Hoop in bange dagen

Hoe zou het nu met hem gaan? Dat vraag ik me al een dag of wat bezorgd af. Tot mijn stomme verbazing....

Arik Sharon, medeplichtig aan de slachtpartij in dePalestijnse vluchtelingenkampen Sabra en Chatilla in Libanon,begin jaren tachtig. Sharon, de man wiens wandeling langs demoskeeën op de Tempelberg in Jeruzalem de directe aanleidingvormde tot het uitbreken van de tweede Intifada. Sharon, die toenhij tot premier werd gekozen, resoluut brak met de halfhartigevredespogingen van zijn voorganger Barak. De man van deliquidaties van Palestijnse militanten. De kampioen van denederzettingen. Gezegend bovendien met het uiterlijk van eenRomeinse worstelaar en een stem die door merg en been gaat. Ikben vroom - of hypocriet - genoeg om niemand iets ergs toe tewensen. Maar wakker liggen van 's mans gezondheidstoestand is welweer het andere uiterste.

En toch is dat wat ik de afgelopen nachten heb gedaan. Kadima,Arik! Vooruit, man, beter worden! Kadima (Voorwaarts) is de naamvan de nieuwe middenpartij die Sharon aan het oprichten is enwaarbij zijn vroegere rivaal, de eeuwige verliezer,Nobelprijswinnaar Shimon Peres zich heeft aangesloten.

Wat er precies in Sharon is gevaren, zullen we waarschijnlijknooit weten. Gewissensbisse, zoals het zo mooi in het Duits heet,in het zicht van het naderende politieke en persoonlijke einde?Het besef, ingefluisterd door zijn vriend Peres, dat voor Israëlveiligheid en bezetting op den duur niet samengaan? Wellichtheeft hij, aangemoedigd door de vaak met de moed der wanhoopuitgesproken wens dat hij zich tot een generaal De Gaulle zouontwikkelen, een biografie gelezen van de Franse president dievrede sloot met de nationalisten in Algerije. Of is het gewoonijdelheid die hem ertoe brengt liever de geschiedenis in tewillen gaan als de man die Israël eindelijk vrede brengt dan alsde slager van Sabra en Chatilla?

Hoe dit ook zij, Sharon heeft in dit aflopende jaar een zeeropmerkelijke politieke wending gemaakt. Te beginnen met deeenzijdige Israëlische terugtrekking uit de Gazastrook,doorgezettegen het felle verzet in van niet alleen de kolonistenuit Gaza zelf en uit de westelijke Jordaanoever, maar ook van demeerderheid in zijn Likudpartij. Gaza is maar een klein gebiedje,maar toch was die stap van meer dan alleen symbolisch belang. Hijheeft namelijk duidelijk gemaakt dat zo'n ontruiming kán, ookal schreeuwenkolonisten moord en brand. De meerderheid in Israëlstond achter de terugtrekking.

Sharons volgende stap was van nog grotere betekenis.Doordrongen van het besef dat de nu al dwarsliggende Likud nooitakkoord zou gaan met territoriale concessies op de westelijkeJordaanoever - de vrijwel volledige ontruiming daarvan isvoorwaarde voor het ontstaan van een levensvatbaar Palestina endus voor een vredesregeling - heeft hij die partij verlaten.

Stel dat zijn kersverse partij Kadima in maart de verkiezingenwint, dan heeft een nieuwe regering-Sharon, mogelijk door eencoalitie met de vernieuwde en verjongde Arbeidspartij, de handenvrij om het vredesproces weer tot leven te wekken.

Zelfs afgezien van de lichte beroerte die Sharon zondag heeftgetroffen en die een levensgroot vraagteken zet bij zijnpolitieke toekomst, is dit misschien wat al te hoopvol. Om tebeginnen zal het denken van Sharon nog een stuk verder inbeweging moeten komen. Zijn huidige idee dat Israël zichverschanst houdt achter de veiligheidsmuur en Oost-Jeruzalem, isals vredesvoorstel een doodgeboren kindje. Geen enkele Palestijn,hoe gematigd ook, zal zich daardoor aangesproken voelen.

Ten tweede vereist ieder vredesproces actieve begeleiding doorde Verenigde Staten en president Bush heeft wel iets anders aanzijn hoofd. Ten derde en tot overmaat van ramp is het een chaosin het gebied dat nu onder beheer staat van de PalestijnseAutoriteit. President Abbas is de goede wil in eigen persoon,maar staat volkomen machteloos. Zijn Fatah wordt geteisterd dooreen heftige, deels met de wapens uitgevochten partijstrijd. Erbestaat een grote kans dat de fundamentalistisch-islamitischeHamas in januari de Palestijnse verkiezingen wint. Hamas houdtzich nu aan een bestand, maar streeft nog altijd naar devernietiging van de staat Israël.

Hamas is financieel afhankelijk en politiek nauw verbonden methet Iran van president Ahmadinejad. Diens uitspraken over deholocaust en over Israël maken de simpele denkers onder onshopelijk weer eens duidelijk dat het probleem in hetMidden-Oosten niet alléén te wijten is aan een halsstarrigIsraël. Het valt niet mee je voor te stellen hoe Israël, onderwelke regering dan ook, een akkoord zou kunnen sluiten met eenPalestijnse Hamas-regering. Het zijn kortom behoorlijk bangedagen. Met Sharon, ironisch genoeg, als voornaamste hoop. Gauwbeter worden, ouwe ijzervreter!

Meer over