Holtwijk zette juiste toon in Oranje-debat

Sinds Ineke Holtwijk, correspondente van de Volkskrant in Latijns-Amerika, op 31 augustus 1999 onthulde dat kroonprins Willem-Alexander een Argentijnse vriendin had die Máxima Zorreguieta heet, is de publiciteit over het jonge stel in golven door de media gerold....

Voorlopig zwaartepunt was de krant van zaterdag 31 maart met drieënhalve pagina nieuws over de verloving. Elke opleving in de aandacht voor Máxima en haar prins werd steeds begeleid door brieven van lezers die vinden dat de Volkskrant zich niet moet laten meeslepen door sprookjes en die de redactie aansporen vooral kritisch te blijven.

Zo ook deze weken. A. Koning uit Amsterdam: 'Wat lees ik in mijn kwaliteitskrant? Waar ze komt begint de lucht te tintelen. Jongens en meisjes journalisten, veeg het kwijl van de bekkies, stop met kwispelen en blijf kritisch nieuws vergaren.' J. Abbing: 'De Volkskrant heeft zich verlaagd tot weerzinwekkend tabloid-niveau.' Enige abonnees hebben last van plaatsvervangende schaamte bij het lezen van royalty-stukken.

Nieuws over het Koninklijk Huis wordt sinds de jaren tachtig in de Volkskrant behandeld als elk ander belangrijk onderwerp. Ontwikkelingen rond het staatshoofd en haar familie zijn staatsrechtelijk interessant. Maar de krant schuwt evenmin de menselijke kanten van de koningin en haar familie. In die context is het van belang wie de kroonprins tot vrouw kiest. Zij wordt immers de nieuwe prinses of koningin.

De aanloop tot de verloving van Willem-Alexander met Máxima werd beheerst door het politieke verleden van vader Jorge Zorreguieta. In de beeldvorming over hem hebben de artikelen van Holtwijk een bepalende rol gespeeld. Daags na haar onthulling van de romance zette Holtwijk de toon in het artikel Zorreguieta 'had geen vuile handen', waarin hem een marginale rol onder Videla wordt toegeschreven.

In de maanden daarop heeft Holtwijk degelijk onderzoek gedaan. Ze richtte zich op de situatie voor en tijdens het bewind van Videla (1976-1982) en probeerde in goed gedocumenteerde artikelen de rol van Zorreguieta als staatssecretaris en minister van Landbouw in de juiste Argentijnse context van die tijd te plaatsen. Haar eerste melding dat het hier om een 'kleine vis' ging werd slechts bevestigd.

Holtwijks berichten uit Argentinië beïnvloedden ook de hoofdartikelen. De krant nam een gematigde houding aan. In een commentaar (24 november 2000) schreef de Volkskrant zelfs onvoldoende grond te zien Zorreguieta weg te houden bij het huwelijk van zijn dochter, noch hem te vragen afstand te nemen van zijn verleden. Toen premier Kok dat wist af te dwingen, werd hij daar evengoed door de krant om geprezen.

In het Nederlandse debat over de 'foute' vader van Máxima, dat in de loop van vorig jaar ontbrandde, werd de rol van Zorreguieta onder Videla keer op keer uitvergroot. Holtwijk mengde zich één keer in die discussie, toen ze deze 'onthullingen' in een analyse op 8 maart afdeed als 'pseudo-feiten'. In het Volkskrant Magazine van 17 maart scheef ze opnieuw overtuigend over de 'kleine man in de vuile oorlog'.

L. Miedema uit Amersfoort verwijt Holtwijk de zaak-Zorreguieta te zeer vanuit de Argentijnse oogpunt te bezien en daarbij het verschil tussen Nederlandse en Argentijnse opvattingen over democratie en mensenrechten te bagatelliseren.

Dat de Argentijnse observaties van Holtwijk klopten, werd bevestigd door professor M. Baud, die op verzoek van Kok de doopceel van vader Zorreguieta lichtte. Hij dicht hem een geringe rol toe, maar acht hem naar Nederlandse maatstaven wel 'fout'. Jorge mag niet op de bruiloft komen.

Holtwijk publiceerde rond de verloving twee uitstekende paginagrote portretten van Máxima en haar vader. Daarin heeft ze veel persoonlijke gegevens over de koningin-in-spé en Jorge Zorrequieta verwerkt. Over de schoolopleiding, de sfeer in huize-Zorreguieta en de relatie tussen vader en dochter. Onmisbaar voor de lezer die een kloppend beeld wil krijgen van de toekomstige bewoonster van Huis Ten Bosch en het milieu waaruit ze stamt.

J. van den Herik en S. van der Werf kregen 'lichte braakneigingen' bij het lezen van Máxima's portret. Ze willen verschoond blijven van society-gegevens over Máxima's succes bij mannen en haar intelligentie. 'Kunnen jullie deze journalist niet uithuwelijken aan De Telegraaf?', vragen zij zich af. Liever niet. Zoveel kwaliteitsverlies kan de Volkskrant zich niet permitteren.

Meer over