Iedereen zoekt de minst slechte koers

PETER DE WAARD

De econoom Arnoud Boot arriveerde maandagochtend met zijn ov-fiets bij De Nederlandsche Bank waar net een aantal journalisten van directeur Lex Hoogduin een briefing had gehad over de stand van de economie. 'Ooh', stelde Boot, 'over drie of zes maanden staan jullie hier weer.' 'Over Portugal of Ierland zeker.' 'Nee, weer over Griekenland', aldus Boot die zelf lid is van de bankraad van De Nederlandsche Bank.

Boot is niet de enige die geen snelle uitweg ziet om uit het Griekse labyrint te komen. Eigenlijk weet niemand het meer. Lex Hoogduin gaf ook te kennen geen voorspellingen over de afloop te willen doen. De Tilburgse hoogleraar economie Harald Benink zegt dat niemand de ultieme waarheid in pacht heeft. 'Ik niet. Maar dat heeft minister De Jager ook niet. En mijnheer Wellink evenmin.'

Benink vindt net als de meeste economen dat de Griekse schuld al zo hoog is (350 miljard euro of 150 procent van het nationaal inkomen, bbp) dat het land zelfs met de meest rigoureuze bezuinigingen en een totale uitverkoop van zijn bezittingen niet uit de vicieuze cirkel zal komen. Daarvoor zouden over een lange termijn Chinese groeicijfers van 10 procent nodig zijn, iets waarvoor Griekenland niet het industriële potentieel heeft.

Economen en politici lijken op een schip vol kapiteins te zijn beland dat zeilt op een totaal onbekende wereldzee. Iedereen zoekt naar de minst slechte koers. En de enkele kapiteins die het enkele weken geleden nog met elkaar eens waren, kiezen ook een andere koers. De Duitse minister van Financiën Wolfgang Schäuble denkt anders over de invulling van een nieuwe steunoperatie aan Griekenland dan president Jean Claude Trichet van de Europese Centrale Bank (ECB). Bondskanselier Merkel moet komende vrijdag proberen overeenstemming te vinden met president Sarkozy van Frankrijk. En in Nederland wil De Jager niet alleen heel iets anders dan de PVV en de SP, maar ook even wat anders dan president Wellink van De Nederlandsche Bank.

Wel vinden de regeringen en de centrale banken dat verdere steun aan Griekenland de minst slechte oplossing is. Als de stekker eruit wordt getrokken, kan dat leiden tot grote paniek op de financiële markten en dreigen Ierland en Portugal in hetzelfde gat als Griekenland te vallen. Dat kost in de woorden van De Jager 'vele tientallen miljarden'.

De Jager vindt net als zijn Duitse collega Schäuble dat niet alleen de belastingbetalers moeten opdraaien voor de Griekse problemen. Ook de banken en andere beleggers moeten gaan meebetalen. Zij zijn er nu weer sterk genoeg voor. Zij zouden de leningen die Griekenland de komende tijd zou moeten aflossen, tegen hetzelfde rentepercentage moeten aanhouden. De looptijd van de obligaties wordt verlengd. Dit betekent dat de banken niet op hun vorderingen hoeven af te schrijven, maar wel een verlies in hun bedrijfsvoering moeten nemen. Ze zullen dus alles doen om dit te voorkomen.

Wel kan hen het mes op de keel worden gezet door te dreigen met een bankroet voor Griekenland, waardoor hun verliezen veel groter zullen zijn. Maar het is voor Schäuble en De Jager moeilijk met iets te dreigen wat ze hoe dan ook niet willen. De Europese Centrale Bank - en ook de andere centrale banken - zijn niet voor het verlengen van de looptijden van obligaties. Zij vinden dit een vorm van kwijtschelding aan Griekenland. Officieus zou het land hiermee failliet worden verklaard en zouden kredietbeoordelaars het land de allerlaagste kredietstatus, een D, kunnen geven.

Private beleggers zouden wel de mogelijkheid moeten krijgen om mee te doen, maar dan door hun langer lopende nieuwe obligaties met bijgestelde voorwaarden aan te bieden. Ze kunnen echter niet worden gedwongen die te kopen. Frankrijk neigt naar het ECB-voorstel.

undefined

Meer over