Hoe prins Charles de monarchie redde

KONINGIN Victoria werd pas populair met haar diamanten regeringsjubileum in 1897, koningin Elizabeth is het al met haar gouden regeringsjubileum....

De Woodstockreünie die maandagavond plaatsvond op Buckingham Palace symboliseerde een opleving van de monarchistische gevoelens. Een miljoen Britten zwaaiden met vlaggetjes naar langs The Mall opgestelde beeldschermen. De opstandige generatie van de jaren zestig en zeventig bleek het koningshuis in de armen te hebben gesloten. Sterker nog: ze was zoals voormalig rocker Tony Blair zelf deel gaan uitmaken van het ooit zo verfoeide establishment. De grootste ovatie reserveerden de popfans niet voor de optredende sterren maar voor de jubileegirl, die zelf geen noot zong en ervoor moest waken niet de vingers in de oren te stoppen toen Eric Clapton Layla inzette.

Na de dood van prinses Diana in 1997 leken de Windsors veel goodwill te hebben verspeeld. Nogal wat Britten vonden dat de natie zich moest afvragen of het koningshuis na de dood van Elizabeth nog wel moest worden voortgezet. The Guardian vond eigenlijk het gouden regeringsjubileum al een goed moment om de monarchie op te doeken en startte vorig jaar een republikeinse campagne. De krant beperkte zich daarbij niet tot schrijfsels, maar vocht de erfopvolging ook in de rechtszaal aan als strijdig met de mensenrechten.

Begin 2002 leek het jubileumfeest nog een bijna besloten party te worden voor verbeten traditionalisten. De politici waren niet geïnteresseerd, en de grote massa leek de vier vrije dagen - de langste collectieve vakantie sinds mensenheugenis - te willen aangrijpen voor een vakantietripje. Begin februari bedroeg het aantal aanvragen voor straatfeesten nog geen vierhonderd.

Maar zoals na 11 september weinig hetzelfde is gebleven, sloeg ook ineens de houding ten opzichte van de monarchie volledig om. De dood van Elizabeths enige zus prinses Margaret eind februari en van haar moeder in het paasweekeinde leidden al tot onverwacht grote en spontane aanhankelijkheidsbetuigingen. Vooral de middeleeuwse plechtigheden en kleurrijke schouwspelen rond de begrafenis van de Queen Mum zorgden voor hype-achtige taferelen.

Twee maanden later blijkt dat het geen eenmalige gebeurtenis is geweest. De festiviteiten rond het gouden jubileum lijken die rond het zilveren feest van 1977 te hebben overtroffen. Na de miljoen mensen die maandagavond voor beeldschermen stonden te juichen, waren er gisteren opnieuw een miljoen op de been die een glimp wilden opvangen van de gouden koets, de carnavelske optocht op The Mall en de traditionele balkonscene.

Het aantal straatfeesten en andere publieke party's dat de afgelopen dagen is gehouden, bedroeg officieel zesduizend. Weliswaar zijn dat er minder dan in 1977, maar dat kwam eerder door de bureaucratische obstakels - dit keer moest voor elk buurtfeest een vergunning worden aangevraagd en een peperdure aansprakelijkheidsverzekering worden afgesloten - en een verminderde gemeenschapszin dan door een republikeinse boycot.

In vergelijking met 1977 was het aantal wanklanken zelfs minimaal. Bij het zilveren jubileum organiseerden The Sex Pistols - die toen met hun punkversie van God Save The Queen bovenaan de hitparade stonden - een alternatief feestje op de Theems en kwamen er ook nog zesduizend mensen naar de door de Communistische Partij georganiseerde Volksjubilee. Nu haalt de enige rebelse single - Take Down the Union Jack van Billy Bragg - slechts de 22ste plaats en wordt van de communisten niets vernomen. En zelfs The Guardian krabbelde gisteren terug. 'We kunnen de monarchie niet afschaffen, laten we die dan maar tot een minimum beperken', schreef Hugo Young in zijn column.

De omslag van de stemming in Groot-Brittannië past enigszins in de internationale trend van opkomend nationalisme en conservatisme. Maar daarnaast heeft de monarchie ook zelf teruggeslagen. Niet de koningin, maar prins Charles - de man die in het vorige decennium de monarchie aan de rand van de afgrond bracht - is het geheime wapen geworden in de succesvolste pr-operatie sinds de lancering van New Labour. Eerst wist de kroonprins een gevoelige snaar te raken met zijn grafredes voor zijn tante en zijn oma en daarna was hij de grote man achter het rock 'n' rollfeest waarvoor de tuin van Buckingham Palace werd opgesteld. Zo heeft hij de monarchie gemoderniseerd zonder dat de monarch daaraan zelf heeft hoeven meedoen.

Meer over