Hoe het CDA wegzakte in het moeras van de Hedwige

Waarom heeft een Zeeuws-Vlaams poldertje met vijf boeren tot zoveel politiek gekrakeel geleid?

MARCEL VAN LIESHOUT en RON MEERHOF

Territoriumdrift

Bij de wording van soevereine staten spraken Nederland en België in 1839 af dat de Westerschelde, een zeearm en tevens monding van een rivier, een open zeeverbinding blijft. Nederland tekende de verdragstekst waarin staat dat de vrije doorvaart naar havenstad Antwerpen wordt gegarandeerd. Een van de grenzen tussen Nederland en België 'ligt' in de Westerschelde.

Economische belangen

Als Antwerpen gewoon keurig aan de Noordzee had gelegen, waren de problemen te overzien geweest. Een haven is belangrijk voor de economie. Zo ongeveer meteen na 1839 ruziën België en Nederland over de kosten voor het bevaarbaar houden van de Westerschelde. Om nóg grotere schepen met nóg meer economische waarde naar Antwerpen te krijgen, moet de Westerschelde worden verdiept. Dat kost geld. En dat veroorzaakt schade aan de natuur. Als estuarium is de Westerschelde een uiterst waardevol, beschermd natuurgebied. Natuur beschermen kost ook geld.

Electorale problemen

In 2005 belooft Nederland aan Vlaanderen de Westerschelde te verdiepen en als compensatie voor schade aan de natuur gaat de Hedwige onder water. Maar twee jaar later wordt het natuurdossier een electorale kwestie. Ad Koppejan treedt aan als Kamerlid en verzet zich. De partijtop maakt zich zorgen over de teruggang van de christen-democraten in Zeeland en durft hem niet terug te fluiten. Ze hopen zich via Koppejan weer te profileren als partij die naar het volk luistert.

Koppejan dwingt af dat er naar een alternatief gezocht moet worden. Hij krijgt steun van premier Jan Peter Balkenende, zelf Zeeuw. Balkenende was alleen ook de premier die in 2005 het verdrag ondertekende. Hij probeert dat te verdoezelen door te schermen met inhoudelijke argumenten. Er zijn betere alternatieven, zegt hij: 'buitendijkse maatregelen' en 'aanleg van slikken en schorren'.

Zo'n alternatief is er níét, concludeert een jaar later een commissie, op die manier kom je nooit aan de benodigde 300 hectare. Nóg een keer zoeken, verordonneert Balkenende. Eind 2009 schiet coalitiegenoot PvdA wakker: het christen-democratisch gepamper van de Zeeuwse achterban schaadt de relaties met Vlaanderen en de Europese Commissie en kan honderden miljoenen extra belastinggeld kosten. Het rapport levert opnieuw geen alternatief op. Balkenende IV besluit: alsnog onder water.

Maar dat kabinet valt en bij de formatie van het kabinet Rutte-Verhagen heeft Koppejan opeens een doorslaggevende stem, omdat de gedoogcoalitie maar op 76 zetels steunt. In het regeerakkoord verschijnt de passage dat het gedoogkabinet de Hedwige droog wil houden en wéér gaat zoeken naar een alternatief.

Cowboy Henk

En dan is daar Henk Bleker, ook wel 'Cowboy Henk' genoemd. Die bijnaam dankt hij aan zijn hobby (paarden fokken), maar ook aan zijn soms zeer losse en opportunistische bestuursstijl. Vrienden roemen zijn politieke durf, critici hekelen zijn bluf.

Bleker presenteert in juni 2011 een nieuw rapport. Ongeveer als enige leest hij daarin dat er wel alternatieven zijn. Dat het rapport zijn optimisme niet ondersteunt, negeert hij. Hij gaat vechten in Brussel, zegt hij. De Europese Commissie hoeft slechts op Blekers eigen rapporten te wijzen: u staat hier met lege handen. Bijna een jaar later acht Bleker de tijd gekomen om de Zeeuwen de bittere pil voor te houden: eenderde van de Hedwige onder water, plus twee andere poldertjes. En anders de hele Hedwige.

undefined

Meer over