Reportage

Hongarije zit dicht, lang leve Kroatië

Nu de Hongaarse grens is gesloten, zoeken migranten alternatieve routes om Europa binnen te komen. De grens met Kroatië ligt open. Maar voor hoelang nog?

Jan Hunin
Een groep Syriërs vanuit de Servische stad Sid woensdag naar de Kroatische grens Beeld Daniel Rosenthal
Een groep Syriërs vanuit de Servische stad Sid woensdag naar de Kroatische grensBeeld Daniel Rosenthal

Het begint met een druppel. Iets na tweeën in de namiddag slaat de taxi van Abdullah, Imad, Mohammed en Shiar in de buurt van de Servische stad Šid een veldweg in; de vier jonge Koerden stappen uit en beginnen tussen de maisvelden in de richting van de Kroatische grens te wandelen. 'We zien wel wat het wordt', zeggen ze.

Het duurt niet lang voor ze gevolgd worden door een familie uit de Syrische kustplaats Latakia, en daarna houdt het eigenlijk niet meer op. De druppels worden een stroompje en het stroompje een stroom.

En zo stappen in de loop van woensdagnamiddag honderden vluchtelingen in groepjes in de richting van de Kroatische grens. Zo veel mensen hebben deze veldweg nog nooit bewandeld.

Ver hoeven ze niet te lopen. Van de weg waar ze door hun taxichauffeur zijn afgezet tot aan de grens is het hooguit een kilometer.

De toestroom is het gevolg van de blokkade aan de Servisch-Hongaarse grens. Nu Boedapest die grens heeft afgesloten, zit er voor de vluchtelingen niets anders op dan een andere weg te zoeken, en dat doen ze, zoals water, volgens de wet van de minste weerstand.

Probleem

Dat ze voor Kroatië kiezen, komt niet als een verrassing. Vanuit Belgrado, waar de meeste vluchtelingen passeren, is het amper honderd kilometer tot aan de grens. Roemenië, net als Kroatië lid van de Europese Unie, is ook een optie, maar vandaar zouden ze later opnieuw Hongarije op hun weg vinden, en dat willen de meeste vluchtelingen gezien de vijandige houding van de regering in Boedapest ten koste van alles voorkomen. In Kroatië hebben ze dat probleem niet. Ze hoeven maar de grens met Slovenië, een Schengenland, over te steken en de weg naar Oostenrijk en Duitsland ligt voor hen open. Bovendien maakten de Kroatische autoriteiten woensdag duidelijk niet van plan te zijn de vluchtelingen iets in de weg te leggen. 'Ze willen niet naar Kroatië en daarom zie ik niet in waarom het een probleem zou zijn hen te laten passeren', zei premier Zoran Milanovic, een sociaal-democraat, in het parlement.

En zo moest woensdag in het busstation van Belgrado de vlak bij de Hongaarse grens gelegen bestemming Subotica langzaam maar zeker wijken voor het aan Kroatië grenzende Šid. Hongarije is dood, lang leve Kroatië!

De hoop dat Hongarije de vluchtelingen doorgang zou verlenen, stierf niet onmiddellijk. Dinsdagavond, bijna een dag nadat Boedapest de deur op slot had gedaan, stroomden aan de grensovergang van Horgoš nog altijd de vluchtelingen toe. Wie geen tentje had, moest onder de blote hemel slapen. Er speelden zich wanhopige taferelen af. Een zwangere vrouw had last van weeën. Hulpverleners van Artsen zonder Grenzen ontfermden zich over haar.

Vluchtelingen komen 's nachts aan bij de Hongaarse grens Beeld Daniel Rosenthal
Vluchtelingen komen 's nachts aan bij de Hongaarse grensBeeld Daniel Rosenthal

Uitzichtloos

'Wie naar Hongarije wil, moet zich eerst laten registreren', zei een kapitein van de Hongaarse politie. Samen met zijn manschappen hield hij de wacht achter een metershoog hek. Weinigen die hem willen geloven. Sinds dinsdag worden vluchtelingen die in Hongarije asiel aanvragen zonder pardon het land uitgezet.

De Hongaren spelen het spel slim, legt Laura Cserba, zelf een Hongaarse, uit. Ze is samen met vrienden vanuit Boedapest naar de grens gereden om de vluchtelingen bij te staan.

'Wie zich niet heeft laten registreren in Servië, vliegt terug. Wie zich wel heeft laten registreren ook, onder het mom dat Servië een veilig land is. In Hongarije hebben we daar een woord voor', vertelt Cserba. 'Csurni-csavarni. Het is een uitzichtloze toestand.'

Wachten

Woensdagnamiddag hebben de vluchtelingen die vanuit Belgrado richting Kroatië trekken weinig problemen. Op weg naar de grens is er niemand die hen ook maar iets in de weg legt. De Servische politie is nergens te bekennen.

Toch zijn ze er niet helemaal gerust op. 'We weten niet wat ons te wachten staat', zegt Abdullah, een van de vier jonge Koerden. Zijn enige bagage bestaat uit een rugzakje.

Liefst van al zou Abdullah ongezien de grens oversteken, maar dan had hij het elders moeten proberen. De Kroatische politie staat hen op te wachten. Zover het oog reikt, zijn politiewagens te zien.

Toch denkt de 24-jarige decorateur er niet aan rechtsomkeer te maken. Gedwee volgen hij en zijn maten de instructies van de politie. Ze moeten in een klaarstaande arrestantenbus stappen.

Het maakt niet bepaald een positieve indruk, maar voor de deur op slot gaat, stelt een Kroatische politieman hen gerust. 'Wees niet bang. Alles komt goed.'

Vluchtelingen slaan hun kamp op bij een winkelcentrum Beeld Daniel Rosenthal
Vluchtelingen slaan hun kamp op bij een winkelcentrumBeeld Daniel Rosenthal
null Beeld De Volkskrant
Beeld De Volkskrant
Meer over