Analyse

Hoe homovriendelijk is het Nederlandse voetbal? ‘Als ik hoor hoeveel er met homo wordt gescholden, dan is er weinig veranderd’

De Engelse profvoetballer Jake Daniels (17) van FC Blackpool maakte maandag bekend op mannen te vallen. Een unicum in de vaak homo-onvriendelijke voetbalwereld. Hoe staat het met de homo-acceptatie in het Nederlandse voetbal?

Dylan van Bekkum
Boot van de voetbalbond  KNVB tijdens de Gay Pride. De voetbalbond wil het taboe rond homoseksualiteit in de voetbalsport graag doorbreken.  Beeld Koen van Weel / ANP
Boot van de voetbalbond KNVB tijdens de Gay Pride. De voetbalbond wil het taboe rond homoseksualiteit in de voetbalsport graag doorbreken.Beeld Koen van Weel / ANP

Daniels voelde zich gesterkt door de Australische voetballer Josh Cavallo (21), die in oktober vorig jaar uit de kast kwam. Ondanks dat de teller op twee blijft steken is dat voor de mannelijke voetbalwereld een vooruitgang. In het vrouwenvoetbal is geaardheid een non-issue, met tal van topspelers die openlijk op vrouwen vallen. Een enquête onder 118 mannelijke profspelers in Nederland wees vorig jaar uit dat de situatie voor mannen anders is.

Ze gaven homoacceptatie in het voetbal een 4,6, bijna de helft van de spelers verwacht dat het moeilijk is uit de kast te komen. In Nederland zijn er geen mannelijke profvoetballers actief die openlijk homoseksueel zijn. In het verleden was alleen topzaalvoetballer John de Bever openlijk homoseksueel. Terwijl ze er wel zijn: ‘‘Ik ken spelers die homoseksueel zijn, maar als ze uit de kast zouden komen zou dat voor hun carrière dramatisch zijn geweest’, zei de bekende spelersmakelaar Rob Jansen in de Radio 1-podcast De Schaduwspits. De spelers zijn volgens hem bang minder snel gecontracteerd te worden door een voetbalclub.

Defensief

Nog maar enkele jaren geleden moest Karin Blankenstein, zus van de oud-topscheidsrechter en openlijke homoseksuele John Blankenstein bij voetbalclubs aandringen om eens langs te mogen komen. Nu vragen prof- en amateurclubs zelf om de workshops van de John Blankenstein Foundation, waar zij voorzitter van is. ‘Wij zijn dit jaar echt vooruitgegaan, het wordt steeds meer bespreekbaar’, zegt ze. De foundation zet zich in voor de acceptatie van homoseksuele sporters.

Thijs Smeenk is voormalig amateurvoetballer en homoseksueel. Hij geeft via de foundation workshops bij voetbalclubs en andere sportverenigingen en heeft het daar steeds drukker mee. ‘Een paar jaar geleden zaten trainers en spelers nog vaak met de armen over elkaar, zo van: ‘Je kunt hier gewoon uit te kast komen, er is geen probleem’. Die defensieve houding is er niet meer’, zegt Smeenk. ‘Nu blijven na afloop mensen hangen om vragen te stellen en door te praten. Ze willen van mij horen wat mij geholpen had om wél uit de kast te komen.’

Smeenk vertelt bij de workshop namelijk over zijn eigen ervaringen als homoseksuele jeugdspeler in het amateurvoetbal. ‘Ik wist op m’n dertiende al dat ik homoseksueel was, maar ik kwam er pas op m’n 23ste voor uit.’ Op z’n zestiende stopte hij met voetbal. ‘In de kleedkamer ging het over welke meisjes je leuk vond, dat was voor mij ongemakkelijk. Voor mij waren er maar twee opties: doen alsof ik hetero was of stoppen.’

Dat was eind jaren negentig, maar Smeenk zou anno 2022 als zestienjarige nog steeds niet uit de kast komen. ‘Ik ben zelf leider van een Onder-17-team. Als ik hoor hoeveel er nog met ‘homo’ wordt gescholden, dan is dat hetzelfde gebleven.’

Luca Toni

Ook in het profvoetbal is er nog alle ruimte voor verbetering, vindt Karin Blankenstein. ‘In de profvoetballerij zorgt de reactie van het publiek denk ik voor de grootste angst bij spelers. Er wordt nog steeds niet ingegrepen door de stadionspeaker bij homo-onvriendelijke spreekkoren.’

De oprichter van Roze Kameraden, een nieuwe lhbti-supportersclub van Feyenoord, werd afgelopen jaar dusdanig bedreigd door Feyenoord-supporters dat hij niet meer naar het stadion durft. ‘Feyenoord moet volledig achter zo’n initiatief gaan staan’, zegt Blankenstein. ‘Dat is niet gebeurd, ook niet door de directie.’

Smeenk zit voor zijn werk als sportjournalist regelmatig op voetbaltribunes. ‘Mijn eerste toernooi was EK 2008, toen zongen alle Oranje-fans ‘Luca Toni (de spits van Italië, red.) is homo’. Eind maart zat ik bij Nederland-Duitsland op de tribune en toen zongen nog heel veel mensen mee met ‘Alle Duitsers zijn homo’.’ De KNVB kwam een dag later met een statement. ‘Het verandert te langzaam’, vindt Smeenk.

Hij verwacht dat de verandering in het profvoetbal van onderaf zal moeten komen. ‘Dat zie je nu, Daniels is een jeugdspeler die bij het eerste elftal komt. Het is geen Mbappé, Messi of Ronaldo, maar het is zo fijn dat er steeds meer verhalen bij komen. Als je als voetballer nog in de kast zit kan zoiets je zó sterken.’

Meer over