Hongerige Mexicaanse boeren overvallen goederentreinen 'We stelen om te kunnen overleven'

Even na het invallen van de duisternis verlaat Luis Hernández Suárez de hut op de Atitla-berg waarin hij met zijn gezin woont....

The Guardian

ACULTZINGO

Ze gaan goederentrein 14521 overvallen. De spoorweg kronkelt tussen de bergen door naar Mexico-stad. De groep legt een grote stapel keien op de rails. De machinist weet zijn trein net op tijd met veel piepen en knarsen tot stilstand te brengen. De overvallers breken drie wagons open, stelen ruim tweeduizend kilo graan en suiker, en vluchten de duisternis in.

Luis Hernández Suárez is onlangs zijn baan in de wegenbouw kwijtgeraakt, waarmee hij vier gulden per dag verdiende. Hij is de enige die wordt gepakt. De politie beschuldigt hem van het leggen van keien op de spoorbaan.

Terwijl hij wordt afgevoerd naar de gevangenis geeft hij een simpele verklaring voor zijn misdaad: 'Niemand heeft hier genoeg te eten. Veel vrouwen en kinderen sterven van de honger. Er is hier geen werk. We stelen omdat we honger hebben. We stelen om ons in leven te houden.'

Woordvoerders van de regering en de spoorwegen bevestigen in Mexico-stad dat er de laatste achttien maanden zeker tien goederentreinen zijn overvallen door wanhopige boeren die zeggen dat ze niets meer te eten hebben.

In de deelstaat Durango, duizend kilometer verder naar het noorden, beroofden honderden vrouwen en kinderen vorig jaar in een periode van vijf maanden zeker zes goederentreinen. Kinderen van elf tot dertien jaar werden er door hun moeders en oma's op uitgestuurd om de rails te blokkeren en de treinen tot stilstand te brengen. Na het plunderen van de wagons namen ze de vlucht met de gestolen zakken graan achterop hun fiets.

De politie en onafhankelijke criminologen wijten de schaamteloze overvallen aan de armoede. Na twee jaar economische recessie is die alleen maar toegenomen. Hoewel Mexico macro-economisch aan de beterende hand is, is de armoede buiten de grote steden groter geworden. Op het platteland schrikken de boeren nergens meer voor terug om aan voedsel te komen.

Woordvoerders van de spoorwegen zeggen echter dat de overvallen niet het werk zijn van radeloze en hongerige boeren. Volgens de spoorwegen zitten er goed georganiseerde criminele bendes achter, die vrouwen en kinderen inhuren en als dekmantel gebruiken.

'De leiders van de bendes verschuilen zich achter vrouwen en kinderen. De organisatoren proberen de indruk te wekken dat de treinen worden overvallen door arme Mexicanen die honger hebben', zegt Miguel Tirado Rasso, woordvoerder van de Mexicaanse Spoorwegen.

De criminaliteit is schrikbarend toegenomen sinds president Zedillo in december 1994 de peso devalueerde en zijn land in een van de ernstigste recessies uit de Mexicaanse geschiedenis stortte. In de meeste steden en dorpen is het aantal inbraken, autodiefstallen en overvallen tot recordhoogten gestegen. De economie vertoont weer tekenen van herstel - de groei wordt dit jaar geraamd op 4 procent - maar de criminaliteit neemt niet af.

De Mexicaanse spoorlijnen zijn aan het einde van de negentiende eeuw aangelegd. Het netwerk werd al spoedig een ikoon van het Mexicaanse nationalisme. Ze verenigden het land, zowel letterlijk als figuurlijk, en speelden een sleutelrol tijdens de revolutie (1910-'17), toen de militairen per trein naar de belangrijkste slagvelden werden vervoerd. Nu president Zedillo de spoorwegen bij opbod verkoopt aan hoofdzakelijk Amerikaanse bedrijven, is er van dat trotse gevoel - de spoorwegen als bindende factor - niet veel meer over.

Voordat de inwoners van Acultzingo goederentrein 14521 overvielen, hadden er al eerder soortgelijke berovingen van graantreinen plaatsgevonden: bij Monterrey in de noordelijke industriezone, bij Guadalajara, vijfhonderd kilometer ten noordwesten van de hoofdstad, en de zes in de deelstaat Durango vorig jaar.

'Daar in de bergen hebben de mensen niets', meent Moisés Vaz Gutièrrez, de assistent van de priester in Aultzingo. 'Ze kappen en verkopen hout. Daar verdienen ze drie gulden per dag mee. De landarbeiders krijgen ongeveer net zo veel.'

Meer over