Reportage

Hoe gaan ouderen om met de hitte?

Op de eerste verdieping van verzorgingstehuis De Berkenheuvel zit Frida van den Nieuwenhof (86) met haar voeten in een emmer water. In een van de lege drinkbekertjes naast haar staat het stokje van een waterijsje. 'Ik vraag er niet eens om, ze komen het steeds brengen.' Door de grote raampartij waarop Frida uitkijkt is een strakblauwe hemel te zien, maar geen haar op haar netjes gepermanente hoofd die eraan denkt om in de zon te gaan zitten. 'Waarom zou ik? Veúlste wèrm.'

Suzanne Geuze
Adri Groothuesheidkamp (70) samen met verzorgster Paula Lasaroms. Beeld Ton Koene
Adri Groothuesheidkamp (70) samen met verzorgster Paula Lasaroms.Beeld Ton Koene

Donderdag werd opnieuw een hitterecord gebroken: het was de warmste 2 juli ooit gemeten. Hier in het Brabantse Geldrop steeg het kwik naar 35,9 graden. Omdat het RIVM waarschuwt voor de gezondheidsrisico's die het warme weer voor ouderen met zich meebrengt, is in veel verzorgingshuizen deze week een hitteprotocol van kracht.

In recreatieruimte De Zon zijn de jaloezieën gesloten. Op de tafels staan watersprays ter verkoeling en alle lichten in het gebouw zijn uit om te voorkomen dat de temperatuur binnen nog verder oploopt. Bewoners worden aangespoord om goed te drinken en activiteiten als bowlen en gymnastiek zijn van het programma geschrapt: te actief en te warm. Ook in de keuken houden ze rekening met de hitte. Vanavond staat geen stamppot op het menu, maar een frisse salade.

Zomers zijn natuurlijk wel vaker warm, zegt manager Floris Van Unen. 'Maar deze hitte is uitzonderlijk.' En dus loopt het personeel van De Berkenheuvel de hele dag rond met kannen water en delen ze raketjes en bakjes roomijs uit. 'Alles om zo veel mogelijk voedingsstoffen binnen te krijgen.'

Kwetsbaarder

In de tuin van een van de woongroepen heeft het personeel een zwembadje opgezet voor wie graag buiten wat verkoeling zoekt. Maar vrijwel alle bejaarden zitten beneden in de hal, door de airconditioning de koelste plek van het tehuis. 'Hier is het tenminste uit te houden', zucht een vrouw in een rolstoel. Haar tafelgenote staart glazig voor zich uit.

Wat maakt ouderen kwetsbaarder voor hoge temperaturen? 'Er zijn een aantal fysiologische veranderingen in het lichaam wanneer we ouder worden', legt internist en klinisch geriater Nathalie van der Velde van het Academisch Medisch Centrum in Amsterdam uit. 'Ouderen hebben een verminderd dorstgevoel, waardoor ze niet goed aanvoelen dat ze moeten drinken. Ook hebben ze minder waterachtig weefsel zoals spieren, waardoor hun percentage lichaamswater sowieso al lager is. Bovendien hebben de nieren meer water nodig, omdat ze minder effectief werken.'

Het zijn normale kenmerken van ouderdom, benadrukt ze. Daar komt bij dat ouderen meer kans hebben op allerlei ziektes waardoor ze sneller gedehydrateerd raken. 'Door koorts, wonden en bloedverlies raak je vocht kwijt.'Ook medicatie beïnvloedt de vochtbalans in het lichaam. Veel ouderen die bijvoorbeeld plaspillen slikken, staan er niet bij stil dat ze daarmee zouden moeten stoppen als het warm weer is. 'Het punt is dat we in Nederland deze hitte niet gewend zijn. Daarom zijn er geen structurele campagnes om mensen te waarschuwen.'

Bitterballen

Tenslotte kunnen cognitieve stoornissen als dementie het lastig maken. Iemand kan bijvoorbeeld veel te warme kleren aantrekken, omdat hij niet meer weet wat geschikt is voor de temperatuur. 'Thuiswonende ouderen zijn misschien wel kwetsbaarder dan bejaarden in een tehuis, omdat er minder op hen wordt gelet', aldus Van der Velde. En dus herhaalt ze het nog maar eens: houd uw (groot)ouders in de gaten. Oogt iemand verward, zwakker en reageert hij traag? Dat zijn signalen van vochttekort.

Het ruime terras van De Berkenheuvel is uitgestorven, maar mevrouw Nicolai (64) zit met een drankje onder de grote oranje parasols te genieten van het zomerweer. Ze heeft zelfs er zelfs een schaaltje bitterballen besteld. 'Goed voor het zout', grapt haar man. 'De anderen kunnen niet goed tegen de hitte', knikt de bewoonster richting het gebouw. 'Van mij mag deze zomer nog wel even duren. Twee weken geleden klaagden ze allemaal nog dat het zo grauw en regenachtig was. Het is ook nooit goed, hè?'

null Beeld anp
Beeld anp
Meer over