Hoe Laurens ten Dam de bewaker werd van de roze droom

Laurens ten Dam (36) was tijdens de Ronde van Italië de wegkapitein van Team Sunweb. Met een schuin oog hield hij Tom Dumoulin steeds in de gaten. 'Ik ben zo blij dat het kakken hem niet de Giro heeft gekost.'

Iwan Tol
Laurens ten Dam, wegkapitein van Team Sunweb, realiseert zich zondag in Milaan dat de klus is geklaard Beeld Klaas Jan van der Weij / de Volkskrant
Laurens ten Dam, wegkapitein van Team Sunweb, realiseert zich zondag in Milaan dat de klus is geklaardBeeld Klaas Jan van der Weij / de Volkskrant

'Het mooiste moment van de Giro was voor mij de podiumceremonie in Milaan. Toen we daar zo stonden te dansen en te springen rond Tom, dacht ik: dit lijkt 1988 wel, het EK voetbal. Herinner je je dat moment nog, die spelers op het bankje en commentator Theo Reitsma die riep: 'Dit is een goed stel hoor.' Dat waren wij nou ook deze Giro, een goed stel. Hoe dat komt? Goeie vraag.

'Voor de Giro hield Tom een toespraak voor de groep. Dat is niet gebruikelijk. Althans, ik heb het niet eerder meegemaakt in mijn carrière. Hij zei: 'Het is voor iedereen een lange weg hiernaartoe geweest. Laten we er vooral van proberen te genieten, ook op de momenten dat het tegenzit. Na drie weken zien we wel wat het resultaat is, maar dan hebben we in elk geval een leuke tijd gehad met elkaar. Achteraf is dat een heel krachtig signaal geweest, omdat je onbewust een commitment met elkaar aangaat. Niemand die zijn hand opsteekt om te zeggen dat hij het er niet mee eens is.

'Aan kleine dingen merkte ik dat er iets moois begon te groeien. Dat we ontzettend veel moesten lachen bijvoorbeeld. Het is maar een simpel voorbeeld, maar Chad Haga bleek een meesterimitator van Nairo Quintana te zijn. Dan riepen we: 'Nairo angry or Nairo happy?' en dan trok Chad weer z'n Nairo-gezicht. Of Simon Geschke die een scheet liet net op het moment dat we met z'n allen in de lift stonden. Ik geef toe, het gaat nergens over, maar toch is het belangrijk. Het is het ontladen van spanning. Toen Wilco Kelderman geblesseerd raakte, wilde hij ook helemaal niet naar huis, zo blij en happy voelde hij zich in de ploeg. Maar ja, je moet door.

'Op het moment dat Wilco wegviel veranderde mijn rol iets. Let wel: ik heb hem dus niet vervangen. Het is niet zo dat ik opeens net zo lang als Wilco bij Tom kon blijven. Het zat hem meer in de tactische keuzes die we maakten. Twee keer mee met een ontsnapping in plaats van één keer, van die dingen. Het is net als bij een voetbalploeg die met tien man komt te spelen; je zet de poppetjes net even anders neer om met minder mensen hetzelfde werk te kunnen blijven doen. Daarom vond ik de kritiek onterecht dat de ploeg rondom Tom niet sterk genoeg zou zijn.

Laurens ten Dam juicht zodra duidelijk is dat Tom Dumoulin de Giro heeft gewonnen Beeld Klaas Jan van der Weij / de Volkskrant
Laurens ten Dam juicht zodra duidelijk is dat Tom Dumoulin de Giro heeft gewonnenBeeld Klaas Jan van der Weij / de Volkskrant

Sterkste ploeg

'Twee weken lang hebben we de koers gecontroleerd. Bahrain Merida van Nibali? Heb jij ze gezien? Movistar? Alleen op de laatste zaterdag, toen ze de roze trui van Quintana moesten verdedigen, reden ze vooraan. Dus wat nou Sunweb zwakke ploeg? Ik durf zelfs nog een stapje verder te gaan: als Wilco er gewoon bij was gebleven, waren we de sterkste ploeg in de Giro geweest.

'Onderling is die kritiek nooit onderwerp van gesprek geweest. Dat komt ook omdat we veel buitenlanders mee hadden. Kijk, bij Lotto-Jumbo leest iedereen alles in de Nederlandse kranten. Dan krijg je sneller een vervelende sfeer als ze slecht over je schrijven. Maar denk je dat Phil Bauhaus of Georg Preidler weten wat er in de Nederlandse pers staat? Joh, die gasten komen gewoon vrolijk de ontbijtzaal binnen.

'Het leuk hebben, betekent ook dat je elkaar de waarheid moet zeggen. Toen Tom in de media klaagde over de wijze waarop Nibali en Quintana zich tegen hem spanden, heb ik meteen gezegd: 'Tom, dit had je beter niet kunnen doen.' Sowieso had ik elke dag overleg met onze ploegleiders Aike Visbeek en Luke Roberts. Als mij iets was opgevallen, werd dat bespreekbaar gemaakt. Er niets moet sluimeren in zo'n grote ronde.

'Ik bewonder de manier waarop Tom met de druk is omgegaan. Vergis je niet, zo'n roze trui brengt enorm veel gedoe met zich mee. Bij de bus, bij de start, in de hotels; de hele tijd moeten mensen iets van hem.

'Ik heb dat in 2013 meegemaakt, toen tijdens de Tour de France de Bau & Lau-gekte ontstond. Ik kon Tom daar wel in begeleiden. Ik was een van de weinigen die snapte wat hij meemaakte. Misschien was dat al genoeg.

