Huygens (2007 - 2013)

De supercomputer Huygens van SURFsara had korte tijd een heldenstatus, maar tuimelde al snel van zijn sokkel.

Soms wekt de geboorte van een apparaat zo veel verwachtingen op, dat alleen een heldennaam goed genoeg is voor het ding. Dat was zeker het geval bij de supercomputer die in de zomer van 2007 werd geïnstalleerd bij SURFsara in Amsterdam, de organisatie die Nederlandse onderzoekers ondersteunt op ict-gebied. Ze vernoemden hem naar Constantijn en Christiaan en Huygens, boegbeelden van onze Gouden Eeuw.

Er was reden genoeg om op te scheppen over de nieuwe aanwinst. Het apparaat, gemaakt door IBM, bevatte 108 aan elkaar gekoppelde computers met in totaal 3.456 rekenkernen, aan elkaar verbonden door een intern netwerk met een bandbreedte van 160 gigabit per seconde. Ter vergelijking: particuliere internetgebruikers boffen met een bandbreedte van 200 megabit per seconde. Huygens had 16 terabyte aan intern geheugen, 700 terabyte aan diskcapaciteit en kon 65 duizend miljard berekeningen per seconde uitvoeren. Dat alles vergde een investering van dertig miljoen euro, maar dan had je ook wat.

Via internet konden wetenschappers op Huygens inloggen en berekeningen uitvoeren waarmee hun eigen pc geen raad wist. Zo raakte hij betrokken bij onderzoek op allerlei gebieden - van schone energie en klimaatverandering tot medisch onderzoek. Hij berekende hoeveel bewolking de opwarming van de atmosfeer veroorzaakt, hoe rode bloedcellen de doorstroming door onze aders beïnvloedt en wat er gebeurt als je een bak water van onderen opwarmt en van bovenaf afkoelt. Tientallen van dergelijke projecten kon hij tegelijkertijd onder zijn hoede nemen. En in 2009 versloeg hij tijdens de Taiwan Open een menselijke grootmeester in de denksport go.

Aanvankelijk kon Huygens zich meten met 's werelds beste supercomputers: in de top-500 nam hij de 53ste plaats in. Maar zelfs de krachtigste computer verandert door de wet van Moore binnen vijf jaar in een aftandse bejaarde. Hij was dus nog maar enkele jaren oud, toen zijn eigenaren alweer uitkeken naar een nieuw adoptiekind.

In 2013 maakte Huygens plaats voor Cartesius, een door Bull vervaardigde gigant die twintig keer zo snel kon rekenen. In de top-500, zo maakte SURFsara vorige week trots bekend, kwam deze zelfs terecht op de 45ste plaats. De nieuweling was bovendien duurzamer, dankzij een koelsysteem dat minder energie opslorpte.

Over de gevallen superheld wilde niemand zich ontfermen. Voor ontwikkelingslanden verbruikte Huygens te veel energie, voor musea was hij te groot. Twee dagen zijn ze bezig geweest hem af te leggen: veertig ton hardware, meer dan twee vrachtwagens vol. Delen werden gerecycled en leven wellicht tot op de dag van vandaag voort.

Meer over