Hoe de Chinezen de 'hemel weer blauw' willen maken

De lucht wordt blauw, de economie suddert voort met een voor Chinese begrippen bescheiden groei van 6,5 procent en iedereen verenigt zich rond het Hart van de partijleiding: president en partijvoorzitter Xi Jinping. Op de jaarvergadering van het Chinese Volkscongres die zondag in Peking begon, schilderde premier Li Keqiang namens de Chinese regering een vergezicht van stabiliteit.

Marije Vlaskamp
Premier Li Keqiang (voor) opent de vijfde Sessie van het 12e Nationale Volkscongres Beeld epa
Premier Li Keqiang (voor) opent de vijfde Sessie van het 12e Nationale VolkscongresBeeld epa

Met de verjonging van de partijtop deze herfst in het vooruitzicht wil Peking, van nature een groot liefhebber van zekerheid, de kans op verstorende instabiliteit zo klein mogelijk maken. Vandaar dat China niet stunt met nieuwigheden, maar een 'firewall' bouwt tegen risico's. Sinds een kwart eeuw is de economische groei weliswaar niet zo laag uitgevallen als nu, maar China neem ter genoegen mee als dat minder risico betekent.

Li kijkt wel link uit het Bruto Nationaal Product de hoogte in te jagen met nieuw overheidsgeld voor projecten waar niemand op zit te wachten. Dat kunstje werkt steeds minder goed en levert vooral risico op in de vorm van slechte leningen. Nu al lenen Chinese banken recordbedragen uit waar niets meer mee gedaan wordt dan oude schulden financieren. En China vecht nog steeds tegen de bubbels die met al dat geld zijn opgeblazen, zoals een imposante hoeveelheid nieuwbouwhuizen die leegstaan omdat ze slechts interessant zijn voor speculanten. 'We moeten duidelijk maken dat huizen bedoeld zijn om mensen in te laten wonen', aldus Li.

Politieke spel rond de opvolging

De maanden voor een machtswisseling staan in het teken van het politieke spel rond de opvolging: pas na de installatie van Xi's nieuwe team voor de komende vijf jaar is er eventueel ruimte voor iets nieuws. Nu is het alle hens aan dek. Zes keer riep Li op het Hart - dat is Xi - te volgen en diens 'visie, denken en strategie' in de praktijk te brengen. Daarnaast ligt er nog een flinke bulk maatregelen die eerder zijn aangekondigd, maar in de weerbarstige praktijk blijven liggen.

Het lijkt in de Chinese eenpartijstaat alsof de economie tot in de kleinste details vanuit de top wordt aangestuurd, maar in werkelijkheid interpreteren provincies en steden zelfstandig de Pekingse commando's. Vooral als die tegenstrijdig zijn. Als staalproducerende gebieden enerzijds horen dat ze de vervuiling moeten aanpakken maar ook worden afgerekend op economische groei en lage werkeloosheid, pakken ze niet door met grootschalige fabriekssluitingen. Dat moet er nu wel echt van komen: zowel in de staalindustrie als in de steenkolenindustrie gaat het mes.

Premier Li Keqiang bij de opening van de jaarvergadering van het Chinese Volkscongres Beeld ap
Premier Li Keqiang bij de opening van de jaarvergadering van het Chinese VolkscongresBeeld ap

'We maken onze hemel weer blauw', beloofde Li. Steenkolencentrales met meer dan 500 miljoen kilowatt capaciteit sluiten - elektriciteitscentrales in aanbouw worden niet in gebruik genomen.

Zoals vanouds staat er een potje geld klaar voor nieuwe grote projecten, zoals infrastructurele werken die een select gezelschap van staatsbedrijven bouwen, en worden armlastige privé-ondernemers getrakteerd op een belastingverlaging. In tegenstelling tot vorig jaar is van een verdekte stimulus geen sprake. Dat doet pijn - 'zoals een pop zich uit zijn cocon vecht om vlinder te worden', aldus Li - maar grote sprongen voorwaarts zijn Peking even te riskant.

'China heeft genoeg potentie, maar het beleid deugt niet'

Econoom Mao Yushi gelooft in de Chinese privésector, niet in de staat.
Mao Yushi leefde jarenlang in verdrukking vanwege zijn dissidente opvattingen. De econoom legt in de aanloop naar het Volkscongres in China uit hoe de privésector het land kan redden, en niet de staat.

Meer over