Hoe de mees zich niet te pletter vliegt

De minister fantaseert over een bordscanner en de Nobelprijswinnaar wil een minder moeizaam vliegticket naar Lissabon, via Kreta. 'Huis, tuin en keuken' is het thema van de wetenschapsweek, die vandaag begint....

LEA WITMONDT, leider van het Pandemonia Science Theater, het theatergezelschap dat een vraag-en-antwoordspektakel verzorgt bij de officiële opening van de Wetenschapsweek, vandaag in het wetenschapsmuseum NEMO in Amsterdam: 'Eten, voedsel en koken, daar wil ik alles van weten. Wat erin zit, wat niet, en of het goed voor me is. En verder grappen we thuis nogal wat af over transplantatie van dierorganen. Maar dat komt omdat we daarover een voorstelling aan het maken zijn. Een actuele kwestie: hoe werkt een besparende douchekop? Maar anders lijkt het me enig als astronoom Vincent Icke me face to face zou kunnen uitleggen hoe het heelal werkt. Of uit eten met Wouter Klootwijk. Weer eten, inderdaad.'

Onderwijsminister drs. Loek Hermans, op werkbezoek in Zuid-Afrika, vanuit een hol klinkende kleuterklas: 'Waar ik nou behoefte aan zou hebben is een soort voedseldetector, een bordscanner zeg maar. Een apparaatje naast je bord dat aangeeft wat je er wel en niet van mag nemen. Handig voor hart- of suikerpatiënten. Of, zoals in mijn geval nuttig, opdat je niet te veel van alles neemt.'

Prof. dr. Henk Tennekes, oud-directeur van het KNMI en aerodynamicus, vliegdeskundige: 'Ik roep het eerste wat me te binnen schiet, zoals dat hoort met huis-tuin-en-keuken. Een vraag over een koolmees, zoals die hier net achter door de tuin flitst. Hoe vindt zo'n beest met die snelheid in 's hemelsnaam zonder brokken het gat van een nestkastje?

Nobelprijswinnaar prof. dr. Gerard 't Hooft, Universiteit Utrecht, staande naast zijn gepakte koffers: 'Ik kan momenteel maar één vraag verzinnen: waarom is het toch in hemelsnaam zo'n gedoe om een vliegreis te boeken. Ik moet nu van Amsterdam naar Kreta en dan over Lissabon terug. Kan niet, vindt de reisbranche, formeel moet ik eerst terug naar Amsterdam. En ik betaal geloof ik voor het hele vliegtuig. Pure bureaucratie, daar moet met alle elektronica toch iets aan te doen zijn. Zolang dat niet verandert, hebben snellere vliegtuigen geen enkele zin.'

Techniekfilosoof prof. dr. Hans Achterhuis: 'De vraag overvalt me niet echt, want we hebben hier volgende week lezingen die ik moet inleiden. Ik denk thuis niet zo na over toegepaste wetenschap en techniek, dat doe ik op mijn werk al genoeg. Thuis vraag ik wel eens af hoe het toch allemaal in elkaar steekt met rolpatronen en de man-vrouw verhoudingen.'

Programmacoördinator drs. Marten Knip van de stichting WeTeN, de organisatie achter de wetenschapsweek: 'Brandende vragen? Pedagogische, nogal eens. Wat wil je met twee dochters van zeventien en vijftien. Gelukkig heb ik vrienden met wie ik kan praten, wetenschappers val ik er niet mee lastig.

'Maar verder ben ik vooral vaak verbaasd over de vanzelfsprekendheid waarmee de techniek vooruit gaat. Elke nieuwe stereo-installatie is weer beter en mooier. En dat vinden we doodgewoon. Ik vraag me geregeld af of dat bij zwaardere onderwerpen zoals de biotechnologie uiteindelijk misschien ook zo geruisloos gaat?'

Directeur prof. dr. José van Eijndhoven van het Rathenau-instituut, initiator van publieke debatten over wetenschap en samenleving: 'Ik heb uw vraag even voorgelegd aan mijn zoon, van vijftien. Ikzelf zou iets verzonnen hebben in de orde van de vraag waarom geschudde ketchup opeens wel uit een fles wil, en anders niet. Hoe je op afstand kunt nagaan of iemand van de trap is gevallen, zonder meteen zijn privacy te schenden. De Karel Knip-vragen, zeg maar.

'Maar niks. Hij wilde weten of genetische manipulatie goed of slecht is. Voor zijn spreekbeurt van morgen, bij Algemene Natuurwetenschappen, waar hij het standpunt van de voorstanders moet vertolken. Misschien is het ook wel weer illustratief: wetenschap is voor hem iets ver wegs.'

Jochem van Gelder, televisieheld en tot voor kort presentator van het NCRV-programma Willem Wever, dat alledaagse vragen van kinderen tot op de bodem uitzoekt, via een handsfree carkit:

'KINDEREN, ik heb er twee, blijven de fijnste vragen verzinnen. Mijn oudste wilde al jaren weten hoe pissebedden worden geboren. Wist ik het. Bij mijn afscheid heeft de redactie dat voor ons samen uitgezocht. Fantastisch.'

'Ik heb niet zoveel vragen meer over, eigenlijk, na al die uitzendingen. Lang heb ik lopen peinzen over de vraag hoe spliterwten eigenlijk zo keurig gespleten worden. Hagelslag, hoe je dat maakt, die was ook van mij. En nu zijn het mandarijnen in blik, hoe ze die zonder pletten pellen en inpakken. Geen idee, want dat gebeurt in China. En dat was de NCRV toch net wat te kostbaar.'

Karel Knip, geen familie, wel economie-redacteur bij NRC Handelsblad, waarin hij al sinds jaar en dag wekelijks in de rubriek Alledaagse Wetenschap alledaagse waarnemingen wetenschappelijk behandelt: 'Wetenschap bij mij thuis? Dat zal geen andere rol spelen dan bij anderen. Het zal misschien een deceptie voor mijn trouwe lezers zijn, maar ik ben niet iemand die voortdurend geïntrigeerd door het leven gaat. Ik heb geen lab. Dat is onderdeel van de pose die je kiest in een column.

'Je kijkt wel anders om je heen, maar dat is heel prozaïsch: de vraag of ergens een stukkie voor de krant in zit, dat is het enig interessante.'

Vliegdeskundige Henk Tennekes, nog even over zijn koolmees en dat gaatje: 'Ik heb het voor een lezing overigens ook ooit uitgezocht. Je moet de vlucht niet zien in termen van kilometers per uur, maar in termen van meters per hartslag, die zoiets als de kloksnelheid, het tempo van de reflexen geeft. Dat getal is bij de mees net zoveel als bij een wandelende mens. Wij lopen in het bos niet tegen een boom, hij vliegt zich met hetzelfde gemak niet te pletter.'

En de Leidse astronoom Vincent Icke: 'Ik wil best een keertje aan die mevrouw uitleggen hoe het heelal werkt, hoor. Alleen duurt dat niet lang, want dat weten we niet. Hoewel anderzijds een modale timmerman tegenwoordig toch beduidend meer van natuurkunde weet dan alle Griekse filosofen bij elkaar.'

Meer over