Hoe je zegt, ben je zelf

Waarom klinkt de ene stem sympathiek en wekt de andere weerzin op? Voormalig operazangeres en afgestudeerd psycholoog Elizabeth Ebbink heeft er een boek over geschreven. 'Ontspan die spieren. Er moet een onbelemmerde energiestroom zijn.'

CAREL HELDER

Het moet raar lopen als Elizabeth Ebbink deze week niet met haar boek in een talkshow zit. Ze studeerde af als psycholoog, koos, 'omdat er een beest in haar zat dat eruit moest', voor een carrière als operazangeres en toen het beest was moegespeeld, werd ze stemcoach. Dat is ze nu zeven jaar. In Ik hoor het aan je stem vertelt ze wat ze weet van hoe wij spreken. Hoe je het best contact maakt met je luisteraars, wat accenten doen, de magie van televisiestemmen - 'Tal van technische, sociale en psychische aspecten komen aan bod', staat op de flaptekst, en dat is ook zo. 'Met vele praktijkvoorbeelden, heldere tips en oefeningen om meer regie over je stem te krijgen en lijstjes van bijzondere stemmen (dj's, 'stoute meisjes', controversiële stemmen).' Zaken dus waar je niet dagelijks bij stilstaat. Elizabeth Ebbink, lijkt het, heeft iets te pakken.

Haar klanten ontvangt ze in haar Hilversumse tuinhuis, waar een spiegel hangt en een bank staat, en verder een vleugel, twee stoelen en een tafeltje. De tuin, in herfstkleuren, doet de rest. Het kunnen presentatoren zijn, managers die in het openbaar moeten spreken, martktkooplui of mensen met stemproblemen. Er is de vrouw van dertig die spreekt als een meisje van tien, er is de vrouw die alsmaar ruzie heeft. Mevrouw Ebbink slaat een gelaarsd been over het andere en vraagt: 'Wat wil je weten?'

'De vrouw die alsmaar ruzie heeft...' Ebbink: 'Ruzie hád. Wat vooral werd veroorzaakt door de melodie waarop ze sprak. Ze deed dat op voortdurend verongelijkte toon. Dat ze daarbij ook nog eens geneigd was iedereen van goede raad te voorzien, die vervolgens uiteraard niet werd opgevolgd, leidde tot een continue reeks strubbelingen. Het was opgelost toen ze op een andere manier het gesprek in ging: niet om te geven, maar om te ontvangen.' Waar het allemaal om gaat, zegt ze, is dat je contact maakt met je stem. 'In de tweede plaats met anderen, en in de eerste met jezelf. Goed spreken doe je met ontspannen spieren, zodat je binnen in jezelf resoneert. Er moet een onbelemmerde energiestroom zijn. De stem, namelijk, is gehoorzaam. Die laat horen dat er iets dwars zit.'

Bij de een is er mentaal iets aan de hand, bij een ander zijn de problemen puur technisch op te lossen: 'Laat je tong los, ontspan je keel, maak je middenrif plat.' Meestal is het een combinatie van beide. Het is niet heel onhandig dat ze én psycholoog is, én twintig jaar als zangeres met haar eigen stem bezig is geweest. Sappig, in het boek, zijn haar analyses van het stemgebruik van bekende mensen. Femke Halsema, om er een te noemen, houdt volgens Ebbink haar tong naar achteren als ze praat, waardoor de ruimte in haar keel beperkt is. Het gevolg is dat haar adem veel druk nodig heeft om te ontsnappen. 'Dit veroorzaakt een wat hees en geperst geluid, en bovendien heeft een lage tong ook al snel een wat bekakt accent tot gevolg (aardappel in de keel). De hese, belemmerde klank kan ook geassioceerd worden met onderdrukte opwinding. Sommigen zullen zich tot haar aangetrokken voelen door de veronderstelde passie, anderen zullen geïrriteerd zijn door het veronderstelde achterhouden, het zich inhouden. Zo wordt Femke Halsema als geaffecteerde grachtengordelsocialist weggezet, of juist op handen gedragen omdat ze zo gevoelig toch beheerst is.'

En nu we het er toch over hebben: het valt haar sowieso op dat linkse vrouwelijke politici meer stemproblemen hebben dan rechtse. 'Ik ga me uiteraard te buiten aan een generalisatie, maar ik denk dat linkse vrouwen moeite hebben met macht en het innemen van ruimte. Hun stemmen klinken geknepen, zijn vaak ironisch ook - wat een manier is om om de macht heen te werken. Rechts vindt macht niet zo vies. Je kunt het met Annemarie Jorritsma eens zijn of niet, maar in haar stem kun je horen dat ze geniet van haar positie. Die past bij haar. Linkse mannen, zoals Emile Roemer, hebben er minder moeite mee. Maar de vrouwen hebben nogal eens het idee: je mag je niet te belangrijk of groot maken. 'Ik ben heus niet belangrijker dan iemand anders. We moeten sámen...'

Dit soort dingen dus, daar staat haar boek vol mee. En allemaal zelf bedacht. Zijn mensen bang voor haar? Ze glimlacht fijntjes. 'Ja... dat merk ik wel eens. En ik snap het best, hoor. Wat ik zelf heb als ik met de tandarts praat. Dan houd ik ook mijn lippen voor mijn tanden.'

Ik hoor het aan je stem; door Elizabeth Ebbink

Uitgeverij Nieuw Amsterdam. €17,50

ISBN: 9789046811528

undefined

Meer over