Hoezo, dit land geen fraudeland?

Het regeringsstandpunt dat Nederland geen fraudeland is, blijkt voor een flink deel gebaseerd op drijfzand. Premier Balkenende had de Tweede Kamer een brief geschreven, waarin hij betoogde dat Nederland niet corrupt is....

De premier baseerde zich in zijn brief op het 'gezaghebbende instituut Transparency International' (TI), dat zich ten doel stelt fraude te bestrijden. Nederland prijkt op de index die TI jaarlijks uitgeeft op een mooie zevende plaats van minst corrupte landen . Nederland is de laatste jaren zelfs twee plaatsen gestegen. De voorzitter van Transparency International Nederland, prof. Hans de Doelder, zegt evenwel zelf dat die zevende positie nattevingerwerk is. Oud-staatssecretaris Michel van Hulten, die zich al jarenlang verdiept in corruptie, meent bovendien dat de manier waarop Balkenende zich van de index bedient 'volstrekt niet mag'.

Beiden bestrijden dat TI, zoals in de brief aan de Kamer staat, 'een goed beeld geeft van de mate waarin fraude verspreid is', en dat 'onderzoek uitwijst dat het positieve beeld dat over Nederland bestaat, ''stabiel en overtuigend'' is'. Hans de Doelder, hoogleraar strafrecht aan de Erasmus Universiteit Rotterdam, is sinds twee weken voorzitter van Transparency International Nederland. Voordien lag de zaak hier 'op zijn gat', aldus De Doelder. Hij weet niet waar de organisatie haar gegevens vandaan haalt om de situatie in Nederland te beoordelen. 'Hier is geen kantoor, nauwelijks een afdeling.'

Belangrijker is dat TI geen feitelijke corruptie of fraude onderzoekt, omdat die zaken zich nu eenmaal aan het zicht onttrekken. Daarom stelt de organisatie zich sinds de oprichting in 1995 tevreden met 'corruptie-perceptie'. Anders gezegd: of ondervraagden de indruk hebben dat een land corrupt is. De Doelder: 'Er is geen bewijs, men denkt of hoopt dat het goed gaat. '

TI-voorzitter De Doelder is ook al niet onder de indruk van de stijging van 9 naar 7 op de index. 'Ik mis argumenten. Er komt nu zoveel naar buiten over fraude . Dat zou je als het goed is terug moeten zien op de positie op de index.' Daarvan is geen sprake. Ook Van Hulten wantrouwt de lijst.

Volgens hem is sprake van een self-fulfilling prophesy: als de positie van een land eenmaal gevestigd is, verandert die niet meer.

Meer over