Huurlingen weer terug bij vrouw en kinderen

De vooral Zuid-Afrikaanse huurlingen die vorig jaar in Zimbabwe zijn opgepakt wegens coupplannen, zijn weer vrij. Maar in Zuid-Afrika wil de politie hen nog graag verhoren....

De mannen die vorige week de Chikurubi Maximum Prison in Harare verlieten, oogden sterk vermagerd. Bebaard, gekleed in groene gevangeniskleding en wandelend op slippers, verlieten ze het gebouw waarin ze ruim een jaar geleden werden opgesloten. In bussen maakten ze vervolgens de lange reis naar de Zuid-Afrikaanse grens.

De Zimbabwaanse autoriteiten weigerden de mannen over te vliegen. Te riskant, zeiden ze, om 62paramilitairen in een vliegtuig te zetten. Kenneth Pain, Louis du Preez, Raymond Archer en alle anderen hadden echter weinig weg van de in Hollywoodfilms figurerende macho-huurlingen die nog tot gewelddadige acties in staat zijn. Ze wilden snel naar de grensplaats Beit Bridge, waar hun vrouwen, kinderen en kleinkinderen stonden te wachten. De mannen die daar zondag arriveerden, oogden als een dwarsdoorsnede van de Zuid-Afrikaanse samenleving – blank, zwart en alles er tussenin.

Ze mochten doorreizen naar hun woonplaatsen, maar zullen een dezer dagen nog wel door de Zuid-Afrikaanse autoriteiten worden gehoord. ‘We geven ze even rust, ze hebben een zware tijd achter de rug. Het zou onmenselijk zijn hen nu te ondervragen’, zei Makhosini Nkosi, woordvoerder van de Scorpions, een politieeenheid die onder meer activiteiten van huurlingen bestrijdt.

Jarenlang was Zuid-Afrika leverancier van huurlingen, veelal blanke ex-militairen die zich niet thuis voelden in het ‘nieuwe’, gemengde leger. Het land kreeg daardoor een slecht imago in de rest van Afrika. Om daar iets aan te doen worden sinds 1998 huurlingen harder aangepakt. Onlangs nog werden twee Zuid-Afrikanen bestraft die betrokken waren bij een couppoging in Ivoorkust.

Eenzelfde lot wacht de ‘Harare 70’ wellicht ook, de mannen die op 7 maart 2004 op het vliegveld van Harare in een veertig jaar oude Boeing werden aangetroffen. Ze waren op weg naar de diamantmijnen van Congo, voor bewakingswerk, zeiden ze. Maar de Zimbabwanen, die waarschijnlijk waren getipt door de Zuid-Afrikaanse geheime dienst, beschuldigden hen ervan kalasjnikovs en raketwerpers te komen ophalen. Daarna zouden ze doorvliegen naar Equatoriaal-Guinea om een coup te plegen ten faveure van financiers, die uit zijn op de rijke olievelden in dat land. De Zimbabwanen hadden eerder al Simon Mann gearresteerd, die in Harare wapens wilde kopen.

De Zimbabwanen zetten de mannen in de cel. Tegelijkertijd werden in Equatoriaal-Guinea anderen opgepakt, onder wie de Zuid-Afrikaan Nick du Toit. Zij werden meteen tot lange gevangenisstraffen veroordeeld;Du Toit kreeg 34 jaar.

De mannen in Harare kwamen er beter van af. De Zimbabwanen konden hen weinig meer ten laste leggen dan illegale grensoverschrijding, waarop een jaar cel staat. Alleen Mann kreeg wegens illegale wapenhandel een zwaardere straf: vier jaar. De twee piloten zitten ook nog vast.

De andere 62 zijn vrij, maar wel wil Zuid-Afrika van hen horen wie de financiers van de veronderstelde couppoging zijn geweest. Mark Thatcher, zoon van Margaret Thatcher, heeft al toegegeven dat hij betrokken was bij de plannen om het bewind van Obiang Nguema omver te werpen en de in Spanje verblijvende balling Severo Moto aan de macht te brengen.

Britse kranten noemden eerder ook olie-investeerder Eli Calil en de Britse zakenman Greg Wales. Ook Lord Jeffrey Archer, thrillerschrijver en ex-politicus met tal van schandalen op zijn naam, zou geld hebben gestort op de rekening van Simon Mann. Ze hoopten naar alle waarschijnlijkheid veel geld te kunnen verdienen in Equatoriaal-Guinea, dat ook wel het ‘Koeweit van Afrika’ wordt genoemd, dankzij de door hen gesteunde nieuwe regering.

De huurlingen zelf zouden daar slechts een schijntje van hebben gekregen. Een aantal van hen is veteraan van Bataljon32, de Angolese eenheid geharde bush fighters die in de jaren zeventig en tachtig met het Zuid-Afrikaanse leger vocht in Angola en Namibië.

Na afloop van deze oorlogen kregen de Angolezen de Zuid-Afrikaanse nationaliteit en mochten ze wonen in Pomfret, ‘huurlingenstad’ , in de stoffige Kalahari-woestijn. Daar bieden de mannelijke inwoners zich nog steeds aan als goed getrainde huurlingen, of ‘veiligheidsfunctionarissen’, zoals ze zelf zeggen. Ander werk is er niet in Pomfret. Het land is te droog om te bewerken, de dichtstbijzijnde stad ligt 200 kilometer verderop.

Het enige dat de mannelijke bewoners rest, is te werken als ‘veiligheidsfunctionaris’ –zelfs in Irak, zoals een van de Pomfretters deze week zei.

Meer over