Hoe vervuild is de lucht boven Tianjin?

Het ontplofte opslagterrein voor gevaarlijke stoffen in de Chinese havenstad Tianjin ligt volgens de geldende regelgeving veel te dicht bij woonwijken. Een veiligheidszone van een kilometer zonder openbare gebouwen en woningen is wettelijk verplicht, maar in Tianjin staan binnen die zone woontorens met in totaal 5600 huishoudens. Nadat hun huizen zijn vernield door zware explosies, waarbij tot dusver 56 doden en ruim 700 gewonden vielen, zijn de omwonenden allemaal geëvacueerd.

Uitgebrande auto's op de rampplek in Tianjin. Beeld anp
Uitgebrande auto's op de rampplek in Tianjin.Beeld anp

Projectontwikkelaar Vanke zei vrijdag in de krant 21st Century Herald dat hij tijdens de bouw van de woonwijken nooit informatie had gekregen over chemische stoffen. 'Er zouden alleen gewone goederen worden opgeslagen.'

Op het bedrijfsterrein van Ruihai Logistics staat een waslijst aan gevaarlijk gif. Calciumcarbide bijvoorbeeld, dat ontploft als het nat wordt. Mogelijk hebben brandweerlieden zonder het te weten de allesverwoestende explosie veroorzaakt, door het eerste brandje op woensdagavond met water te blussen. Dat kan een kettingreactie hebben veroorzaakt, met als gevolg twee explosies die zo hevig waren, dat satellieten in de ruimte ze konden waarnemen. In totaal zijn volgens de gemeente Tianjin 17 duizend mensen de dupe geworden van de ramp.

Naast calciumcarbide sloeg Ruihai in containers en kratten nog tientallen chemicaliën op, die na contact met water exploderen. Het gezaghebbende tijdschrift Caijing meldt dat de eerste groep brandweerlieden op de rampplek geen enkele informatie over de aanwezigheid van gevaarlijke stoffen kreeg. Gisteren werd een 19-jarige brandweerman, die vanaf de eerste brandmelding aan het werk was tussen de gloeiend hete containers, nog levend uit de smeulende ravage gehaald.

De rampplek in Tianjin vanuit de lucht. Er is onduidelijkheid over de stoffen die vrij zijn gekomen bij de explosies. De smogmeter-app biedt ook geen uitsluitsel. Beeld anp
De rampplek in Tianjin vanuit de lucht. Er is onduidelijkheid over de stoffen die vrij zijn gekomen bij de explosies. De smogmeter-app biedt ook geen uitsluitsel.Beeld anp

Onduidelijkheid over risico's

Langzaam sijpelen in China details naar buiten over de fouten die de industriële ramp in Tianjin hebben veroorzaakt. Maar de autoriteiten zelf bieden weinig transparantie. Nog steeds is onduidelijk wat er nu precies bij Ruihai Logistics was opgeslagen. 'De registratie van de giftige stoffen door het bedrijf is deels vernietigd door de explosies, en de informatie die we hebben kunnen achterhalen is in tegenspraak met de gegevens van de douane', aldus Gao Huaiyou van de gemeentelijke afdeling Industriële Veiligheid in Tianjin.

De autoriteiten doen daarom vrijdag maar helemaal geen uitspraken over risico's voor omwonenden. 'We weten niet welke gevaarlijke stoffen er stonden en daarom nemen we aan dat de situatie veilig is', aldus de plaatselijke milieuautoriteiten.

Zo kan het dat politiemannen aan de rand van het rampgebied met gasmaskers op in auto's met gesloten ramen zitten, terwijl een kilometer verderop ouderen schijnbaar zorgeloos met hun dagelijkse boodschappen naar huis wandelen. Zonder mondkapje, want de smogmeter, de razend populaire Chinese app voor luchtvervuiling, staat voor de straten rond het rampgebied op groen. Die frisse tint betekent: een prima dag voor buitensport en zet die ramen maar lekker open.

'We monitoren op tien locaties de luchtkwaliteit op de zes gebruikelijke waarden voor gewone smog en die zijn normaal', meldt de milieudienst. Probleem is dat de chemische verbindingen in de gifwolk boven het rampgebied niet tot de normale ingrediënten van smog behoren. 'We weten niet wat er verbrand is, dus kunnen we niets over voorzorgsmaatregelen zeggen.'

Met behulp van de populaire smogmeter-app kunnen Chinezen de vervuiling van de lucht checken. De app geeft aan dat mondkapjes rond Tianjin niet nodig zijn en sporten buiten de deur is ook geen probleem. Beeld
Met behulp van de populaire smogmeter-app kunnen Chinezen de vervuiling van de lucht checken. De app geeft aan dat mondkapjes rond Tianjin niet nodig zijn en sporten buiten de deur is ook geen probleem.Beeld

Gebrek aan informatie

En dat terwijl de ongerustheid en frustratie bij de Chinezen over het gebrek aan informatie over nadelige gevolgen voor de gezondheid beginnen op te spelen. De hashtag #TianjinExplosieWaarheid is trending, maar de staatscensor schrobt de sociale media schoon als kritische berichten of ongeautoriseerde informatie over chemische stoffen te vaak worden doorgestuurd. Bijvoorbeeld een waarschuwing van Greenpeace Azië, die zegt dat de chemische verbindingen in de rook die nog steeds over het ramgebied walmt gevaarlijk zijn in combinatie met regen. Voor dit weekeinde zijn buien voorspeld.

Brandweerlieden en militairen die in chemische rampen zijn gespecialiseerd dringen vrijdag steeds dieper door tot de nawalmende brandhaarden. Daar staan 700 ton zwaar giftige sodium cynanide en andere licht ontvlambare chemicaliën, die ze onschadelijk moeten zien te maken. 'Veel verschillende stoffen met verschillende eigenschappen staan door elkaar en dat kan elk moment tot chemische reacties of ontploffingen leiden', zegt Zhou Tian, hoofd van politie en brandweer in Tianjin.

Dat onheilspellende scenario staat in schril contrast met de rooskleurige evaluatie door de Academie Milieukunde in Tianjin, die vorig jaar geen enkel probleem zag in de combinatie van chemicaliën en dichtbevolkte woonwijken. 'Brand of ontploffingen zullen geen grote impact hebben, want de brandweer kan snel genoeg ter plaatse zijn om te blussen, waarmee het vrijkomen van giftige stoffen beheersbaar is.'

Meer over