Nieuws

Hoe werd er in de tien grootste steden gestemd?

Van opvallende nieuwkomers tot een afrekening met het zittende college: dit kozen de kiezers in de tien grootste Nederlandse steden tijdens de gemeenteraadsverkiezingen.

Hessel von Piekartz
In de Hofstad is Groep de Mos, van oud-PVV-Kamerlid Richard de Mos net als de vorige verkiezingen de grootste geworden. Ondanks een corruptieonderzoek naar hem en zijn partijgenoot en voormalig wethouder Rachid Guernaoui, stijgt zijn partij zelfs van acht naar negen zetels in de raad. Beeld Freek van den Bergh / de Volkskrant
In de Hofstad is Groep de Mos, van oud-PVV-Kamerlid Richard de Mos net als de vorige verkiezingen de grootste geworden. Ondanks een corruptieonderzoek naar hem en zijn partijgenoot en voormalig wethouder Rachid Guernaoui, stijgt zijn partij zelfs van acht naar negen zetels in de raad.Beeld Freek van den Bergh / de Volkskrant

Amsterdam

In de hoofdstad maakte de Partij van de arbeid een comeback. Volgens de voorlopige uitslag krijgt de partij negen zetels waarmee het de grootste wordt in de raad, ze hadden er vijf. GroenLinks, tijdens de vorige verkiezingen de grootste in Amsterdam, haalt acht zetels. De PvdA dankt de overwinning mogelijk aan de populariteit van lijsttrekker Marjolein Moorman die veel lof kreeg voor haar strijd tegen ongelijkheid in de gemeente.

D66 verliest een zetel en komt uit op zes zetels. Ook oppositiepartij VVD verliest waarschijnlijk een zetel en heeft nog vijf plekken in de raad. Forum voor Democratie verliest naar verwachting ook een zetel en houdt er nog één over.

Een van de grote winnaars onder de kleinere partijen is Bij1 dat er twee zetels bij krijgt en nu drie raadsleden levert. Ook nieuwkomers Volt en JA21 doen het goed en hebben nu beide twee plekken in de Amsterdamse raad. CDA’er Diederik Boomsma, die eerder deze week werd gekozen tot beste raadslid van Nederland, behoudt zijn zetel.

Rotterdam

De verkiezingen in Rotterdam kenmerken zich vooral door de historische lage opkomst van 38,9 procent. Tijdens de vorige gemeenteraadsverkiezingen ging nog 46,7 procent van de Rotterdammers naar de stembus. Van alle gemeenten heeft Rotterdam daarmee relatief de laagste opkomst.

Maar verder blijft juist veel bij het oude in de maasstad. Opnieuw is Leefbaar Rotterdam veruit de grootste. VVD en GroenLinks volgen op respectievelijk plek twee en drie met beide vijf plekken in de raad. Opvallend is dat de zes partijen tellende coalitie de meerderheid verliest. Doordat PvdA, D66 en CDA allen een zetel inleveren wordt het lastig om een college te vormen zonder Leefbaar, iets wat de partijen samen met CU/SGP, VVD en GroenLinks na de vorige verkiezingen wel lukte.

Net als op veel andere plekken in Nederland versplintert de raad in Rotterdam verder. Nieuwkomers Volt en en Bij1 krijgen beide twee zetels. Forum levert één raadslid.

Den Haag

In de Hofstad is Groep de Mos, van oud-PVV-Kamerlid Richard de Mos net als de vorige verkiezingen de grootste geworden. Ondanks een corruptieonderzoek naar hem en zijn partijgenoot en voormalig wethouder Rachid Guernaoui, stijgt zijn partij zelfs van acht naar negen zetels in de raad.

De lokale partij wordt op de voet gevolgd door D66, dat twee zetels wint en nu acht raadsleden levert. Ondanks dat Groep De Mos het initiatief mag nemen voor het vormen van een college, is het niet vanzelfsprekend dat het zich bezig gaat houden met het bestuur van de gemeente. D66 heeft al tijdens de campagne bekend maakte dat het niet met De Mos wil samenwerken zolang het politieonderzoek nog niet is afgerond.

Het huidige college van D66, VVD, GroenLinks, PvdA en CDA behoudt bovendien een meerderheid en zou dus in principe door kunnen. Zelfs zonder PvdA of CDA zou het college een krappe meerderheid behouden.

In Den Haag komt nieuwkomer Denk met 2 zetels in de raad. Forum krijgt 1 zetel.

Utrecht

Hoewel in veel grote steden niet al te veel verandert, lijkt er in Utrecht meer dan in andere gemeenten sprake van een kleine afrekening met het zittende college. De drie grootste partijen van de Utrechtse gemeenteraad lijden allemaal zetelverlies. GroenLinks levert flink in en gaat van 12 naar 9 zetels, D66 van 10 naar 8 en VVD van 6 naar 5.

Het verlies lijkt vooral ten gunstige van kleine en nieuwe partijen. Nieuwkomer Volt komt uit het niets met drie zetels in de raad. BIJ1 en lokale partij EenUtrecht komen beide met een zetel in de raad. Ook PvdA, het CDA en de Partij voor de Dieren winnen een zetel. Nieuwkomer Forum lukte het niet om een plek in de raad te veroveren.

Het huidige college van GroenLinks, D66 en ChristenUnie verliest door de uitslag de meerderheid in de raad. Door de versplintering zal er dus vermoedelijk een college met meer partijen moeten worden gevormd.

