Idealen geestig ontmaskerd

Door slim ingrijpen in de werkelijkheid doorbreekt Pierre Bismuth geniaal conventies.

Pierre Bismuth: An Ocean of Lemonade. Or the trouble of living in times of fulfilled utopias

In: Smart Project Space, Amsterdam, t/m 5 februari, smartprojectspace.net

Voor de Farnsworth cataloguswoning: onearchitecture.nl

Wilt u een echte Mies van der Rohe voor een prikkie? Geen stoel, maar een huis, om precies te zijn het Farnsworth House? Dit exclusieve en unieke glazen huis, in 1951 in de Amerikaanse staat Illinois gebouwd voor Dr. Edith Farnsworth, geldt nog altijd als een van de iconen van het modernisme.

Maar waarom zou je dit eenvoudige huis eigenlijk niet als bouwpakket op de markt brengen? Gewoon te koop bij een bedrijf, dat de onderdelen op een truck zet, waarna je het huis zelf, als een Ikeakast, op elke gewenste plek - in een berm of langs een oever - in elkaar zet.

Het is nu nog een kunstproject, een gedachteoefening van de Franse kunstenaar Pierre Bismuth (1963), in samenwerking met One Architecture. Maar de vraag in Smart Project Space is inmiddels zo groot, dat de kunst misschien wel werkelijkheid wordt.Voor nog geen 50.000 euro heeft dan iedereen zijn eigen Farnsworth House, belooft de mevrouw in de Smartdependance van het architectenkantoor.

Bismuth, die in Smart Project Space een tentoonstelling heeft gemaakt onder de titel An Ocean of Lemonade, is een conceptuele kunstenaar, die in video en installaties op een slimme manier ingrijpt in de bestaande werkelijkheid en zo conventies doorbreekt. In dit geval drijft hij de utopie van Mies van der Rohe en consorten op de spits. Het ging de modernisten immers niet om uniciteit en exclusiviteit, maar juist om betaalbare kwaliteit, comfort en esthetiek voor iedereen. Wat Mies van der Rohe niet is gelukt, lukt Bismuth wel.

In An Ocean of Lemonade legt Bismuth in even zakelijke als geestige installaties meerdere idealen uit het recente verleden op de pijnbank. Zo heeft hij een galerieachtige winkel ingericht met Objects that Should Have Changed Your Life (2009-2011).

Als relikwieën van een volkomen onrealistisch ideaal staan de zonnebank, de elektrische gitaar en de keukenmachine met zijn vijfentwintig hulpstukken op een voetstuk. Afgedankt en nooit gebruikt, zoals iedereen thuis baadt in een overdaad aan spullen, vooral die waaraan de loze belofte kleeft van eeuwig jong, mooi en fit.

De ontmaskering van het ideaal is even ontluisterend als het andere uiterste, waarin de modernistische of kapitalistische missie - meer vrije tijd, productie en (over)consumptie voor iedereen - is volbracht. In dat toekomstvisioen is zelfs de kunst van een subversieve en ideologische aangelegenheid een beursgenoteerd bedrijf geworden, met een fletse congreszaal en winst- en verliesgrafieken aan de muur.

Geen idealen meer. Wat nu?

Zoals de cabaretiers in hun oudejaarsconferences niet cynisch willen eindigen, zo eindigt de tentoonstelling met een positieve deus ex machina. In de laatste zaal spuwt televisiezender CNN zijn wereldnieuws vierentwintig uur per dag over de bezoekers. Een computer vertaalt de woordenvloed in noten en composities, die concertpianist John Snijders af en toe op de zwartglimmende vleugel speelt (Aleatechnologicotoric, 2011).

Geniaal. Van wanhoopmakende informatie-overdaad naar muziek die nieuwe klanken produceert en andere vergezichten opent. Het is dus toch de kunst die hoop biedt.

undefined

Meer over