'Vroeger stond ik 's morgens op en was ik alleen met mezelf bezig. Nu keek ik bij het ontbijt de tafel rond om te peilen hoe iedereen ervoor stond. In die rol van mentor en wegkapitein ben ik vanzelf gegroeid. Natuurlijk let je wat extra op Tom. Simpel gezegd: hij is mijn succes op dat moment.

Profrenner en redacteur

Laurens ten Dam (36) debuteerde in 2004 als prof in het team van Bankgiroloterij. Na een periode bij Unibet tekende hij in 2008 bij Rabobank, de ploeg die na 2012 verder ging als Blanco, Belkin en Lotto-Jumbo. In zijn eerste jaar bij de ploeg behaalde hij zijn enige zege tot nu toe: een rit in het Criterium Internationaal. Het hoogtepunt voor Ten Dam was zijn negende plek in het eindklassement in de Tour de France, in 2014. Vorig jaar ging hij naar Giant-Alpecin (nu Sunweb) om Tom Dumoulin bij te staan in de grote rondes. Ook is hij hoofdredacteur van het tijdschrift Bicycling.

'Op die laatste zondag, in de uren voor de tijdrit, zag ik: dat zit wel snor. Aan wat hij at, hoe snel hij het at, hoe hij liep. Zo was het vorig jaar in de Tour ook, op de ochtend voordat hij de etappe naar Arcalis won. Lichaamstaal zegt meer dan je denkt.

'Tot de tweede rustdag ben ik heel voorzichtig geweest over de eindzege. En na die bewuste etappe waarin Tom moest kakken, dacht ik zelfs: het is voorbij. Maar 's avonds sprak ik met Iwan Spekenbrink, onze teambaas. Hij draaide het om en zei: 'Tom heeft over 40 kilometer maar 30 seconden verloren op de top-6. Dat is gigantisch knap. Volgens mij hebben we vandaag de winnaar van de Giro gezien'.

'Die opmerking moest ik even laten bezinken. 's Avonds lag ik op bed en besefte: volgens mij heeft Iwan gelijk. Zo heb ik het de volgende dag ook in de bus verteld: 'Jongens, Tom heeft gisteren een wereldprestatie geleverd'.

Laurens ten Dam doet het kopwerk voor zijn in het roze rijdende ploegmaat Tom Dumoulin Beeld Klaas Jan van der Weij / de Volkskrant
Laurens ten Dam doet het kopwerk voor zijn in het roze rijdende ploegmaat Tom DumoulinBeeld Klaas Jan van der Weij / de Volkskrant

'Ik ben achteraf zo blij dat het kakken hem niet de Giro heeft gekost. Nu is het een mooi anekdote, maar anders had het hem nog jaren achtervolgd.

'We hebben het er op de laatste dag nog over gehad: was er nou echt geen andere mogelijkheid geweest? Er schijnen renners te zijn die hun bretels hebben afgeknipt in zo'n situatie. Dat scheelt een shirt uitdoen. Er zijn ook renners die het in hun broek hebben gedaan, maar daar behoor ik niet toe. Ik denk dat we de juiste keuze hebben gemaakt. Of beter gezegd: de enige keuze. Alleen had Tom dat dertig kilometer voor die klim moeten doen, niet vlak voor het begin. Dat verwijt ik mezelf ook.

'Als ik de film terugspeel: ik kwam terug bij het peloton en Tom was in paniek. Hij vroeg: 'Lau, ik voel dat ik moet, kun je bij de ploegleiderswagen loperamide (een diarreeremmend middel, red.) voor me halen? Achteraf had ik toen meteen moeten zeggen: de berm in, nu! Maar ik kon de situatie niet goed inschatten, omdat ik net was aangesloten.

'Wat ook meespeelde: die roze leiderstrui krijg je van de organisatie. Waar je onze shirts helemaal kunt openritsen, loopt die rits bij de roze trui tot de buik. Over het algemeen maakt dat niets uit, behalve dus als je moet kakken.

'Hebben we 247.332 euro aan prijzengeld verdiend? Dat wist ik nog niet. Ik ben net terugverhuisd naar Alkmaar, dus het geld is welkom. Alleen al het schilderwerk heeft mij bij wijze van spreken meer gekost dan ik in de Giro heb verdiend. Maar waar lullen we over? 247 duizend euro met negen man.

'Win je de Champions League in het voetbal, dan ben je miljonair. Deel die 247 duizend door tien, want de staf deelt ook mee, doe er vervolgens 50 procent belasting vanaf, dan hou je ongeveer 12 duizend euro de man over. En dan heb je gewonnen hè. Bauke wordt zevende en die komen met 1.200 euro de man terug. Daar kun je net de telefoonkosten vanuit het buitenland van betalen.

Team Sunweb in actie tijdens de Giro Beeld Klaas Jan van der Weij / de Volkskrant
Team Sunweb in actie tijdens de GiroBeeld Klaas Jan van der Weij / de Volkskrant

'De kopman deelt niet mee in het prijzengeld, dat is traditie. Maar met Tom hoeven we echt geen medelijden te hebben. Het is dat hij de Giro heeft gewonnen en niet de Tour, anders zou hij in één criterium meer verdienen dan wij met het prijzengeld.

'Toen hij in de Vuelta van 2015 zo goed had gepresteerd, kregen al zijn ploeggenoten een Spaanse ham, op zo'n snijding. Ook dat is traditie, zo'n cadeau na afloop. Van Denis Mentsjov kregen we na zijn Giro-zege in 2009 een horloge van Invicta, echt een loodzwaar ding. Maar weet je, een ham, een horloge; het maakt me niet veel uit. Ik ben niet zo van de materiële zaken. Als Tom straks een handgeschreven kaart stuurt naar Alkmaar ben ik net zo blij. Het gaat me puur om de herinnering. Die pakt niemand mij meer af.'

Meer over