Eindhoven

GroenLinks zet de opmars in Eindhoven door. Tijdens de vorige gemeenteraadsverkiezingen lukte het de partij net niet om de grootste te worden en moest het de VVD voor zich dulden. Nu stijgt GroenLinks van 7 naar 9 zetels, de VVD levert juist 1 in en komt op 6 zetels.

Ook de nieuwkomers doen het goed in Eindhoven. Volt en Partij voor de Dieren komen beide de raad binnen met 2 zetels. Forum voor Democratie levert 1 gemeenteraadslid.

De PvdA, die het in veel andere gemeenten juist beter deed dan vier jaar geleden, moet in Eindhoven juist 1 zetel inleveren en houdt er 5 over. Ondanks het verlies van coalitiepartijen VVD en PvdA behoudt de huidige coalitie die verder uit GroenLinks en CDA bestaat de meerderheid in de raad.

Groningen

In studentenstad Groningen levert GroenLinks twee zetels in maar blijft het net als na de vorige verkiezingen de grootste in de raad. De PvdA haalt net als vier jaar geleden 6 zetels en blijft de tweede partij, gevolgd door D66 met 5 plekken in de raad.

De grote winnaars van de verkiezingen zijn Partij voor de Dieren, van 3 naar 4 zetels, en de studentenpartij Student en Stad dat zelfs er 2 zetels bij krijgt en nu in totaal 3 raadsleden levert. De lokale nieuwkomer Partij van het Noorden komt met 2 zetels de raad binnen.

Het stadsbestuur van Groningen gaat er hoe dan ook anders uitzien. De huidige coalitie van GroenLinks, D66, PvdA en ChristenUnie komt een zetel tekort voor een meerderheid.

Tilburg

Net als Rotterdam bleef de opkomst in Tilburg teleurstellend laag: minder dan 40 procent van de stemgerechtigde Tilburgers ging naar de stembus.

Maar anders dan in andere gemeenten is er in de stad sprake van een flinke politieke aardverschuiving. GroenLinks is verrassend de grootste geworden. De partij wint maar liefst 4 zetels en komt in totaal uit op 10 plekken in de raad.

Dat succes is zeer waarschijnlijk te danken aan GroenLinks-lijsttrekker Esmah Lahlah. In de afgelopen vier jaar zet ze als partijloze wethouder in het college. Om aandacht te vragen voor armoede leefde ze een maand op bijstandsniveau, ze verzachte de regels voor bijstandsgerechtigden. Ze werd uitgeroepen tot ‘beste lokale bestuurder’.

Lahlah onttroont Hans Smolders, die bij de vorige verkiezingen met zijn Lijst Smolders nog de grootste werd. De oud-chauffeur van Pim Fortuyn levert juist 4 zetels in en houdt er nog 6 over. In Tilburg komen Partij voor de Dieren (2 zetels), Forum voor Democratie (1 zetel) en lokale partij ONS Tilburg (1 zetel) nieuw in de raad.

Almere

In Almere levert de top drie van de zittende partijen flink in. Ondanks het verlies van 2 zetels blijft de VVD met 6 zetels de grootste in de raad. Ook de PvdA verliest flink en moet het doen met 4 zetels, 3 minder dan de vorige verkiezingsuitslag. Door dat verlies is de PVV met 5 zetels de tweede partij in de raad, al leveren ook zij een zetel in.

De nieuwkomers doen het opvallend goed in Almere. Forum, 50plus en BIJ1 komen allemaal met 2 zetels in de raad. Ook Denk levert voor het eerst een raadslid in de Flevolandse gemeente.

De vorming van een college dreigt door de versplintering nog een hele opgave te worden. De PVV werd de afgelopen jaren steevast buiten het college gehouden. Maar zonder deelname van de tweede partij zijn er minsten zes partijen nodig om een meerderheid te behalen.

Breda

Ondanks een klein verlies van 1 zetel blijft de VVD met 10 raadsleden de grootste partij van Breda. D66 groeit en wordt met 7 zetels de tweede partij. Daarmee neemt het de plek in van het CDA dat 2 zetels inlevert en er nog 6 overhoudt.

Van grote politieke verschuivingen is in Breda dus geen sprake. Het huidige college van VVD, D66 en PvdA behoudt met in totaal 21 zetels de meerderheid.

De SP doet het net als in veel andere gemeenten slechter dan tijdens de vorige verkiezingen en halveert naar 2 zetels. In Breda melden drie nieuwe partijen zich in de raad. De Partij voor de Dieren komt met 2 zetels in de raad, Forum en LPF Breda mogen beide 1 raadslid leveren.

Nijmegen

Waar in andere grote studentensteden vooral landelijke partijen hoog scoren, vorm Nijmegen toch een opvallende trendbreuk. De Stadspartij Nijmegen gaat van 3 naar 7 zetels in de raad, waarmee de lokale partij meer dan verdubbelt en plots de tweede in de raad is.

GroenLinks blijft de grootste in Nijmegen, maar levert gaat wel van 11 naar 9 zetels. D66 is met 6 zetels nu derde achter de Stadspartij. De democraten hadden gehoopt de grootste te worden in Nijmegen, waar ze tijdens de Kamerverkiezingen nog de meeste stemmen binnenhaalden. Net als GroenLinks verliest coalitiepartij SP 2 zetels. Daardoor heeft het college van die twee partijen samen met D66 niet langer een meerderheid in de raad.

Van versplintering in de gemeenteraad van Nijmegen is opvallend genoeg geen sprake. Er komt zelfs één partij minder in de raad. 50plus verliest de enige zetel. Zowel nieuwkomers Forum als Denk lukte het niet om genoeg te stemmen te halen voor een plek in de raad.

Meer over