Nieuwsherstructureringsplan

Hoekstra stort KLM in interne crisis na ‘rampzalige’ week voor luchtvaartbedrijf

Minister Wopke Hoekstra van Financiën wijst het herstructureringsplan voor KLM in zijn huidige vorm af. Met zijn eis stort de minister de luchtvaartmaatschappij in een nieuwe interne crisis. 

Minister Wopke Hoekstra van Financiën vertrekt na zijn overleg met zijn Franse ambtgenoot Bruno Le Maire.Beeld Freek van den Bergh

Hoekstra wil dat het loonoffer, dat KLM en de bonden na moeizame onderhandelingen overeenkwamen, langer duurt dan nu is vastgelegd. De minister had vier weken geleden laten weten dat hij voor het eind van de maand een oordeel zou vellen over de maatregelen die KLM wil nemen om de ‘beïnvloedbare kosten’ met 15 procent omlaag te brengen. Dat was een van de eisen die de minister stelde aan een lening en kredietgaranties van samen 3,4 miljard euro voor KLM. Vrijdag werd bekend dat de plannen de minister niet ver genoeg gingen.

Hoekstra zegt dat de loonmatiging bij KLM moet voortduren ‘zolang de steun niet is terugbetaald en beëindigd’. Dat is voorzien in 2025. Directie en bonden hebben echter afgesproken niet verder te kijken dan 2022, als de huidige cao’s aflopen.

Spoedoverleg

KLM riep de bonden vrijdagmiddag bijeen voor spoedoverleg. De directie wil de onderhandelingen niet overdoen, maar komen tot een ‘commitment-clausule’, waarbij de bonden instemmen met de eis ‘om een arbeidsvoorwaardelijke bijdrage te blijven leveren conform de eis van het ministerie van Financiën’. Over de precieze invulling van die bijdrage gaan de bedrijven en de bonden zelf, voegt de directie toe. Voor zaterdag 12 uur 's middags moeten de partijen hebben getekend.

Zelfs die afspraak heeft een wankele basis. FNV Luchtvaart weigert zijn handtekening onder het akkoord met de directie te zetten, als niet voor alle ‘bloedgroepen’ bij KLM dezelfde voorwaarden geldt. De cao voor piloten loopt evenwel tot 1 maart 2022, die van grond- en cabinepersoneel tot 31 december van dat jaar. Dat zou betekenen dat de piloten, van wie een groot deel drie keer modaal verdient, eerder zijn ‘verlost’ van de loonmatiging.

Hoekstra spreekt tegen dat hij KLM en bonden met zijn eis overvalt. ‘De afgelopen weken is er veelvuldig overleg geweest tussen de diverse ambtenaren van de twee meest betrokken ministeries en KLM. En er zijn destijds natuurlijk ook gewoon goede afspraken gemaakt.’ 

Dat geldt volgens hem ook voor de duur van de loonmatiging. ‘Het is een van de kernonderdelen van de afspraken zoals we die gemaakt hebben. Dus ik zie ook niet hoe daar misverstanden over zouden kunnen zijn ontstaan.’

Miljardenlening

Hij noemt de eis tot het langdurig inleveren van loon niet onredelijk. ‘We zitten in een context waarin veel Nederlanders zich zorgen maken over hun baan. Ik zou nog maar eens willen benadrukken: het gaat hier om een bedrijf dat het meest gebruik heeft gemaakt van de NOW-regeling (de loonondersteuning voor bedrijven – red.), het enige bedrijf waar het kabinet de afgelopen jaren fors aandelen van heeft gekocht en ook het enige bedrijf waar we op het punt staan om een miljardenlening voor uit te schrijven. Dus dat daar iets voor wordt terugverlangd, omdat de belastingbetaler hier zijn steentje aan bijdraagt, ja, dat vind ik redelijk’, stelt Hoekstra.

FNV Luchtvaart wijst de gang van zaken af. ‘Als we afspraken over zaken als loonmatiging voor vijf jaar hadden moeten maken wat nu de bedoeling is, in plaats van voor 2,5 jaar, dan hadden we ons anders opgesteld.’ De bond vindt dat de minister zich niet mag mengen in de arbeidsvoorwaarden. Ook de eis dat er voor zaterdagmiddag 12.00 uur een handtekening van alle acht bonden moet staan valt verkeerd. ‘We krijgen het mes op de keel gezet. Een deadline van minder dan 24 uur is verkeerd. Zo ga je niet met nette partijen in de polder om.’

Het ‘nee, niet zo’ uit Den Haag kwam voor KLM na een week vol slecht nieuws. Vrijdag werd bekend dat het moederbedrijf Air France-KLM het derde kwartaal heeft afgesloten met een verlies van 1,7 miljard euro. De vooruitzichten voor het winterseizoen zijn zo slecht dat KLM eentiende van zijn vloot, twaalf vliegtuigen, op vliegveld Groningen-Eelde parkeert. Die toestellen komen maandenlang niet meer in actie. KLM denkt nog maar de helft van de vluchten uit te voeren die het vorig jaar vloog, toen de corona-pandemie alleen de luchtvaart in een deel van Azië in de war schopte.

Stevige gesprekken in Parijs

Daar kwamen woensdag de geluiden bij uit Parijs, dat de Franse regering zich voorbereidt op ‘stevige’ gesprekken over de toekomst van Air France-KLM. ‘Willen we echt een geïntegreerd bedrijf of niet?’, zei de Franse staatssecretaris van Transport in een vraaggesprek met persbureau Bloomberg. Volgens deze Jean-Baptiste Djebbari heeft KLM meer geprofiteerd van de fusie dan Air France. ‘Air France-KLM is niet echt een groep, weinig van de activiteiten worden gedeeld en de Nederlanders hebben te veel macht. De vraag is wat we moeten doen en wat we samen willen doen’.

Al sinds de fusie in 2004 in feit werd leeft in Nederland de vrees dat een grotere invloed van de Fransen zal leiden tot het wegvallen van activiteiten op Schiphol. Het behoud van de luchthaven als knooppunt in het internationale luchtverkeer is de belangrijkste drijfveer geweest voor de kabinetssteun aan KLM, de grootste gebruiker van Schiphol.

Meer over