse Bertie Ahern en zijn opvolger Brian Cowen, ging het mis. In het dorpse Ierland is vriendjespolitiek vrij gewoon, maar Fianna Fail raakte wel heel innig verstrengeld met 's lands bankiers en projectontwikkelaars. Ze konden ongestoord hun gang gaan bij het verstrekken van absurde hypotheken en het bouwen van huizen waarop niemand zat te wachten. Toen de zeepbel knapte, deed Cowen iets dat veel Ieren hem nu verwijten: hij liet de staat garant staan voor alle bankschulden.


De straf van de kiezers wordt meedogenloos. In de jongste peilingen staat Fianna Fail, de belichaming van het Ierse establishment, nog maar op 14 procent.


Het zal weinig schelen of het wordt de vierde partij. In Dublin heeft Fianna Failzelfs amper de moeite genomen posters op te hangen.


Zeker is ook al wie de verkiezingen gaat winnen: aartsvijand Fine Gael, die zich tijdens de Ierse vrijheidsstrijd pro-Britser opstelde. Van oudsher leunt de beweging meer naar rechts; de partij staat dicht bij de Britse Conservatieven en het CDU van Angela Merkel.


Onder de zelfverzekerde leider Enda Kenny (59) zullen de Ieren ironisch genoeg geen radicaal andere regering krijgen. De bezuinigingen blijven de komende jaren draconisch. De grote vraag is wat hij gaat doen aan de enorme schuldenberg.


Kenny vindt een weigering om die niet terug te betalen 'geen optie, onder geen enkele omstandigheid. Dat doe je gewoon niet als land.' Veel Ieren zijn echter boos over de voorwaarden; de oprukkende partij Sinn Fein wil het hele reddingsplan van tafel. Vandaar dat Kenny wel heeft beloofd opnieuw te gaan onderhandelen over de rente.


Volgens David McWilliams, een econoom en columnist die de crisis voorspelde, zijn radicale stappen onvermijdelijk. Hij becijferde dat de rentelasten 85 procent van alle inkomstenbelasting gaan opslokken die de kleine Ierse staat jaarlijks ophaalt. 'Onze welvaartsstaat zal hieronder bezwijken.' Tevens voorspelt hij dat Ieren hun geld massaal het land uit zullen sluizen.


Hij bepleit een referendum over het schuldenplan, zodat Kenny vervolgens gewapend met de uitslag - zonder twijfel een luid 'nee' - naar Europa kan om korting te bedingen. 'Het gaat niet om onze economie, het gaat om overleven.'


Meer over