Hongarije centraal in migratieroute

Van Griekenland via de Balkan naar Hongarije - en dan door naar West-Europa: dat is nu de populairste route van migranten. Hongarije bouwt al een metershoog hek.

Jan Hunin
Vluchtelingen die Europa via Griekenland hebben bereikt klimmen in Gevgelija, Macedonië in een trein die naar Servië gaat. Van daar hopen zij Hongarije te bereiken. Beeld EPA
Vluchtelingen die Europa via Griekenland hebben bereikt klimmen in Gevgelija, Macedonië in een trein die naar Servië gaat. Van daar hopen zij Hongarije te bereiken.Beeld EPA

Griekenland is Italië voorbijgestoken als de belangrijkste toegangspoort tot de Europese Unie. Volgens Frontex, het agentschap dat verantwoordelijk is voor de bewaking van de Europese buitengrenzen, kwamen 80 duizend asielzoekers in de eerste helft van 2015 via een van de Griekse eilanden de Europese Unie binnen. Dat zijn er 13 duizend meer dan via Italië, dat samen met Griekenland het gros van de vluchtelingenstroom voor zijn rekening neemt. Vorig jaar kregen de Italianen nog vier keer meer vluchtelingen dan de Grieken te verwerken.

Die ommekeer heeft te maken met de recente toestroom van vooral Syrische asielzoekers. Vanuit het Midden-Oosten is Griekenland veel gemakkelijker te bereiken dan Italië. Van de Turkse kust kun je de Griekse eilanden zien liggen; een rubberbootje volstaat om naar de Europese Unie te roeien. 'Voor 500 euro kun je al een plaats in een bootje kopen', legt woordvoerder Ewa Moncure van Frontex uit. Dat is veel goedkoper dan een overtocht vanuit het door burgeroorlog getroffen Libië, en veiliger ook. Eigenlijk maken alleen Afrikanen gebruik van die laatste route.

Oorlogen

Voor de meeste vluchtelingen die via Turkije de Europese Unie binnenkomen, behalve Syriërs vooral Afghanen en Irakezen, betekent Griekenland niet het eindstation. Via Macedonië en Servië reizen ze door naar Hongarije. Het voormalige Oostblokland kreeg de voorbije maanden naar schatting 40 duizend vluchtelingen te verwerken, vooral Syriërs. Omdat Hongarije deel uitmaakt van de Schengenzone kan vanuit dat land zonder veel problemen naar West-Europa gereisd worden.

Voor Hongarije is het al de tweede keer in een half jaar tijd dat het door een vluchtelingengolf wordt overspoeld. Begin dit jaar kwamen meer dan 20 duizend Kosovaarse asielzoekers het land binnen. De toestroom nam pas af na samenwerking met de Servische en Kosovaarse autoriteiten.

Voor de vluchtelingen uit het Midden-Oosten en Azië die tegenwoordig Hongarije binnenstromen, ligt een oplossing minder voor de hand. Zij komen uit landen waar oorlogen woeden en sinds Athene in 2011 door het Europese Hof van de Rechten van de Mens werd veroordeeld voor zijn slechte behandeling van asielzoekers, mogen ze niet naar Griekenland teruggestuurd worden.

Politie commotie

Die toestand heeft in Hongarije, een etnisch homogeen land, voor politieke commotie gezorgd. Op initiatief van premier Viktor Orban, wiens partij in de opiniepeilingen de hete adem in de nek voelt van het extreem-rechtse Jobbik, werd vorig week wetgeving aangenomen waardoor illegale immigranten gemakkelijker het land uitgezet kunnen worden. Eerder was al een overheidscampagne gelanceerd waarin de vluchtelingen - in het Hongaars - werd opgeroepen de Hongaarse wetten en cultuur te respecteren en vooral het werk van de Hongaren niet af te pakken.

Of voor dat laatste te vrezen valt, valt sterk te betwijfelen. Net als voor de Kosovaren in het begin van het jaar is voor de meeste Syriërs Hongarije niet meer dan een tussenstop op weg naar een rijker, West-Europees land. 'Eigenlijk is alleen de nationaliteit van de vluchtelingen veranderd', vertelt Timea Kovacs. Als medewerkster van het Helsinki Committee for Human Rights werkt ze in de Hongaarse grensstad Szeged. 'In plaats van Kosovaren zijn ze Syriërs. Zodra ze hun asielaanvraag hebben ingediend, reizen ze verder.' Pas wanneer de vluchtelingen opnieuw worden opgepakt, kunnen ze naar Hongarije worden teruggestuurd, maar zelfs dat is niet zeker. Vorige maand dreigde premier Viktor Orban ermee de deuren te sluiten voor asielzoekers die door andere EU-lidstaten worden teruggestuurd.

Viktor Orban. Beeld reuters
Viktor Orban.Beeld reuters

Indammen

Toch lijkt de Hongaarse regering liever het zekere voor het onzekere te nemen. Om de vluchtelingenstroom in te dammen werd vorige week langs de 175 kilometer lange grens met Servië begonnen met de aanleg van een hek van 4 meter hoog. Tegen eind dit jaar moet het af zijn.

Hongarije volgt daarmee het voorbeeld van Griekenland en Bulgarije, die hun landgrens met Turkije van een afsluiting voorzagen. De vraag is of daarmee het probleem is opgelost. Zoals aan de grens met Turkije dreigt de vluchtelingenstroom zich te verplaatsen naar elders. Behalve aan Servië grenst Hongarije aan Roemenië, dat eveneens in aanmerking komt als transitland. Maar voorlopig vaart Orban wel bij zijn kordate aanpak. Sinds hij zijn pijlen op de immigranten heeft gericht, is zijn Fidesz-partij voor het eerst in een half jaar tijd gestegen in de peilingen.

Om de vluchtelingenstroom in te dammen werd vorige week langs de 175 kilometer lange grens met Servië begonnen met de aanleg van een hek van 4 meter hoog. Beeld anp
Om de vluchtelingenstroom in te dammen werd vorige week langs de 175 kilometer lange grens met Servië begonnen met de aanleg van een hek van 4 meter hoog.Beeld anp
null Beeld de Volkskrant
Beeld de Volkskrant
Meer over