Iedereen valt weer terug op rol van voor de crisis

‘Wat is het jammer dat dergelijke vragen niet ook aan de andere kant van de oceaan worden gesteld’, verzuchtte Jeffrey Sachs, hoogleraar aan de universiteit van Columbia in New York....

De verzuchting kwam op de tweede editie van de studiebijeenkomst ‘Nieuwe wereld, nieuw kapitalisme’ die, andermaal op initiatief van de Franse minister van Immigratie Eric Besson, eind vorige week in Parijs werd gehouden. De ontmoeting tussen politici en wetenschappers, bedoeld om samen de wereld van na de crisis te bespreken, belooft uit te groeien tot een jaarlijks evenement.

Toch was er een groot verschil met de vorige aflevering. Een jaar geleden getuigden de aanwezige wereldleiders nog van een zeker revolutionair elan, ingeblazen door de eensgezindheid van de Europese G4 en de wereldwijde G20.

Merkel en Sarkozy verkondigden toen eensgezind dat er een wereldraad voor de economie zou moeten komen, die toezicht zou houden op het handelen van banken en bedrijven. Europa moest daarbij het voortouw nemen: wie volgen wil, die volge. De wereldorde moest blijvend veranderen, met meer invloed van opkomende landen als China en India.

Inmiddels zijn we een jaar verder en hebben de Fransen weer alle reden om te oefenen op de uitspraak van die lastige Angelsaksische uitdrukking: business as usual.

De Franse eerste minister François Fillon deed zijn best te redden wat er te redden viel. Hij refereerde aan de belasting op bonussen, waarover Frankrijk en Engeland het eens werden. En hij bracht de zwarte lijst met belastingparadijzen in herinnering, die sommige toevluchtsoorden ertoe gebracht heeft het belastingstelsel aan te passen. ‘Je kunt dat symboolpolitiek noemen’, zei hij. ‘Maar vergeet dan niet dat symbolen in de politiek heel belangrijk kunnen zijn.’

Fillon heeft gelijk, vooropgesteld dat achter die symbolen iets substantieels schuilgaat. Naar die substantie heeft men twee dagen gezocht. De voornaamste conclusie mag zijn: iedereen valt terug op de rol die hij voor de crisis speelde. De overheden roepen op tot gepaste voorzichtigheid. Het bedrijfsleven zegt, bij monde van topadviseur Alain Minc, dat het kapitalisme veel goeds heeft gebracht en dat deze crisis over niet al te lange tijd als een kleine oneffenheid op het pad naar de eeuwige voorspoed zal worden gezien.

Waarmee de rol van de revolutionairen terug is in het kamp waar die zich het best thuisvoelen: bij hoogleraren als Sachs. Die zei: ‘Wall Street is de grootste lobbyorganisatie van het land. Elders gebruikt men voor zoiets wel de term maffia.’

Of bij Nobelprijswinnaar Amartya Sen, die er zijn gehoor aan herinnerde dat de zeer liberale Adam Smith in de 18de eeuw al had verzekerd dat maximale winst niet per se tot maximale resultaten leidt. ‘Rechtvaardigheid, menselijkheid en vrijgevigheid behoren een corrigerende rol te spelen’, vermaande Smith bij monde van Sen. ‘Radicale oplossingen voor de toekomst kan men vaak putten uit het verleden.’

En waar is president Sarkozy in dit verhaal? Die gebruikte de conferentie om nog eens op het belang van het debat over de nationale identiteit te hameren. In 2011 is Frankrijk voorzitter van zowel de G8 als de G20. Als het dan een nieuw kapitalisme wil afkondigen, is er nog veel werk te verrichten. Met banken die zich even onkwetsbaar wanen als voor 2008, wordt dat een harde dobber.

Meer over