Huizen en bananen

Wie een huis of een banaan koopt en betaalt, is nog geen eigenaar. Huis en banaan worden eigendom van de koper door de levering....

Bananen worden geleverd doordat de verkoper de koper de macht geeft over de banaan; een boodschappentas is voldoende. Huizen passen niet in de boodschappentas, en daarom gaat de levering wat omslachtiger. Koper en verkoper moeten naar de notaris. Die maakt een akte op, die wordt ingeschreven in de openbare registers: het kadaster is de boodschappentas voor huizen. Levering en eigendomsverkrijging zijn helder.

Het probleem in de praktijk zit in de koop. Consumenten kopen tegenwoordig net zo gemakkelijk huizen als bananen, en volgens de wet is de mondelinge koop in beide gevallen bindend. Afspraak is afspraak. Maar gebonden zijn aan een banaan of aan een huis van drie ton maakt nogal wat uit. De wetgever wilde daarom de consument-huizenkoper beschermen, en bedacht dat de koop net als de levering bij de notaris moet plaatsvinden.

Makelaars en consumentenbonden protesteerden heftig. Vervolgens bedacht de wetgever dat de koop van huizen in elk geval schriftelijk moest, en dat de koper na de koop drie dagen bedenktijd heeft. Juristen houden echter niet van bedenktijd achteraf. Nadenken over de aankoop van een droompaleis kan beter vooraf.

Bovendien: waarover moet een consument drie dagen nadenken als hij geen deskundige hulp heeft en hij zijn paleis al heeft gekocht? De notaris of makelaar als hulpverlener? De Tweede Kamer lijkt verdeeld en dus gebeurt er niets. Gelet op de huizenmarkt is bescherming van consumenten dringend nodig. Die bescherming is het beste gewaarborgd middels de notaris, mits vaststaat dat hij, zoals de notariële Broederschap heeft beloofd, de koper geen extra kosten in rekening brengt. Gratis en voor niets, in Amsterdam gaat dat al jaren zo.

Blijkbaar verdienen de Amsterdamse notarissen genoeg aan de levering van huizen. Dan kunnen hun tarieven voor die levering ook wel naar beneden.

Roelf Stutterheim

De auteur is jurist aan de Universiteit van Amsterdam.

Meer over