Hongersnood in Zuid-Soedan is volgens VN voorbij, al blijft situatie 'uiterst fragiel'

's Werelds eerste officiële hongersnood sinds 2011 is voorbij - voorlopig althans. De VN melden een einde van de hongersnood in Zuid-Soedan, die in februari werd uitgeroepen en die de eerste was sinds zes jaar eerder zo'n toestand was afgekondigd in Somalië. In Zuid-Soedan kampen nog wel altijd meer mensen dan ooit met voedseltekort.

Twee vrouwen ontvangen noodhulp van het Rode Kruis in Thonyor, Zuid-Soedan Beeld afp
Twee vrouwen ontvangen noodhulp van het Rode Kruis in Thonyor, Zuid-SoedanBeeld afp

Als verklaring voor het einde van de hongersnood wijzen de VN op de humanitaire noodhulp die vanaf maart beschikbaar kwam voor Zuid-Soedan. In Nederland leverde een actie van Giro 555 bijvoorbeeld ruim 30 miljoen euro op, geld dat overigens ook bestemd was voor Nigeria, Somalië en Jemen - waar ook ernstige voedseltekorten bestaan, vaak als gevolg van gewapende conflicten. In Zuid-Soedan stellen sommige hulpverleners dat er ook veel druk is uitgeoefend op de regering om de noodhulp toe te laten.

De conclusies van de VN staan in de jongste 'Integrated Food Security Phase Classification' (IPC), een in 2005 opgezet systeem om verschillende maten van voedseltekorten te kunnen kwalificeren. De data worden verzameld in samenwerking met hulporganisaties in getroffen gebieden en zijn regelmatig onderwerp van discussie: zo zou het niet altijd haalbaar zijn om betrouwbare gegevens te verzamelen in vaak afgelegen gebieden, waar zich dikwijls gewapende conflicten afspelen.

Niettemin stellen de VN nu dat er niet langer hongersnood heerst in de districten Leer en Mayendit in het noorden van Zuid-Soedan. Formeel is er sprake van hongersnood wanneer zeker 20 procent van een bevolking minder dan 2.100 calorieën per dag binnenkrijgt, meer dan 30 procent van de kinderen ernstig ondervoed is, én er per dag op iedere 10.000 mensen twee sterven - of als er per dag op iedere 10.000 mensen vier kinderen sterven.

Ondanks alles verwachten de VN dat in juni en juli meer mensen dan ooit in Zuid-Soedan te maken zullen hebben met gebrek aan voedsel: 6 miljoen, ongeveer de helft van de totale bevolking. In mei gold dit nog voor 5,5 miljoen mensen. Naar schatting 1,7 miljoen mensen riskeren een 'noodsituatie qua voedselveiligheid', de vierde trede van vijf op de trap van het systeem om voedseltekorten mee te kwalificeren. Trede vijf is hongersnood.

De toestand in Zuid-Soedan blijft uiterst fragiel en kan makkelijk weer verslechteren, zeker zolang de oorlog in het land voortwoedt. Een dilemma voor hulporganisaties is dat het officiële einde van een hongersnood kan worden uitgelegd als een 'succes' richting donoren', maar dat het eveneens kan leiden tot een verslapping van de aandacht bij de geldschieters.

In buurland Oeganda begint vandaag nog wel een tweedaagse topbijeenkomst die 2 miljard dollar moet opleveren, al gaat het hierbij om geld voor de opvang van Zuid-Soedanese vluchtelingen in Oeganda en niet om geld voor humanitaire noodhulp voor Zuid-Soedan zelf. Oeganda huisvest inmiddels zo'n 1,25 miljoen vluchtelingen uit Zuid-Soedan, meer dan enig ander land. De 'solidariteitstop' wordt bijgewoond door VN-secretaris-generaal António Guterres.

Meer over de hongersnood in Zuid-Soedan

Met slimme marketing wist Giro555 in verkiezingstijd toch de aandacht te vangen. Zo wierf Giro555 in no time ruim 17 miljoen tegen honger.

Hoe kan hongersnood terug zijn in Afrika? Vier vragen over Afrikaanse voedselcrisis.

Valt Zuid-Soedan nog te helpen? Bij de zoveelste explosie van etnisch geweld in juli hebben heel wat hulpverleners het land verlaten - en het is de vraag of ze terugkomen. Koos Koen bleef, hij is dan ook veel gewend.

Meer over